ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Βάιος Λάππας: Από το νησί στο… διάστημα!

Νατάσα Παμπρή 7 λεπτά ανάγνωση
doc-20251209-94167685
Από το νησί στο… διάστημα!

ΒΑΙΟΣ ΛΑΠΠΑΣ

  • Tο Τμήμα Αεροδιαστημικής του ΕΚΠΑ πέρασε μέσα σε έξι χρόνια από το μηδέν στους ελληνικούς νανοδορυφόρους
  • Τι σημαίνει η εκτόξευσή τους από τη SpaceX και γιατί η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να επενδύσει στη διαστημική τεχνολογία, αναλύει στη «δ» ο Ροδίτης καθηγητής

Eνα «σιωπηλό» αλλά ουσια­στικό άλμα στο διά­στημα συντε­λεί­ται τα τελευ­ταία χρόνια στην Ελλάδα. Το Τμήμα Αερο­δια­στη­μι­κής Επι­στή­μης και Τεχνο­λο­γίας του ΕΚΠΑ, μέσα σε μόλις έξι χρόνια, κατά­φερε να περάσει από το μηδέν στον σχε­δια­σμό και την κατα­σκευή προηγ­μέ­νων ελλη­νι­κών νανο­δο­ρυ­φό­ρων, βάζο­ντας τη χώρα στον παγκό­σμιο χάρτη της δια­στη­μι­κής τεχνο­λο­γίας. Ο Ρόδιος, πρό­ε­δρος του Τμή­μα­τος, καθη­γη­τής Αερο­δια­στη­μι­κής Βάιος Λάππας, μιλά στη «δ» για το εγχεί­ρημα των τριών νανο­δο­ρυ­φό­ρων ERMIS, που θα εκτο­ξευ­θούν το 2026 με πύραυλο της SpaceX, για τις δυσκο­λίες της γρα­φειο­κρα­τίας, τη σημασία της συνερ­γα­σίας πανε­πι­στη­μίου και βιο­μη­χα­νίας και το εθνικό απο­τύ­πωμα μιας προ­σπά­θειας που βασί­στηκε στην επι­στη­μο­νική γνώση, τη μεθο­δι­κό­τητα και το ελλη­νικό φιλό­τιμο.

Στη συνέ­ντευξη που ακο­λου­θεί, ανα­δει­κνύ­ε­ται πώς η αερο­δια­στη­μική έρευνα μπορεί να αλλάξει την καθη­με­ρι­νό­τητα, να ενι­σχύ­σει την άμυνα, την πολι­τική προ­στα­σία και την ανά­πτυξη, αλλά και να δώσει στους νέους επι­στή­μο­νες έναν λόγο να μείνουν και να δημιουρ­γή­σουν στην Ελλάδα. Ένα παρά­δειγμα ότι, με σχέδιο και διάρ­κεια, το ελλη­νικό δημόσιο πανε­πι­στή­μιο μπορεί να κοι­τά­ξει και να φτάσει πολύ ψηλά, ανάμεσα τους και 5 φοι­τη­τές/τριες από τη Ρόδο.

Ανα­λυ­τικά η συνέ­ντευξη:

Πώς βιώσατε κ. Λάππα προ­σω­πικά τη στιγμή της παρου­σί­α­σης των τριών νανο­δο­ρυ­φό­ρων Ερμής, ποιο ήταν το πιο δύσκολο στάδιο αυτής της δια­δρο­μής;

Είναι η πρώτη φορά που προηγ­μέ­νοι δορυ­φό­ροι κα Παμπρή σχε­διά­ζο­νται και κατα­σκευά­ζο­νται στην Ελλάδα. Οι δυσκο­λίες όσο περί­εργο και να είναι αυτό δεν είχαν να κάνουν με τα τεχνικά θέματα, καθώς έχουμε εξαι­ρε­τικό δυνα­μικό, ερευ­νη­τές, φοι­τη­τές, καθη­γη­τές και φτιά­ξαμε ειδικές και μονα­δι­κές υπο­δο­μές. Οι μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες ήταν η μεγάλη γρα­φειο­κρα­τία και το δημόσιο λογι­στικό σύστημα το οποίο δημιουρ­γεί τερά­στια εμπόδια και καθυ­στέ­ρηση. Παρόλες τις δυσκο­λίες βρέ­θη­καν όμως δημό­σιοι λει­τουρ­γοί και υπάλ­λη­λοι που με φιλό­τιμο και σκληρή δουλειά βοή­θη­σαν την προ­σπά­θειά η οποία έχει εθνικό πρόσημο.

