Kρουαζιέρα: Ρεκόρ αφίξεων αλλά και προειδοποιήσεις για στρεβλώσεις

Σε μια χρο­νιά-ρεκόρ για την ελ­λη­νι­κή κρουα­ζιέ­ρα, το τέλος επι­βα­τών επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο, με τον κλάδο να προει­δο­ποιεί ότι χωρίς στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό και αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα κιν­δυ­νεύ­ει να λει­τουρ­γή­σει ανα­σταλ­τι­κά για τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη.

Όπως ση­μειώ­νει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρό­ε­δρος της Ενώ­σε­ως Εφο­πλι­στών Κρουα­ζιε­ρο­πλοί­ων και Φο­ρέ­ων Ναυ­τι­λί­ας, Γε­ώρ­γιος Κου­μπε­νάς, στην Ελ­λά­δα απου­σιά­ζει μέχρι σή­με­ρα ένας σαφής και συ­νε­κτι­κός κε­ντρι­κός στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός για τον κλάδο.

Επι­ση­μαί­νει εξάλ­λου, ότι έως τώρα δεν έχει δια­μορ­φω­θεί το ανα­γκαίο θε­σμι­κό πλαί­σιο που να δια­σφα­λί­ζει ότι μέρος των εσό­δων από το τέλος κρουα­ζιέ­ρας θα επι­στρέ­φει στον ίδιο τον κλάδο, μέσω στο­χευ­μέ­νων επεν­δύ­σε­ων σε λι­με­νι­κές και χερ­σαί­ες υπο­δο­μές.

Ση­μειώ­νε­ται ότι η εφαρ­μο­γή του συ­γκε­κρι­μέ­νου μέ­τρου ξε­κί­νη­σε στις 21 Ιου­λί­ου 2025 και, σύμ­φω­να με από­φα­ση του Υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών που υπο­γρά­φη­κε στις 22 Δε­κεμ­βρί­ου 2025, εγκρί­θη­κε η επι­χο­ρή­γη­ση ποσού 9.775.519,24 ευρώ σε 64 δή­μους της χώρας.

Το ποσό αυτό αντι­στοι­χεί στο 1/3 των συ­νο­λι­κών ει­σπρά­ξε­ων από το τέλος αφού σύμ­φω­να με την σχε­τι­κή ΚΥΑ τα έσοδα δια­νέ­μο­νται ισο­με­ρώς:

1/3 στους Δή­μους για έργα του­ρι­στι­κής υπο­δο­μής (ανά λι­μέ­να).

1/3 στο Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας (Ανα­πτυ­ξια­κό Πρό­γραμ­μα).

1/3 στο Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού

Ο κ.Κου­μπε­νάς κάνει λόγο για σο­βα­ρές στρε­βλώ­σεις στον τρόπο διά­θε­σης των εσό­δων από τα τέλη, ανα­φέ­ρο­ντας ότι ενώ αυτά απο­δί­δο­νται στους δή­μους, την ίδια ώρα τα με­γα­λύ­τε­ρα λι­μά­νια της χώρας που τε­λούν υπό έλεγ­χο ιδιω­τι­κών εται­ρειών δεν λαμ­βά­νουν κα­νέ­να με­ρί­διο.

Το απο­τέ­λε­σμα, όπως το­νί­ζει, είναι ότι οι φο­ρείς δια­χεί­ρι­σης των με­γά­λων λι­μέ­νων δεν έχουν κί­νη­τρο να επεν­δύ­σουν στις ανα­γκαί­ες υπο­δο­μές και ανα­γκά­ζο­νται να αυ­ξά­νουν τα τι­μο­λό­γιά τους, προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σουν, σε βάθος χρό­νου, να χρη­μα­το­δο­τή­σουν έργα ανα­βάθ­μι­σης.

Πα­ράλ­λη­λα, επι­ση­μαί­νει ότι και τα δη­μο­τι­κά λι­με­νι­κά τα­μεία, που ελέγ­χο­νται από τους δή­μους, αδυ­να­τούν στην πράξη να προ­γραμ­μα­τί­σουν και να ολο­κλη­ρώ­σουν ση­μα­ντι­κά λι­με­νι­κά έργα.

