Δυσβάστακτο το κόστος στέγασης

Υστε­ρούμε σε επεν­δύ­σεις στον χώρο της κατοι­κίας, χάνουμε ολοένα και περισ­σό­τερο έδαφος στο ποσοστό ιδιο­κα­τοί­κη­σης, ενώ είμαστε η χώρα με το μεγα­λύ­τερο ποσοστό πλη­θυ­σμού που χρειά­ζε­ται να δια­θέ­σει πάνω από το 40% του μηνιαίου εισο­δή­μα­τος για να καλύψει τις ανάγκες στέ­γα­σης. Πρω­τα­γω­νι­στούμε δε και στο ποσοστό του πλη­θυ­σμού που αφήνει απλή­ρω­τες υπο­χρε­ώ­σεις οι οποίες συν­δέ­ο­νται με τη στέγαση: από ενοίκια και δόσεις δανείων μέχρι λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος. Το στε­γα­στικό πρό­βλημα είναι εδώ και απο­τυ­πώ­νε­ται ξεκά­θαρα στους δείκτες της Eurostat.

Με την αύξηση των τιμών των κατοι­κιών και των ενοι­κίων, το κόστος στέ­γα­σης μπορεί να απο­δει­χθεί δυσβά­στα­κτο. Το βάρος μετριέ­ται επίσημα από τη Eurostat και τις ανά χώρα στα­τι­στι­κές υπη­ρε­σίες. Ουσια­στικά, υπο­λο­γί­ζουν σε ετήσια βάση το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που χρειά­ζε­ται να δια­θέ­σει περισ­σό­τερο από το 40% του εισο­δή­μα­τος για να καλύψει στε­γα­στι­κές ανάγκες. Τι απο­κα­λύ­πτει η φετινή έκθεση; Οτι η Ελλάδα είναι στη χει­ρό­τερη θέση της Ευρώπης και το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που βρί­σκε­ται σε τόσο δυσχερή κατά­σταση είναι το μεγα­λύ­τερο τόσο στις αστικές περιο­χές όσο και στην περι­φέ­ρεια. Με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο να δια­μορ­φώ­νε­ται στο 10% για τις αστικές περιο­χές και στο 6% για την περι­φέ­ρεια, η Ελλάδα βρί­σκε­ται στο 29,1% για τις αστικές περιο­χές και στο 27,7% για την περι­φέ­ρεια, αφή­νο­ντας πολύ πίσω τις υπό­λοι­πες χώρες.

Τα στοι­χεία είναι απο­κα­λυ­πτικά. Στην κατά­ταξη των χωρών με τα μεγα­λύ­τερα ποσοστά επι­βά­ρυν­σης –όπως αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται από το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που δια­θέ­τει μεγάλο κομμάτι του εισο­δή­μα­τός του για τη στέγαση– δεύτερη είναι η Δανία με 22,7% και 3η η Νορ­βη­γία με 21%. Εντο­πί­ζο­νται όμως δύο ουσια­στι­κές δια­φο­ρές. Πρώτον, αυτές οι χώρες (όπως και η Ελβετία που ακο­λου­θεί στην κατά­ταξη) έχουν πολ­λα­πλά­σια εισο­δή­ματα σε σχέση με την Ελλάδα. Ετσι, ακόμη και αν κάποιος δια­θέ­τει το 40% του εισο­δή­μα­τός του για στέγαση στη Δανία, με το υπό­λοιπο 60% που του μένει μπορεί να καλύψει άλλες ανάγκες. Στην Ελλάδα, το υπό­λοιπο 60% που απο­μέ­νει (ή και λιγό­τερο), αντι­στοι­χεί σε ένα πολύ μικρό­τερο ποσό. Το δεύτερο αξιο­ση­μεί­ωτο στοι­χείο είναι η διαφορά κόστους ανάμεσα στο «κέντρο» και στην περι­φέ­ρεια. Στην Ελλάδα δεν φαί­νε­ται να υπάρχει διαφορά: 29,1% στις αστικές περιο­χές και 27,7% στην περι­φέ­ρεια. Στη Δανία όμως οι πόλεις είναι στο 22,7% και η περι­φέ­ρεια στο 8,6%, ενώ στη Νορ­βη­γία το 21% των πόλεων γίνεται 10,8% στην περι­φέ­ρεια. Τι σημαί­νει αυτό; Οτι σε αυτές τις χώρες προ­σφέ­ρε­ται εναλ­λα­κτική. Μπορεί κάποιος να μετα­φερ­θεί, για παρά­δειγμα, εκτός Κοπεγ­χά­γης και να καλύψει με μικρό­τερο ποσοστό του εισο­δή­μα­τός του τις στε­γα­στι­κές του ανάγκες, αξιο­ποιώ­ντας μάλιστα κάτι που λείπει από την Ελλάδα. Τη «σύνδεση» περι­φέ­ρειας – κέντρου με αξιό­πι­στα μέσα στα­θε­ρής τροχιάς.