Οι δορυ­φό­ροι κατα­σκευά­στη­καν μέσα σε 18 μήνες, παρά τις δια­δι­κα­σίες των δημό­σιων δια­γω­νι­σμών. Ποιο είναι το “μυστικό” πίσω από αυτή την ταχύ­τητα;

Στο πρό­γραμμα εργά­στη­καν 47 επί­λε­κτοι επι­στή­μο­νες, καθη­γη­τές, ερευ­νη­τές, μηχα­νι­κοί από το ΕΚΠΑ, τα Πανε­πι­στή­μια Πατρών και Αιγαίου, το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών και την εται­ρεία OQ Technology, με μεγάλο ζήλο, διότι το κλειδί σε αυτές τις δια­στη­μι­κές απο­στο­λές είναι να μπο­ρέ­σουν να λει­τουρ­γή­σουν οι νανο­δο­ρυ­φό­ροι σε τροχιά -το ποσοστό απο­τυ­χίας αγγίζει το 50%. Έχουμε φτιάξει, λοιπόν, μια Εθνική Ελλάδος, για να δεί­ξουμε ότι όταν το ελλη­νικό πανε­πι­στή­μιο ενώσει δυνά­μεις με τη βιο­μη­χα­νία, μπορεί να φέρει σε πέρας κορυ­φαία, πρω­το­πόρα και και­νο­τόμα τεχνο­λο­γικά επι­τεύγ­ματα. Η ομαδική και σκληρή δουλειά, η μεθο­δι­κό­τητα αλλά και η υπο­στή­ριξη από φορείς (διοι­κή­σεις των Παν/ιων, υπουρ­γεία) και το Ελλη­νικό φιλό­τιμο μας βοή­θη­σαν να φτά­σουμε στο σημείο που είμαστε και να παρα­δώ­σουμε τους δορυ­φό­ρους εντός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού αλλά και χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος.

Τι σημαί­νει για την Ελλάδα το γεγονός ότι οι δορυ­φό­ροι θα εκτο­ξευ­θούν από τη SpaceX; Πώς “δια­βά­ζετε” αυτή τη συνερ­γα­σία αλλά και την σχέση με τον ιδρυτή του Ελον Μασκ;

Είχα την ευκαι­ρία όταν δούλευα στο Ηνωμένο Βασί­λειο στο Παν/μιο του Surrey να γνωρίσω τον Elon Musk, ο οποίος για μία περίοδο κατείχε ως μέτοχος ένα σημα­ντικό ποσοστό στην εται­ρεία του Παν/μιου που δια­χει­ρι­ζό­ταν και κατα­σκευά­ζει μικρο­δο­ρυ­φό­ρους. Είναι σίγουρα μία παρε­ξη­γη­μένη προ­σω­πι­κό­τητα, αλλά ξεκά­θαρα μία τεχνο­λο­γική ευφυΐα. Η SpaceX την οποία ίδρυσε μόλις το 2002, ξεπερνά πλέον σε κεφα­λαιο­ποί­ηση τo 1 ΤΡΙΣ $ !!!

Η SpaceX έχει το πλέον πιο οικο­νο­μικό δια­στη­μικό εκτοξευτή-πύραυλο, ο οποίος είναι επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νος, και έχει βοη­θή­σει στον εκδη­μο­κρα­τι­σμό του Δια­στή­μα­τος, όπου πάνω από το 90% των εκτο­ξεύ­σεων δορυ­φό­ρων γίνο­νται από την SpaceX.

Μπο­ρείτε να μας εξη­γή­σετε με απλά λόγια τι προ­σφέ­ρει ένας τηλε­πι­κοι­νω­νια­κός νανο­δο­ρυ­φό­ρος όπως ο Ερμής 1 – 2 όπως και ο 3. Πώς θα αλλάξει την καθη­με­ρι­νό­τητά μας;