Όπως ανα­φέ­ρει, ο σχε­δια­σμός με­τα­βάλ­λε­ται σχε­δόν κάθε φορά που αλ­λά­ζει η δη­μο­τι­κή αρχή, με απο­τέ­λε­σμα να χά­νε­ται η συ­νέ­χεια, να κα­θυ­στε­ρούν οι πα­ρεμ­βά­σεις και να υπο­νο­μεύ­ε­ται η μα­κρο­πρό­θε­σμη ανά­πτυ­ξη των λι­με­νι­κών υπο­δο­μών.

Ο κ. Κου­μπε­νάς το­νί­ζει ότι είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι τα τε­λευ­ταία 20 χρό­νια ελά­χι­στα έργα που αφο­ρούν την κρουα­ζιέ­ρα έχουν γίνει, με εξαί­ρε­ση το Λι­μά­νι της Θεσ­σα­λο­νί­κης που δη­μιούρ­γη­σε έναν νέο σταθ­μό επι­βί­βα­σης και την προ­έ­κτα­ση της προ­βλή­τας κρουα­ζιέ­ρας στον Πει­ραιά, με λάθος όμως σχε­δια­σμό πολ­λές κα­θυ­στε­ρή­σεις και πολ­λές αντι­δρά­σεις της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας που επι­βε­βαιώ­νει ακρι­βώς την άποψη μας για έλ­λει­ψη στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού.

Ένα ακόμη κρί­σι­μο πρό­βλη­μα, σύμ­φω­να με τον ίδιο, αφορά και η άνιση γε­ω­γρα­φι­κή κα­τα­νο­μή των εσό­δων Το ισχύ­ον σύ­στη­μα, όπως λέει, επι­στρέ­φει το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό των ει­σπρά­ξε­ων στους ήδη δη­μο­φι­λείς και κο­ρε­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς, χωρίς να προ­βλέ­πει ου­σια­στι­κές επεν­δύ­σεις για την ανά­πτυ­ξη νέων λι­μέ­νων και νέων προ­ο­ρι­σμών.

Έτσι, δεν επι­τυγ­χά­νε­ται η ανα­γκαία διά­χυ­ση των επι­σκε­πτών κρουα­ζιέ­ρας, ενώ ο ίδιος υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη για ένα πιο σύν­θε­το μο­ντέ­λο δια­χεί­ρι­σης, το οποίο να λαμ­βά­νει υπόψη όχι μόνο τον αριθ­μό των αφί­ξε­ων κρουα­ζιε­ρό­πλοιων, αλλά και τη συ­νο­λι­κή του­ρι­στι­κή επι­βά­ρυν­ση κάθε πε­ριο­χής. Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά κάνει και στους κο­ρυ­φαί­ους προ­ο­ρι­σμούς της ελ­λη­νι­κής κρουα­ζιέ­ρας.

Ο κ. Κου­μπε­νάς προει­δο­ποιεί ότι το υψηλό τέλος, ει­δι­κά στη Μύ­κο­νο και τη Σα­ντο­ρί­νη, εν­δέ­χε­ται να μειώ­σει την ελ­κυ­στι­κό­τη­τα των δύο λι­μα­νιών.

Σε συν­δυα­σμό με τα συ­νε­χώς αυ­ξα­νό­με­να λει­τουρ­γι­κά έξοδα των πλοί­ων, ση­μειώ­νει, υπάρ­χει ορα­τός κίν­δυ­νος μεί­ω­σης της δρα­στη­ριό­τη­τας στην πε­ριο­χή, τη στιγ­μή που τα συ­γκε­κρι­μέ­να λι­μά­νια απο­τε­λούν βα­σι­κούς πυ­λώ­νες της ελ­λη­νι­κής κρουα­ζιέ­ρας.

Κα­τα­λή­γο­ντας, ο πρό­ε­δρος της Ένω­σης Εφο­πλι­στών ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι, εάν η χώρα θέλει πραγ­μα­τι­κά να δια­τη­ρή­σει και να ανα­πτύ­ξει την κρουα­ζιέ­ρα με βιώ­σι­μο τρόπο, οφεί­λει να κα­ταρ­τί­σει ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο εθνι­κό σχέ­διο δια­χεί­ρι­σης.

