Yachting: Πώς τα χαμηλά τέλη και τα προβλήματα υποδομών κοστίζουν εκατομμύρια

Η Ελλάδα καθί­στα­ται ολοένα και πιο σημα­ντι­κός προ­ο­ρι­σμός για το διεθνές yachting, τόσο για μεγάλα όσο και για μικρά σκάφη ανα­ψυ­χής. Παρά το αυξη­μένο ενδια­φέ­ρον, η χώρα χάνει σημα­ντικά έσοδα λόγω έλλει­ψης υπο­δο­μών, περιο­ρι­σμέ­νων θέσεων ελλι­με­νι­σμού, χαμηλών τελών και ανε­παρ­κούς τεχνο­λο­γι­κής υπο­στή­ρι­ξης, σύμφωνα με έκθεση της PwC που παρου­σιά­στηκε στο συνέ­δριο Reimagine Tourism 2025, που διορ­γά­νωσε η «Καθη­με­ρινή» στο Κέντρο Πολι­τι­σμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Στην έκθεση τονί­ζε­ται πως η Ελλάδα δια­θέ­τει μονα­δικά πλε­ο­νε­κτή­ματα, αλλά και σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν άμεσα, προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θεί πλήρως η δυνα­μική του yachting και να ενι­σχυ­θεί η οικο­νο­μία των παρα­θα­λάσ­σιων περιο­χών.

Η Ελλάδα σε υψηλή θέση στα νούμερα αλλά χαμηλά σε έσοδα και υπο­δο­μές

Σύμφωνα με στοι­χεία του AIS (Automatic Identification System), η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται τέταρτη στη Μεσό­γειο όσον αφορά τον αριθμό μονα­δι­κών yachts που επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα, με περίπου 10.600 σκάφη ετησίως. Πιο μπροστά βρί­σκο­νται η Ιταλία με 16.100 yachts, η Ισπανία με 15.700 και η Γαλλία με 15.000. Αυτή η θέση ανα­δει­κνύει τη σημασία της Ελλάδας ως προ­ο­ρι­σμού yachting, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας παράλ­ληλα την ανάγκη για κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές και υπη­ρε­σίες ώστε να αξιο­ποι­η­θεί πλήρως η δυνα­μική του κλάδου.

Η Ελλάδα ξεχω­ρί­ζει και στον τομέα των super yachts άνω των 24 μέτρων, καθώς τα απο­τε­λέ­σματα την κατα­τάσ­σουν στην 3η θέση στις Μεσο­γεια­κές χώρες, με 2.037 σκάφη να επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα το 2024. Η Ιταλία και η Γαλλία (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Μονακό) προη­γού­νται με 2.746 και 2.577 αντί­στοιχα. Τα στοι­χεία αυτά δεί­χνουν ότι η Ελλάδα απο­τε­λεί έναν ιδιαί­τερα δημο­φιλή προ­ο­ρι­σμό για μεγάλα yachts, γεγονός που προ­σφέ­ρει σημα­ντι­κές οικο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες για τη χώρα, τόσο σε επίπεδο εσόδων από ελλι­με­νι­σμό όσο και στην ενί­σχυση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος συνο­λικά.

Η μάχη για επαρ­κείς θέσεις ελλι­με­νι­σμού super yachts

Παρά την υψηλή επι­σκε­ψι­μό­τητα, η Ελλάδα δια­θέ­τει τη χαμη­λό­τερη ανα­λο­γία θέσεων ελλι­με­νι­σμού προς κίνηση σκαφών μεταξύ των μεσο­γεια­κών χωρών, ακόμα και αν συνυ­πο­λο­γι­στούν οι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες επε­κτά­σεις. Συγκε­κρι­μένα, ενώ η Ιταλία και η Γαλλία προ­σφέ­ρουν ανα­λο­γία περίπου 11,4 και 8,3 φορές περισ­σό­τε­ρες θέσεις ανά yacht αντί­στοιχα, η Ελλάδα παρα­μέ­νει πολύ χαμη­λό­τερα με ανα­λο­γία μόλις 3,6.

Η κατά­σταση αυτή είναι ιδιαί­τερα έντονη για super yachts άνω των 24 μέτρων, όπου οι υπάρ­χου­σες οργα­νω­μέ­νες μαρίνες έχουν περιο­ρι­σμέ­νες θέσεις ελλι­με­νι­σμού. Η έλλειψη επαρκών υπο­δο­μών απο­τε­λεί φρένο για την ανά­πτυξη του yachting και υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη για άμεση επέ­κταση και βελ­τί­ωση των μαρινών, ώστε να μπο­ρέ­σει η Ελλάδα να αξιο­ποι­ή­σει πλήρως την υψηλή ζήτηση.