Oι τρεις νανο­δο­ρυ­φό­ροι ERMIS, οι οποίοι ζυγί­ζουν περίπου 10 κιλά έκαστος και έχουν δια­στά­σεις 10Χ20Χ30 εκα­το­στά, θα εκτο­ξευ­θούν τον Φεβρουά­ριο του 2026 από την Space X του Ελον Μασκ με τον πύραυλο Falcon 9. Ο Ερμής 1 και ο Ερμής 2 είναι τηλε­πι­κοι­νω­νια­κοί δορυ­φό­ροι. Μέσω αυτών θα μπορεί κάποιος να απο­στεί­λει μηνύ­ματα ή βίντεο σε οποια­δή­ποτε συσκευή, σε οποια­δή­ποτε μέρος της γης. «Στόχος μας είναι, με τους δορυ­φό­ρους αυτούς να πιστο­ποι­ή­σουμε ένα ανε­ξάρ­τητο δίκτυο δορυ­φο­ρι­κής τηλε­πι­κοι­νω­νίας. Το πρω­το­πο­ριακό τους σύστημα έχει ανα­πτυ­χθεί από την εται­ρεία OQ Technology, μια εται­ρεία που αντα­γω­νί­ζε­ται τη Starlink της Space X. Ο τρίτος δορυ­φό­ρος φέρει πληθώρα δια­στη­μι­κών οργάνων, με κυριό­τερο έναν πρω­το­πο­ριακό υπερ­φα­σμα­τικό οπτικό αισθη­τήρα, δηλαδή μία κάμερα με πολλές μπάντες, που μπορεί να βγάζει πολλές φωτο­γρα­φίες, πολύ υψηλής ανά­λυ­σης, ταυ­το­χρό­νως. Θα προ­σφέ­ρει μια ανάλυση πέντε μέτρων από ύψος 500 χλμ. Ο ίδιος δορυ­φό­ρους έχει τη δυνα­τό­τητα της τηλε­πι­κοι­νω­νια­κής ζεύξης με οπτικό λέιζερ, σε κλι­μα­κού­με­νες ταχύ­τη­τες και υψη­λό­τατη ασφά­λεια -η πλη­ρο­φο­ρία θα είναι αδύ­να­τον να υπο­κλα­πεί. Ο Ερμής 3 θα μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί στη γεωργία ακρι­βείας, το κτη­μα­το­λό­γιο, τη μετε­ω­ρο­λο­γία, την άμυνα, την πλο­ή­γηση οχη­μά­των, την ανί­χνευση πυρ­κα­γιών και πλημ­μυ­ρών, κ.ά. Είναι ένας πιλότος που θα μας επι­τρέ­ψει μετά να φτιά­ξουμε πολλούς τέτοιους δορυ­φό­ρους για το ελλη­νικό δημόσιο ή για οποιον­δή­ποτε άλλο φορέα ενδια­φέ­ρε­ται.

Ποια είναι η σημασία του εντελώς ελλη­νι­κού υπο­λο­γι­στή πτήσης; Μπορεί η Ελλάδα να ανα­πτύ­ξει “100% ελλη­νική” γραμμή παρα­γω­γής δορυ­φό­ρων;

Μπορεί. Με σχέδιο και μακρο­χρό­νιο σχε­δια­σμό και χρη­μα­το­δό­τηση μπο­ρούμε να πετύ­χουμε πολλά ακόμα και στον τομέα της Δια­στη­μι­κής, των Drone, της Άμυνας κλπ. Το δικό μας επι­στη­μο­νικό όργανο, μία πλακέτα με έναν ιδιαί­τερα προηγ­μένο και επα­να­προ­γραμ­μα­τι­ζό­μενο υπο­λο­γι­στή πτήσης μας επι­τρέ­πει με την βοήθεια της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης να συμπιέ­ζουμε δεδο­μένα (πχ δορυ­φο­ρι­κές εικόνες) να τις δια­χει­ρι­ζό­μα­στε ‘έξυπνα’ πχ να ανι­χνεύ­ουμε πυρ­κα­γιές σε πραγ­μα­τικό χρόνο και μας δίνει την δυνα­τό­τητα να δημιουρ­γούμε και­νο­το­μία και πιθανά νέα προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες, που με την σειρά τους θα δημιουρ­γή­σουν νέες θέσεις εργα­σίας και και­νο­τό­μες εφαρ­μο­γές. Μπο­ρούμε να φτιά­ξουμε και δορυ­φό­ρους, και drones. H Ελλάδα, μέσω του εθνικού Προ­γράμ­μα­τος μικρο­δο­ρυ­φό­ρων το οποίο χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ευρω­παϊκό Ταμείο Ανά­καμ­ψης, φτιά­χνει έναν στόλο 24 μικρο/νανο δορυ­φό­ρων μέσα σε 24 μήνες!