Ένα σχέ­διο που, όπως υπο­στη­ρί­ζει, θα λαμ­βά­νει υπόψη τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και τον χα­ρα­κτή­ρα κάθε προ­ο­ρι­σμού, την επι­βά­ρυν­ση των το­πι­κών κοι­νω­νιών, αλλά και τη με­γι­στο­ποί­η­ση της συ­νο­λι­κής συ­νει­σφο­ράς του κλά­δου στην εθνι­κή οι­κο­νο­μία.

Στο πλαί­σιο αυτό, ο κ. Κου­μπε­νάς το­νί­ζει ότι το τέλος κρουα­ζιέ­ρας δεν πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται απλώς ως ένα φο­ρο­λο­γι­κό μέτρο, αλλά ως ερ­γα­λείο στρα­τη­γι­κής δια­χεί­ρι­σης του του­ρι­σμού.

Αιφ­νι­δια­σμός και στρε­βλώ­σεις από το τέλος κρουα­ζιέ­ρας

Από την πλευ­ρά του, ο επί­τι­μος πρό­ε­δρος της Ένω­σης Εφο­πλι­στών Κρουα­ζιε­ρό­πλοιων & Φο­ρέ­ων Ναυ­τι­λί­ας (ΕΕΚΦΝ) και διευ­θυ­ντής της Majestic International Cruises Inc, Θε­ό­δω­ρος Κό­ντες, επι­ση­μαί­νει ότι η αιφ­νί­δια επι­βο­λή του τέ­λους κρουα­ζιέ­ρας στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς δη­μιούρ­γη­σε ένα νέο και σο­βα­ρό πρό­βλη­μα για τις εται­ρεί­ες κρουα­ζιέ­ρας και τους tour operators.

Όπως εξη­γεί, οι προ­πλη­ρω­μέ­νες κρουα­ζιέ­ρες ανά­γκα­σαν τόσο τους operators όσο και τις πλοιο­κτή­τριες εται­ρεί­ες να απορ­ρο­φή­σουν ένα επι­πλέ­ον, ση­μα­ντι­κό κό­στος, το οποίο επι­βλή­θη­κε από τα μέσα Ιου­λί­ου και συ­νε­χί­ζει να ισχύ­ει.

Ο κ. Κό­ντες ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι η επι­βο­λή ενός τέ­λους στην κρουα­ζιέ­ρα θα έπρε­πε, πράγ­μα­τι, να έχει εφαρ­μο­στεί εδώ και χρό­νια, όπως συμ­βαί­νει σε όλες σχε­δόν τις ευ­ρω­παϊ­κές και άλλες του­ρι­στι­κές χώρες.

Η έντο­νη αντί­δρα­ση των εται­ρειών, ωστό­σο, δεν σχε­τί­ζε­ται με την ύπαρ­ξη του μέ­τρου, αλλά με τον αιφ­νι­δια­στι­κό τρόπο εφαρ­μο­γής του και με το δυ­σα­νά­λο­γο κό­στος που επι­βλή­θη­κε σε ορι­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς.

Σύμ­φω­να με τον ίδιο, η εφαρ­μο­γή τέ­λους 20 ευρώ για τη Σα­ντο­ρί­νη και τη Μύ­κο­νο και 5 ευρώ για όλους τους υπό­λοι­πους προ­ο­ρι­σμούς κατά την υψηλή του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο -με μειω­μέ­να ποσά την άνοι­ξη, το φθι­νό­πω­ρο και τον χει­μώ­να- δεν αντα­πο­κρί­νε­ται σε μια ορ­θο­λο­γι­κή αξιο­λό­γη­ση.