Χάος στις ακτές: Υπερ­συ­γκέ­ντρωση και ανε­παρ­κείς κανόνες

Μια σημα­ντική πρω­το­βου­λία για την ανά­πτυξη του yachting στην Ελλάδα είναι η κατα­σκευή offshore mooring buoys, που επι­τρέ­πουν τον ασφαλή και οργα­νω­μένο ελλι­με­νι­σμό σε περιο­χές με υψηλή συγκέ­ντρωση σκαφών. Σήμερα όλοι μπορούν να “δέσουν” το πολυ­τε­λές τους σκάφος σε κολ­πί­σκους ή άλλα σημεία χωρίς να κατα­βάλ­λουν τα σχετικά τέλη, σε αντί­θεση με όσα ισχύουν στις περισ­σό­τε­ρες χώρες της Ευρώπης.

Αυτό μειώνει την πίεση στις μαρίνες, βελ­τιώ­νει τον έλεγχο της κυκλο­φο­ρίας και προ­σφέ­ρει στους επι­σκέ­πτες μια πιο ασφαλή και ποιο­τική εμπει­ρία. Παρό­μοιες πρα­κτι­κές εφαρ­μό­ζο­νται ήδη σε δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς, όπως η Σαρ­δη­νία και η Σικελία, και η υιο­θέ­τησή τους στην Ελλάδα θα ανα­βαθ­μί­σει το συνο­λικό του­ρι­στικό προϊόν, προ­στα­τεύ­ο­ντας παράλ­ληλα το φυσικό περι­βάλ­λον και τις τοπικές κοι­νό­τη­τες.

Η Ελλάδα χρειά­ζε­ται σαφείς κανόνες για την αγκυ­ρο­βο­λία, ιδιαί­τερα σε περιό­δους αιχμής. Η υπερ­συ­γκέ­ντρωση σκαφών σε περιο­χές που δεν μπορούν να την υπο­στη­ρί­ξουν – όπως κολ­πί­σκοι, αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι ή προ­στα­τευό­μενα τοπία – δημιουρ­γεί κιν­δύ­νους για την ασφά­λεια και την κυκλο­φο­ρία.

Οι βασικοί αντα­γω­νι­στές της Ελλάδας, όπως η Κροατία, η Γαλλία και η Ιταλία, εφαρ­μό­ζουν ήδη ζώνες με περιο­ρι­σμένη ή χρονικά ελεγ­χό­μενη αγκυ­ρο­βο­λία για περι­βαλ­λο­ντι­κούς λόγους. Η υιο­θέ­τηση αντί­στοι­χων κανο­νι­σμών στην Ελλάδα θα ενι­σχύ­σει τη βιω­σι­μό­τητα του κλάδου, προ­στα­τεύ­ο­ντας τον φυσικό και πολι­τι­στικό πλούτο της χώρας.

Η χαμηλή ψηφιακή ετοι­μό­τητα καθυ­στε­ρεί τον έλεγχο και τη δια­χεί­ριση

Η Ελλάδα χρειά­ζε­ται να προ­χω­ρή­σει γρήγορα στην υλο­ποί­ηση όλων των προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων ψηφια­κών πλατ­φορ­μών και να υιο­θε­τή­σει προηγ­μένη τεχνο­λο­γία για να ενι­σχύ­σει τις επι­χει­ρή­σεις του λιμε­νι­κού σώματος. Υπάρχει σημα­ντικό περι­θώ­ριο για πρό­σθετη δια­σύν­δεση του συστή­μα­τος AIS με πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα των τοπικών αρχών, του λιμε­νι­κού και άλλων κυβερ­νη­τι­κών πλατ­φορ­μών, υπό κοινή ομπρέλα.

Παρά­δειγμα απο­τε­λε­σμα­τι­κής χρήσης της τεχνο­λο­γίας είναι η Ιταλία, η οποία δια­θέ­τει εθνικό δίκτυο 63 σταθμών για την παρα­κο­λού­θηση των συστη­μά­των AIS, παρέ­χο­ντας πλήρη ραδιο­κά­λυψη και κεντρι­κο­ποι­η­μένα δεδο­μένα στις αρχές μέσω δια­λει­τουρ­γι­κών συστη­μά­των. Επι­πλέον, η Ιταλία χρη­σι­μο­ποιεί εναέρια μέσα, όπως ελι­κό­πτερα, περι­πο­λικά αερο­σκάφη και drones, για την ενί­σχυση της επι­τή­ρη­σης, τις απο­στο­λές διά­σω­σης και την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος.

Η Ελλάδα μπορεί να αξιο­ποι­ή­σει παρό­μοιες πρα­κτι­κές, βελ­τιώ­νο­ντας την ασφά­λεια, την παρα­κο­λού­θηση της κυκλο­φο­ρίας και τη βιω­σι­μό­τητα των θαλάσ­σιων περιο­χών.