Ανα­φέ­ρετε ότι η σχέση με τη βιο­μη­χα­νία στο ελλη­νικό πανε­πι­στή­μιο ήταν σχεδόν “ποι­νι­κο­ποι­η­μένη”. Προ­φα­νώς υπο­νο­είτε ότι πρέπει να συν­δέ­ε­ται άμεσα με την αγορά εργα­σίας;

Δυστυ­χώς στην χώρα μας, υπάρ­χουν μικρές μειο­ψη­φίες που δημιουρ­γούν δυσα­νά­λογα εμπόδια στην ανά­πτυξη της χώρας, της τεχνο­λο­γίας, της παιδεία αλλά και συνο­λι­κό­τερα της ανά­πτυ­ξης της χώρας. Μικρές συντε­χνίες, ο κομ­μα­τι­σμός, ο λαν­θα­σμέ­νος ή υπο­κι­νού­με­νος συν­δι­κα­λι­σμός «ποι­νι­κο­ποιεί» πράγ­ματα αυτο­νό­ητα που σε άλλες χώρες μεγα­λύ­τε­ρες, μικρό­τε­ρες ή και πλέον πιο πίσω τεχνο­λο­γικά, οικο­νο­μικά και κοι­νω­νικά από την χώρα μας έχουν λύσει εδώ και δεκα­ε­τίες. Για παρά­δειγμα, σε πολλές σχολές στα πανε­πι­στή­μια μας, δεν μπο­ρούσε να υπάρξει καν η παρου­σία ή η συνερ­γα­σία με την βιο­μη­χα­νία. Αυτό ευτυχώς αλλάζει, όχι όσο γρήγορα θα έπρεπε, και με μεγάλο κόστος για την χώρας μας. Βrain drain, έλλειψη και­νο­το­μίας, κουλ­τού­ρας συνερ­γα­σίας αλλά και δημιουρ­γία μιας κατά­στα­σης που δεν βοηθά τους νέους και την ανά­πτυξη. Η κατά­σταση αλλάζει, αλλά έχει χαθεί σημα­ντι­κός χρόνος, πόροι, όταν σε άλλες χώρες κάνουν αγώνες ταχύ­τη­τας στην έρευνα και ανά­πτυξη…

Πιστεύ­ετε ότι η Ελλάδα μπορεί ρεα­λι­στικά να μπει στον “χάρτη” των παρα­γω­γών δια­στη­μι­κής τεχνο­λο­γίας; Ποια βήματα απαι­τού­νται σε εθνικό επίπεδο;

Είμαστε πλέον στον χάρτη. Πρέπει όμως να λύσουμε ίσως το δεύτερο μεγα­λύ­τερο ελάτ­τωμα της χώρας μας: Nα υπάρχει μακρο­χρό­νιος σχε­δια­σμός και συνεχής χρη­μα­το­δό­τηση με αξιο­κρα­τία.

Τέλος, πώς θα πείθατε ένα παιδί Λυκείου που σας ακούει σήμερα ότι μπορεί να εργα­στεί στο διά­στημα χωρίς να φύγει από την Ελλάδα;

Τα παιδιά μας, ευτυχώς, έχουν επι­λο­γές. Αν θέλουν να σπου­δά­σουν κάτι ενδια­φέ­ρον που έχει σχέση με τους δορυ­φό­ρους, drones, ρομπο­τική, δορυ­φο­ρι­κές τηλε­πι­κοι­νω­νίες, εφαρ­μο­γές το τμήμα Αερο­δια­στη­μι­κής στο μεγα­λύ­τερο και ιστο­ρι­κό­τερο Πανε­πι­στή­μιο της χώρας, στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών, μπορεί και θα τον/την οδη­γή­σει σε μία θέση εργα­σίας με σίγουρη επαγ­γελ­μα­τική απο­κα­τά­σταση. Όλοι οι από­φοι­τοί μας έχουν απορ­ρο­φη­θεί από την βιο­μη­χα­νία και την ερευ­νη­τική κοι­νό­τητα. Για παρά­δειγμα έχουμε 5 φοι­τή­τριες/φοι­τη­τές από την Ρόδο και όλα τους εργά­ζο­νται/απα­σχο­λού­νται σε εται­ρείες και μετα­πτυ­χιακά στην χώρα μας και με υψηλές απο­λα­βές. Τα παιδιά έχουν πολλές και καλές επι­λο­γές, το ελλη­νικό δημόσιο πανε­πι­στή­μιο αλλάζει, εκσυγ­χρο­νί­ζε­ται, μεγα­λώ­νει και δίνει προ­ο­πτική και ελπίδα στους νέους και στις οικο­γέ­νειές τους. Και αν επι­λέ­ξει η νέα/νέος την Αερο­δια­στη­μική τότε…τίποτα δεν είναι αδύνατο!

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.