Ο κ. Κό­ντες υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη ανα­θε­ώ­ρη­σης των τελών, ώστε αυτά να προ­σαρ­μό­ζο­νται με βάση την πραγ­μα­τι­κή κί­νη­ση, τα οι­κο­νο­μι­κά οφέλη, τα αξιο­θέ­α­τα και τις υπη­ρε­σί­ες που μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει κάθε προ­ο­ρι­σμός. Όπως ανα­φέ­ρει, θα μπο­ρού­σε να εξε­τα­στεί ένα πιο ισορ­ρο­πη­μέ­νο σύ­στη­μα, με πέντε κα­τη­γο­ρί­ες τελών ανά­λο­γα με τη δυ­να­μι­κή και τον φόρτο κάθε λι­μέ­να.

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά κάνει και στο γε­γο­νός ότι, πριν από την εφαρ­μο­γή του νέου μέ­τρου, ίσχυε ένα ορια­κό τέλος, πε­ρί­που 30 λε­πτών του ευρώ.

Η κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη αλλά από­το­μη ανα­προ­σαρ­μο­γή του σε τόσο υψηλά επί­πε­δα, το­νί­ζει, δεν δι­καιο­λο­γεί ούτε το ύψος των χρε­ώ­σε­ων ούτε την άμεση εφαρ­μο­γή τους.

Όπως κα­τα­λή­γει, μετά την επι­βο­λή των υψη­λών τελών -ιδίως στα εξαι­ρε­τι­κά αυ­ξη­μέ­να επί­πε­δα της Σα­ντο­ρί­νης και της Μυ­κό­νου- προ­έ­κυ­ψαν ήδη πρα­κτι­κά προ­βλή­μα­τα, με ορι­σμέ­να πλοία να αλ­λά­ζουν προ­ο­ρι­σμούς. Πα­ράλ­λη­λα, σε πε­ρι­πτώ­σεις πλοί­ων που τε­λι­κά προ­σέγ­γι­σαν τα συ­γκε­κρι­μέ­να λι­μά­νια, επι­βά­τες με κρα­τή­σεις της τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής αντέ­δρα­σαν στο επι­πλέ­ον κό­στος, επι­λέ­γο­ντας να μην απο­βι­βα­στούν για λίγες μόνο ώρες πα­ρα­μο­νής και να πα­ρα­μεί­νουν στο πλοίο.

Ένα φαι­νό­με­νο που, όπως προει­δο­ποιεί, μπο­ρεί να εντα­θεί εάν δεν υπάρ­ξουν διορ­θω­τι­κές κι­νή­σεις.

Ανο­δι­κή η πο­ρεία του κλά­δου για το 2025 και οι προ­ο­πτι­κές

Ανο­δι­κή πο­ρεία κα­τέ­γρα­ψε η ελ­λη­νι­κή κρουα­ζιέ­ρα το 2025, παρά τις δυ­σκο­λί­ες που αντι­με­τώ­πι­σε ο κλά­δος, σύμ­φω­να με τον επί­τι­μο πρό­ε­δρο της Ένω­σης Εφο­πλι­στών Κρουα­ζιε­ρό­πλοιων & Φο­ρέ­ων Ναυ­τι­λί­ας και διευ­θυ­ντή της Majestic International Cruises Inc, Θε­ό­δω­ρος Κό­ντες.

Όπως ανα­φέ­ρει, τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία δεί­χνουν αύ­ξη­ση της τάξης του 5%-6%, με τις επι­βα­το­α­φί­ξεις να ανε­βαί­νουν από 7,9 εκατ. το 2024 σε πε­ρί­που 8,35 εκατ. το 2025, ενώ οι αφί­ξεις πλοί­ων εκτι­μώ­νται στις 5.600.

Ο κ. Κό­ντες ση­μειώ­νει ότι η ανά­λυ­ση των αφί­ξε­ων ανά προ­ο­ρι­σμό απο­τε­λεί ένα σύν­θε­το και απαι­τη­τι­κό εγ­χεί­ρη­μα, καθώς εντός της χώρας ανα­πτύσ­σε­ται έντο­νος αντα­γω­νι­σμός με­τα­ξύ γει­το­νι­κών προ­ο­ρι­σμών. Παρ’ όλα αυτά, τα μέχρι στιγ­μής στοι­χεία απο­τυ­πώ­νουν σα­φείς τά­σεις.

