‘Εκθεση ΟΟΣΑ: «Παζλ» αντιφάσεων το ΕΣΥ – Καθολική κάλυψη στα χαρτιά, ελλείψεις και υψηλό κόστος στην πράξη

Ιδιαι­τέ­ρως απο­κα­λυ­πτική των αντι­φά­σεων και των επί­μο­νων αδυ­να­μιών του Εθνικού Συστή­μα­τος Υγείας είναι πρό­σφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, καθώς δείχνει πως ενώ το ΕΣΥ δια­θέ­τει επάρ­κεια σε για­τρούς, προ­σφέ­ρει βασικές υπο­δο­μές και καθο­λική κάλυψη, η ανορ­θο­λο­γική του οργά­νωση ως προς τη δια­χεί­ριση πόρων, δεν του επι­τρέ­πει να αυξήσει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και την αξιο­πι­στία του.

Δύο από τα στοι­χεία της έκθεσης «Health at a Glance» του ΟΟΣΑ για το 2025 είναι ενδει­κτικά: το 12,1% των πολιτών στην Ελλάδα θεωρεί πως οι ανάγκες του για ιατρική περί­θαλψη δεν καλύ­πτο­νται εξο­λο­κλή­ρου από το ΕΣΥ, ενώ παράλ­ληλα μόλις το 27% δηλώνει πλήρως ικα­νο­ποι­η­μένο από την ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών υγείας.

Σημειώ­νε­ται ότι ως προς το πρώτο στοι­χείο, ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι μόλις στο 3,4%, ενώ ως προς το δεύτερο το 64% των πολιτών των κρατών-μελών του ΟΟΣΑ δηλώνει ικα­νο­ποι­η­μένο από την ποιό­τητα των δια­θέ­σι­μων υπη­ρε­σιών υγείας.

Πόσο στοι­χί­ζει η υγεία – Τι πλη­ρώ­νει το κράτος

Μόλις το 10% των κρα­τι­κών δαπανών κατευ­θύ­νε­ται στο ΕΣΥ, ένα ποσοστό που υπο­λεί­πε­ται σημα­ντικά σε σχέση με τα άλλα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ. Για παρά­δειγμα, η αντί­στοιχη δαπάνη στη Γερ­μα­νία και την Ιρλαν­δία είναι σχεδόν στο διπλά­σιο (19%).

Παράλ­ληλα, από τους πόρους που απορ­ροφά το ΕΣΥ, το 43% επεν­δύ­ε­ται στις νοσο­κο­μεια­κές υπη­ρε­σίες, ενώ για τη φρο­ντίδα των εξω­τε­ρι­κών ασθενών δια­τί­θε­ται το 20% και για τη μακρο­χρό­νια φρο­ντίδα μόλις το 2% των συνο­λι­κών κον­δυ­λίων.

Ένα ακόμη ποσοστό που είναι υψη­λό­τερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ είναι αυτό που αφορά τις δαπάνες υγείας οι οποίες προ­έρ­χο­νται από ιδιω­τική χρη­μα­το­δό­τηση. Το συγκε­κρι­μένο ποσοστό αγγίζει το 39%, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ δεν υπερ­βαί­νει το 25%. Ως εκ τούτου, το ποσοστό των συνο­λι­κών δαπανών υγείας που καλύ­πτε­ται από δημό­σιες και υπο­χρε­ω­τι­κές ασφα­λι­στι­κές δαπάνες στην Ελλάδα είναι 61%· ποσοστό αρκετά χαμη­λό­τερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που αγγίζει το 75%.

Σύμφωνα με την έκθεση, το 38% των ιδιω­τι­κών πλη­ρω­μών κατευ­θύ­νε­ται σε φάρμακα και ιατρικά είδη, το 17% σε υπη­ρε­σίες εξω­τε­ρι­κών ασθενών –όπως δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις–, ενώ το 11% αφορά οδο­ντια­τρική περί­θαλψη, η οποία συχνά δεν καλύ­πτε­ται επαρκώς από το δημόσιο σύστημα.

Σε ανα­ζή­τηση… νοση­λευ­τών

Ένα ακόμη «βαρίδι» του ΕΣΥ είναι η έλλειψη νοση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού, καθώς – όπως ανα­φέ­ρε­ται στη συγκε­κρι­μένη έκθεση – η χώρα έχει μόλις 3,8 ενερ­γούς νοση­λευ­τές ανά 1.000 κατοί­κους, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι στο 9,2. Παράλ­ληλα, ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων σε μονάδες μακρο­χρό­νιας φρο­ντί­δας είναι μόλις 0,2 ανά 100 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, έναντι 5,0 στον ΟΟΣΑ.