Σε 12 μήνες οι τιμές κατοι­κιών στη Θεσ­σα­λία αυξή­θη­καν κατά 9,7%

Η φετινή έκθεση της Eurostat για τη στε­γα­στική πολι­τική ανα­δει­κνύει τρία ακόμη αρνη­τικά στοι­χεία για την κατά­σταση στην Ελλάδα:

1. Η Eurostat μας κατα­τάσ­σει στη χει­ρό­τερη θέση όσον αφορά στη συνέ­πεια κατα­βο­λής οικο­νο­μι­κών υπο­χρε­ώ­σεων που συν­δέ­ο­νται με τη στέγαση. Βρι­σκό­μα­στε στο 42,8% (σ.σ. δηλαδή οι τέσ­σε­ρις στους δέκα δεν εξυ­πη­ρε­τούν εμπρό­θε­σμα τις υπο­χρε­ώ­σεις για ενοίκια, στε­γα­στικά δάνεια ή λογα­ρια­σμούς ηλε­κτρο­δό­τη­σης κ.λπ.), όταν ο δεύ­τε­ρος στην κατά­ταξη –που είναι η Τουρκία– είναι στο 20,6%. Ο δε μέσος όρος της Ε.Ε. δια­μορ­φώ­νε­ται στο 9,2%, δηλαδή στο ένα τέταρτο και κάτι λιγό­τερο από το αντί­στοιχο ελλη­νικό ποσοστό. Αξίζει να σημειω­θεί ότι το ελλη­νικό ποσοστό ήταν στο 30% το 2010, έφτασε μέχρι και το 49,3% το 2015 (προ­φα­νώς λόγω της έκρηξης των κόκ­κι­νων δανείων) και τώρα έχει δια­μορ­φω­θεί στο 42,8%, κατα­γρά­φο­ντας μείωση συγκρι­τικά με το 2023, όταν το ποσοστό παρέ­μενε στο πολύ υψηλό 47,3% (σ.σ. η τελευ­ταία τριετία κρύβει και τις επι­βα­ρύν­σεις λόγω των υπέ­ρο­γκων λογα­ρια­σμών ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος). Συναφές με την αδυ­να­μία πλη­ρω­μής των υπο­χρε­ώ­σεων που συν­δέ­ο­νται με τη στέγη είναι και το ακό­λουθο εύρημα: Η Eurostat μας κατα­τάσ­σει στη δεύτερη χει­ρό­τερη θέση της Ε.Ε. όσον αφορά τη δυνα­τό­τητα των νοι­κο­κυ­ριών να θερ­μά­νουν επαρκώς την κατοι­κία τους. Το ελλη­νικό ποσοστό φτάνει για το 2024 στο 19%, με βάση το οποίο μοι­ρα­ζό­μα­στε την πρώτη θέση με τη Βουλ­γα­ρία. Ο μέσος όρος της Ε.Ε. δια­μορ­φώ­νε­ται στο 9,2%.

Τέσ­σε­ρις στους δέκα δεν εξυ­πη­ρε­τούν εμπρό­θε­σμα τις υπο­χρε­ώ­σεις για ενοίκια, στε­γα­στικά δάνεια ή λογα­ρια­σμούς ηλε­κτρο­δό­τη­σης κ.λπ.

2. Η Ελλάδα χάνει στα­διακά ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα όπλα που διέθετε για την αντι­με­τώ­πιση της στε­γα­στι­κής κρίσης: το υψηλό ποσοστό ιδιο­κα­τοί­κη­σης. Το 2024 βρε­θή­καμε κάτω και από το όριο του 70% (στο 69,7%) και πλέον πολύ κοντά στον ευρω­παϊκό μέσο όρο που δια­μορ­φώ­νε­ται στο 68,4%. Στη λίστα εξα­κο­λου­θούν να ξεχω­ρί­ζουν άλλες βαλ­κα­νι­κές χώρες, όπως η Ρου­μα­νία, που βρί­σκε­ται στην πρώτη θέση με το σχεδόν απόλυτο 94,3% ή η Βουλ­γα­ρία που φτάνει στο 86%. Η απώλεια ποσο­στού ιδιο­κα­τοί­κη­σης σημαί­νει και αύξηση του αριθμού των ανθρώ­πων που πλη­ρώ­νουν ενοίκιο, σε μια περίοδο που η συγκε­κρι­μένη δαπάνη αυξά­νε­ται με ταχύ­τα­τους ρυθμούς. Προς το παρόν η Ελλάδα δεν συγκα­τα­λέ­γε­ται στις χώρες που παρου­σιά­ζουν τα υψη­λό­τερα ποσοστά αύξησης των ενοι­κίων στην Ε.Ε., όμως το ανη­συ­χη­τικό είναι ότι παρά τη συγκρά­τηση του πλη­θω­ρι­σμού, τα ποσοστά αύξησης των ενοι­κίων εξα­κο­λου­θούν να δια­μορ­φώ­νο­νται σε επίπεδα άνω του 7%-8%.

Μειώ­νε­ται συνεχώς το ποσοστό ιδιο­κα­τοί­κη­σης. Το 2024 ήταν κάτω από το 70% και πλέον είναι πολύ κοντά στον ευρω­παϊκό μέσο όρο, στο 68,4%.

3. Το 2024, μεσού­σης της στε­γα­στι­κής κρίσης και του προ­βλή­μα­τος που δημιουρ­γεί η περιο­ρι­σμένη προ­σφορά ακι­νή­των, η Ελλάδα εμφα­νί­στηκε με ένα από τα μικρό­τερα ποσοστά επεν­δύ­σεων σε κατοι­κίες ανα­λο­γικά με το ΑΕΠ. Ο σχε­τι­κός δείκτης δια­μορ­φώ­θηκε μόλις στο 2,6%, με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο να δια­μορ­φώ­νε­ται στο 5,3%. Κύπρος, Ιταλία και Γερ­μα­νία – Γαλλία στις πρώτες θέσεις, με το σχετικό ποσοστό να υπερ­βαί­νει το 6%.

Πηγή: Kathimerini.gr