Οι χαμηλές τιμές και ο ενιαίος τιμο­κα­τά­λο­γος μειώ­νουν τα δημόσια έσοδα

Η τιμο­λο­γιακή στρα­τη­γική απο­τε­λεί κρίσιμο εργα­λείο για την ανά­πτυξη του yachting στην Ελλάδα. Σήμερα, οι τιμές ελλι­με­νι­σμού παρα­μέ­νουν οι χαμη­λό­τε­ρες στη Μεσό­γειο, με το χάσμα να διευ­ρύ­νε­ται ιδιαί­τερα για yachts άνω των 24 μέτρων. Η Ελλάδα δια­θέ­τει ενιαίο τιμο­κα­τά­λογο για όλους τους δημο­τι­κούς του­ρι­στι­κούς λιμένες και κατα­φύ­για, ανε­ξαρ­τή­τως περιο­χής ή εποχής, με απο­τέ­λε­σμα να χάνει σημα­ντικά έσοδα που θα μπο­ρού­σαν να επεν­δυ­θούν στην ανα­βάθ­μιση υπο­δο­μών και υπη­ρε­σιών.

Η ανα­θε­ώ­ρηση της τιμο­λο­για­κής πολι­τι­κής, με δια­φο­ρο­ποί­ηση ανά μήκος σκάφους, εποχή και επίπεδο υπη­ρε­σιών, θα ενι­σχύ­σει τα δημόσια έσοδα και θα χρη­μα­το­δο­τή­σει την ανά­πτυξη του yachting, προ­σφέ­ρο­ντας ταυ­τό­χρονα καλύ­τερη εμπει­ρία στους επι­σκέ­πτες.

Παράλ­ληλα, το φορο­λο­γικό πλαίσιο παρέχει αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα αλλά περιο­ρί­ζει τα έσοδα. Ο συντε­λε­στής ΦΠΑ στην Ελλάδα ανέρ­χε­ται σε 13%, ενώ συνήθως μειώ­νε­ται στο 6,5% ή 5,2% ανάλογα με το πιστο­ποι­η­τικό συμ­μόρ­φω­σης του σκάφους. Αντί­θετα, σε Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Τουρκία και Κροατία ο ΦΠΑ κυμαί­νε­ται γύρω στο 19%, αυξά­νο­ντας τα έσοδα ανά εβδο­μα­διαίο charter. Η ανα­θε­ώ­ρηση και η δια­φο­ρο­ποί­ηση του φορο­λο­γι­κού πλαι­σίου, σε συν­δυα­σμό με την προ­σαρ­μογή των τελών ελλι­με­νι­σμού, θα μπο­ρούσε να επι­τρέ­ψει στην Ελλάδα να εκμε­ταλ­λευ­τεί πλήρως τη δυνα­μική του κλάδου και να χρη­μα­το­δο­τή­σει νέες υπο­δο­μές και υπη­ρε­σίες, ενι­σχύ­ο­ντας παράλ­ληλα την τοπική οικο­νο­μία.

Το μέλλον του κλάδου και η ανά­πτυξη προ­ο­ρι­σμών

Η Ελλάδα δια­θέ­τει σημα­ντική δυνα­τό­τητα αύξησης των εσόδων από ΦΠΑ και τέλη, προ­σεγ­γί­ζο­ντας τον μέσο όρο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Μελέτες δεί­χνουν ότι η χώρα θα μπο­ρούσε να δημιουρ­γή­σει πρό­σθετη άμεση αξία 500–700 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ ετησίως από yachts άνω των 12 μέτρων, βασι­ζό­με­νες σε εβδο­μα­διαίες περιό­δους charter και δείγμα πάνω από 100 προ­σφο­ρές ενοι­κί­α­σης στη Μεσό­γειο.

Ταυ­τό­χρονα, τα έσοδα από τις υπάρ­χου­σες και μελ­λο­ντι­κές υπο­δο­μές ελλι­με­νι­σμού παρου­σιά­ζουν επίσης σημα­ντικό δυνα­μικό. Η αύξηση τελών σε δημό­σιες μαρίνες και λιμένες δημο­τι­κών αρχών, η προ­σθήκη νέων wet berths σε περιο­χές χωρίς καθο­ρι­σμέ­νες θέσεις και η βέλ­τι­στη αξιο­ποί­ηση των προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων μαρίνων μπορούν να προ­σφέ­ρουν επι­πλέον έσοδα 120–200 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ ετησίως.

Η ανά­πτυξη νέων προ­ο­ρι­σμών yachting δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο σε έσοδα. Ενι­σχύει την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα, επε­κτεί­νει την του­ρι­στική περίοδο και αυξάνει τη διάρ­κεια παρα­μο­νής των επι­σκε­πτών. Η ενδυ­νά­μωση των παρά­κτιων επι­χει­ρή­σεων με τεχνο­λο­γία και ανθρώ­πι­νους πόρους βελ­τιώ­νει τη δια­κυ­βέρ­νηση και ανα­βαθ­μί­ζει την ποιό­τητα υπη­ρε­σιών. Παράλ­ληλα, η προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και του τοπίου δια­σφα­λί­ζει τη βιω­σι­μό­τητα για τις τοπικές κοι­νό­τη­τες, ενώ η εφαρ­μογή σαφών κανόνων λει­τουρ­γίας και ελέγχου της κυκλο­φο­ρίας, ειδικά σε πολυ­σύ­χνα­στες περιο­χές, ενερ­γο­ποιεί το έμμεσο πολ­λα­πλα­σια­στικό δυνα­μικό για την ελλη­νική οικο­νο­μία.

Πηγή: powergame.gr