Καθο­λική κάλυψη του πλη­θυ­σμού, αλλά με… αστε­ρί­σκους

Στα θετικά στοι­χεία της έκθεσης είναι πως σε δύο εκ των δέκα βασι­κό­τε­ρων δεικτών, η Ελλάδα έχει καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Οι δείκτες αυτοί αφορούν τη δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης στις δωρεάν υπη­ρε­σίες υγείας και την ποιό­τητα της περί­θαλ­ψης.

Πιο ανα­λυ­τικά, στην έκθεση ανα­δει­κνύ­ε­ται πως το σύνολο (100%) του πλη­θυ­σμού καλύ­πτε­ται από ένα βασικό πλέγμα υπη­ρε­σιών, έναντι του μέσου όρου του ΟΟΣΑ που είναι στο 98%.

Ωστόσο, στην πράξη τα πράγ­ματα περι­πλέ­κο­νται, αφού με ρεα­λι­στι­κούς όρους δεν κατα­φέρ­νουν όλοι να κάνουν χρήση των υπη­ρε­σιών που δικαιού­νται. Όπως προ­α­να­φέρ­θηκε το 12,1% των πολιτών δηλώνει πως δεν έλαβε την ανα­γκαία περί­θαλψη. Οι περισ­σό­τε­ροι από αυτούς απα­ντούν πως βασικό εμπόδιο στάθηκε το αυξη­μένο κόστος, ενώ έπονται ο χρόνος ανα­μο­νής και η δυσκο­λία τους να έχουν πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες υγείας λόγω του τόπου δια­μο­νής τους.

Επάρ­κεια σε για­τρούς και βασικά δια­γνω­στικά μηχα­νή­ματα

Ακόμη, μεγα­λύ­τερο σε σχέση με τον μέσο όρο είναι και το ποσοστό των παιδιών που, αφού πλη­ρού­σαν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, εμβο­λιά­στη­καν κατά του DTP· ποσοστό που στην Ελλάδα αγγίζει το 95%.

Παράλ­ληλα, καλά είναι τα νέα και ως προς τους για­τρούς που απα­σχο­λού­νται στο ΕΣΥ, αφού υπάρ­χουν 6,6 ενεργοί γιατροί ανά 1.000 κατοί­κους, αριθμός πολύ υψη­λό­τε­ρος από τον μέσο όρο που είναι 3,9.

Το ίδιο παρα­τη­ρεί­ται και όσον αφορά τους αξο­νι­κούς τομο­γρά­φους, τις μονάδες μαγνη­τι­κής τομο­γρα­φίας και τους τομο­γρά­φους PET, καθώς αγγί­ζουν του 92 ανά 1.000.000 κατοί­κους, όταν ο μέσος όρος είναι 51/1.000.000.

Τέλος, όσον αφορά τις δια­θέ­σι­μες κλίνες, εκεί παρα­τη­ρεί­ται πως η Ελλάδα βρί­σκε­ται στα ίδια με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, δηλαδή στις 42 κλίνες ανά 1.000 κατοί­κους.

Στο «περι­θώ­ριο» οι δια­δι­κα­σίες πρό­λη­ψης

Ένα ενδια­φέ­ρον στοι­χείο είναι πως οι δράσεις πρό­λη­ψης δεν κατα­γρά­φουν ιδιαί­τερα υψηλό «σκορ» στα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ. Πιο συγκε­κρι­μένα, οι δαπάνες για δια­δι­κα­σίες πρό­λη­ψης είναι στο 3,1% κατά μέσο όρο, ποσοστό που είναι μικρό­τερο από αυτό που εντο­πί­ζε­ται στην Ελλάδα. Η χώρα μας δαπανά το 3,4% των συνο­λι­κών πόρων που κατευ­θύ­νο­νται στην υγεία σε δράσει πρό­λη­ψης. Μάλιστα, το ποσοστό αυτό είναι αισθητά αυξη­μένο σε σχέση με τρία χρόνια πριν, όποτε δεν ξεπερ­νούσε το 2%. Ωστόσο, μόλις το 15% των γυναι­κών υπο­βάλ­λε­ται σε προ­λη­πτικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ αγγίζει το 55%.

Σημειώ­νε­ται ότι η έκθεση «Health at a Glance 2025» παρέχει ένα ολο­κλη­ρω­μένο σύνολο δεικτών σχετικά με την υγεία του πλη­θυ­σμού και τις παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες υγείας σε όλα τα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ, αντλώ­ντας στοι­χεία από τις πιο πρό­σφα­τες επί­ση­μες εθνικές στα­τι­στι­κές ή/και άλλες πηγές.

Πηγή: reporter.gr