Ο Πει­ραιάς δια­τη­ρεί την πρώτη θέση, όπως συμ­βαί­νει δια­χρο­νι­κά, με πε­ρισ­σό­τε­ρες από 1,85 εκατ. επι­βα­το­α­φί­ξεις και πάνω από 860 προ­σεγ­γί­σεις πλοί­ων, ενώ κα­τα­γρά­φε­ται ενι­σχυ­μέ­νη δρα­στη­ριό­τη­τα στο homeporting.

Στη δεύ­τε­ρη θέση ανα­μέ­νε­ται σκλη­ρή ανα­μέ­τρη­ση με­τα­ξύ Σα­ντο­ρί­νης και Μυ­κό­νου, με τις δύο νη­σιω­τι­κές «ναυαρ­χί­δες» της κρουα­ζιέ­ρας να κι­νού­νται σε επί­πε­δα 1,38 έως 1,5 εκατ. επι­βα­τών και πε­ρί­που 790 αφί­ξε­ων πλοί­ων η κα­θε­μία.

Θε­τι­κή δυ­να­μι­κή εμ­φα­νί­ζουν τα Χανιά (Σούδα), καθώς ορι­σμέ­να πλοία αντι­κα­τέ­στη­σαν τη Σα­ντο­ρί­νη με τον συ­γκε­κρι­μέ­νο προ­ο­ρι­σμό. Στα νησιά του Ιο­νί­ου, η Κε­φα­λο­νιά, η Ζά­κυν­θος και η Ιθάκη, μαζί με το Κα­τά­κο­λο, βρί­σκο­νται ψηλά στις προ­τι­μή­σεις των εται­ρειών που προ­σεγ­γί­ζουν από την Ιτα­λία. Για το Κα­τά­κο­λο εκτι­μώ­νται πε­ρί­που 450.000 επι­βά­τες, για την Κε­φα­λο­νιά 180.000, για Ζά­κυν­θο και Ιθάκη 105.000, ενώ η Κέρ­κυ­ρα ξε­χω­ρί­ζει ως προ­ο­ρι­σμός ει­δι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, με έντο­νο homeporting και συ­νο­λι­κά πε­ρί­που 990.000 επι­βά­τες.

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει και το Ηρά­κλειο, με εκτι­μώ­με­νη κί­νη­ση πε­ρί­που 550.000 επι­βα­τών, καθώς και η Ρόδος, που ανα­μέ­νε­ται να υπο­δε­χθεί πε­ρί­που 490.000 επι­βά­τες. Το Λαύ­ριο, χάρη στη μικρή από­στα­ση από το αε­ρο­δρό­μιο, εξε­λίσ­σε­ται σε αντα­γω­νι­στι­κό homeport ένα­ντι του Πει­ραιά, με πε­ρί­που 195.000 επι­βά­τες και 158 αφί­ξεις πλοί­ων το 2025, ενώ για το 2026 προ­βλέ­πε­ται αύ­ξη­ση των προ­σεγ­γί­σε­ων σε πε­ρισ­σό­τε­ρες από 250.

Με βάση τα πα­ρα­πά­νω, κα­λύ­πτο­νται οι δέκα κο­ρυ­φαί­οι λι­μέ­νες της χώρας σε επί­πε­δο κρουα­ζιέ­ρας, ενώ ο κ. Κό­ντες επι­ση­μαί­νει ότι τα ακρι­βή στοι­χεία από την ΕΛΙΜΕ ανα­μέ­νο­νται το προ­σε­χές διά­στη­μα.

Όπως ση­μειώ­νει, μετά τη δη­μο­σιο­ποί­η­σή τους, θα κα­τα­στεί δυ­να­τή η εξα­γω­γή ασφα­λέ­στε­ρων προ­βλέ­ψε­ων για το 2026 που εκτι­μά­ται μια αύ­ξη­ση της τάξης του 4%-5% σε πα­νελ­λα­δι­κό επί­πε­δο, με τις επι­βα­το­α­φί­ξεις να προ­σεγ­γί­ζουν τα 8,73 εκατ. και τις αφί­ξεις πλοί­ων τις 5.880, κα­λύ­πτο­ντας συ­νο­λι­κά και τους 48 προ­ο­ρι­σμούς κρουα­ζιέ­ρας της χώρας.

Πηγή: insider.gr