ΣτΕ: Όχι άλλες κατεδαφίσεις «στα τυφλά» σε παραδοσιακούς οικισμούς

Με μια από­φα­ση που ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει ου­σια­στι­κά τον τρόπο με τον οποίο η Διοί­κη­ση αντι­με­τω­πί­ζει τα πα­λαιά και φθαρ­μέ­να κτί­ρια σε πα­ρα­δο­σια­κούς οι­κι­σμούς, το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας (ΣτΕ) υπεν­θυ­μί­ζει ότι η προ­στα­σία της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς δεν μπο­ρεί να πα­ρα­κάμ­πτε­ται. Αφορ­μή στά­θη­κε υπό­θε­ση που αφο­ρού­σε κτί­ριο που είχε κα­τα­σκευα­σθεί προ του έτους 1923, με με­τα­γε­νέ­στε­ρη προ­σθή­κη προ του έτους 1955, στον πα­ρα­δο­σια­κό οι­κι­σμό του Αγίου Πέ­τρου Κυ­νου­ρί­ας.

Το επί­δι­κο κτί­ριο είχε χα­ρα­κτη­ρι­στεί ετοι­μόρ­ρο­πο και κα­τε­δα­φι­στέο. Το ΣτΕ, ωστό­σο, ακύ­ρω­σε τη σχε­τι­κή έκ­θε­ση της Διοί­κη­σης, κρί­νο­ντας ότι δεν τη­ρή­θη­καν οι ει­δι­κές εγ­γυ­ή­σεις που ο νόμος προ­βλέ­πει για τα κτί­σμα­τα εντός πα­ρα­δο­σια­κών οι­κι­σμών.

Κα­ταρ­χάς, το δι­κα­στή­ριο με την από­φα­σή του δια­χω­ρί­ζει με σα­φή­νεια δύο έν­νοιες που συχνά συγ­χέ­ο­νται: το «κοι­νώς ετοι­μόρ­ρο­πο» και το «επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ρο­πο» κτί­ριο. Στην πρώτη πε­ρί­πτω­ση, η Διοί­κη­ση οφεί­λει να εξε­τά­σει ποια μέτρα επι­σκευ­ής ή ενί­σχυ­σης μπο­ρούν να λη­φθούν ώστε να αρθεί η επι­κιν­δυ­νό­τη­τα. Μόνο στη δεύ­τε­ρη, όταν δη­λα­δή το κτί­ριο θε­ω­ρεί­ται άμεσα επι­κίν­δυ­νο, επι­τρέ­πε­ται η άμεση κα­τε­δά­φι­ση χωρίς εξέ­τα­ση εναλ­λα­κτι­κών λύ­σε­ων.

Ωστό­σο, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην από­φα­ση, για τη δια­δι­κα­σία κα­τε­δα­φί­σε­ων στους πα­ρα­δο­σια­κούς οι­κι­σμούς έχουν θε­σπι­στεί εγ­γυ­ή­σεις «προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί η γε­νι­κό­τε­ρη βλάβη του προ­στα­τευό­με­νου οι­κι­σμού διά της τμη­μα­τι­κής κα­τε­δα­φί­σε­ώς του και έτσι κα­τα­στεί γράμ­μα κενό η προ­στα­σία του». Σε αυ­τούς, η κα­τε­δά­φι­ση πα­λαιών κτι­σμά­των, ακόμη και όταν αυτά κρί­νο­νται ετοι­μόρ­ρο­πα, έχει συ­νέ­πειες στη φυ­σιο­γνω­μία και την ιστο­ρι­κή συ­νέ­χεια των οι­κι­σμών, οι οποί­οι προ­στα­τεύ­ο­νται ακρι­βώς για να απο­τρα­πεί η στα­δια­κή αλ­λοί­ω­σή τους μέσω απο­σπα­σμα­τι­κών κα­τε­δα­φί­σε­ων.

Για τον λόγο αυτό, το ΣτΕ επι­ση­μαί­νει ότι απαι­τεί­ται προη­γού­με­νη, ει­δι­κώς αι­τιο­λο­γη­μέ­νη γνω­μο­δό­τη­ση του Συμ­βου­λί­ου Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής για κα­τε­δά­φι­ση ετοι­μόρ­ρο­πων σε πα­ρα­δο­σια­κούς οι­κι­σμούς. Μά­λι­στα, όπως επι­ση­μαί­νουν οι δι­κα­στές, το όρ­γα­νο αυτό δεν μπο­ρεί να πε­ριο­ρί­ζε­ται στην απλή υιο­θέ­τη­ση των πο­ρι­σμά­των των τε­χνι­κών εκ­θέ­σε­ων των Πο­λε­ο­δο­μιών περί επι­κιν­δυ­νό­τη­τας, αλλά οφεί­λει να αξιο­λο­γεί το κτί­ριο αυ­το­τε­λώς ως προς την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, μορ­φο­λο­γι­κή, αι­σθη­τι­κή και ιστο­ρι­κή του αξία και τη σχέση του με τον προ­στα­τευό­με­νο οι­κι­σμό.

Πα­ράλ­λη­λα, πρέ­πει να εξε­τά­ζει αν υπάρ­χουν ηπιό­τε­ρα μέτρα που θα μπο­ρού­σαν να δια­σώ­σουν το κτί­σμα.

Στην επί­μα­χη υπό­θε­ση, το ΣτΕ δια­πί­στω­σε ότι η γνω­μο­δό­τη­ση του Συμ­βου­λί­ου Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής εκ­δό­θη­κε εκ των υστέ­ρων και χωρίς την απαι­τού­με­νη αι­τιο­λο­γία, γε­γο­νός που κα­θι­στού­σε τη δια­δι­κα­σία πλημ­με­λή. «Η γνω­μο­δό­τη­ση του Συμ­βου­λί­ου Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής της Π.Ε. Αρ­κα­δί­ας εκ­δό­θη­κε μετά την προ­σβαλ­λό­με­νη έκ­θε­ση, επι­πλέ­ον δε, στε­ρεί­ται της απαι­τού­με­νης ει­δι­κής αι­τιο­λο­γί­ας, εφό­σον το πα­ρα­πά­νω όρ­γα­νο απο­φαί­νε­ται μόνον ότι η οι­κο­δο­μή είναι κα­τε­δα­φι­στέα, στη­ρι­ζό­με­νο απο­κλει­στι­κά στο πε­ριε­χό­με­νο της έκ­θε­σης της τρι­με­λούς Επι­τρο­πής Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων Κτι­ρί­ων και χωρίς οποια­δή­πο­τε κρίση για τη μορ­φο­λο­γι­κή ή άλλη αξία του κτι­ρί­ου αυ­το­τε­λώς και εν σχέ­σει προς τον πα­ρα­δο­σια­κό οι­κι­σμό εντός του οποί­ου ευ­ρί­σκε­ται», ση­μειώ­νε­ται στην από­φα­ση του ΣτΕ (2335/2025). Έτσι, η έκ­θε­ση κα­τε­δά­φι­σης κρί­θη­κε μη νό­μι­μη.

Πηγή: ot.gr