Βλέπουν «παράθυρο» στα δάση

Είναι το πρώτο θέμα συζή­τη­σης στα φόρουμ των δασο­λό­γων. Συγκε­κρι­μέ­νες επι­τρο­πές εξέ­τα­σης αντιρ­ρή­σεων κατά των δασικών χαρτών –γνωστές με το αρκτι­κό­λεξο ΕΠΕΑ– έχουν πλέον απο­κτή­σει τη φήμη ότι δικαιώ­νουν σωρηδόν τους ιδιώτες έναντι του Δημο­σίου, ακόμη και σε «εμβλη­μα­τι­κές» σε τοπικό επίπεδο περι­πτώ­σεις κατα­πα­τή­σεων. Το γεγονός αυτό προ­κα­λεί δυσφο­ρία στους δασάρ­χες, που βλέπουν αγώνες –συχνά δεκα­ε­τιών– να σβή­νο­νται με μια απόφαση κατά πλειο­ψη­φία και οι ίδιοι να καλού­νται να δια­γρά­ψουν πρό­στιμα αυθαι­ρέ­των και άλλες κυρώ­σεις, να απο­σύ­ρουν απο­φά­σεις διοι­κη­τι­κής απο­βο­λής και κηρύ­ξεις ανα­δα­σω­τέων εκτά­σεων. Οι περι­πτώ­σεις αυτές έχουν φθάσει και στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος, το οποίο υπο­στη­ρί­ζει ότι υπάρ­χουν «δικλί­δες ασφα­λείας», καλώ­ντας τις υπη­ρε­σίες να τις χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν.

Μια πολύ χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση είναι η Χαλ­κι­δική – περιοχή με πλούσιο δασικό περι­βάλ­λον και περισ­σό­τε­ρες από 10.400 αντιρ­ρή­σεις κατά του δασικού χάρτη. Σε μια πρό­σφατη συνά­ντηση που έγινε στη Βόρεια Ελλάδα, με εκπρο­σώ­πους από τις δασικές υπη­ρε­σίες και το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος, ο προϊ­στά­με­νος της Διεύ­θυν­σης Δασών Χαλ­κι­δι­κής Παύλος Μπε­κιά­ρο­γλου έθεσε επί τάπητος τα ζητή­ματα.

«Στα­διακά άρχισα να βλέπω να βγαί­νουν απο­φά­σεις απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμού, στις οποίες ο δασο­λό­γος να μειο­ψη­φεί. Κάποιες από αυτές είναι γνωστές, παλιές υπο­θέ­σεις με μεγα­λο­κα­τα­πα­τη­τές».

Παύλος Μπε­κιά­ρο­γλου Προϊ­στά­με­νος της Διεύ­θυν­σης Δασών Χαλ­κι­δι­κής

«Τα προ­βλή­ματα ξεκί­νη­σαν από το 2017, όταν άλλαξε η στε­λέ­χωση των ΕΠΕΑ. Μέχρι τότε ήταν δύο δασο­λό­γοι και ένας μηχα­νι­κός. Και έγινε ένας δασο­λό­γος μαζί με δύο άτομα που δεν έχουν σχέση με το αντι­κεί­μενο, έναν δικη­γόρο και έναν μηχα­νικό, οι οποίοι μάλιστα είναι ιδιώτες, όχι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Μπε­κιά­ρο­γλου.

Στη Διεύ­θυνση Δασών Χαλ­κι­δι­κής υπά­γο­νται τρία δασαρ­χεία, σε Αρναία, Κασ­σάν­δρα και Πολύ­γυρο. «Στα­διακά άρχισα να βλέπω σε πολλές ΕΠΕΑ –συνο­λικά στην περιοχή έχουν συστα­θεί εννέα– να βγαί­νουν απο­φά­σεις απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμού, στις οποίες ο δασο­λό­γος να μειο­ψη­φεί. Κάποιες από αυτές είναι γνωστές, παλιές υπο­θέ­σεις με μεγα­λο­κα­τα­πα­τη­τές, τους οποίους οι δασικές υπη­ρε­σίες κυνη­γού­σαν για χρόνια με απο­φά­σεις διοι­κη­τι­κής απο­βο­λής, πρό­στιμα για αυθαί­ρετα, κηρύ­ξεις ανα­δά­σω­σης. Απο­φά­σεις τις οποίες εγώ ως προϊ­στά­με­νος της Δασικής Υπη­ρε­σίας στη Χαλ­κι­δική είμαι υπο­χρε­ω­μέ­νος να ανα­κα­λέσω λόγω των απο­φά­σεων των ΕΠΕΑ. Ολο αυτό προ­κα­λεί και σε εμένα και σε άλλους συνα­δέλ­φους μεγάλη δυσφο­ρία, γιατί βλέ­πουμε να χάνο­νται μάχες που είχαν δοθεί για χρόνια».

Οπως εξηγεί ο κ. Μπε­κιά­ρο­γλου, στο σύνολο των υπο­θέ­σεων που έρχο­νται στο γραφείο του προς ανά­κληση κυρώ­σεων, οι απο­φά­σεις έχουν ληφθεί κατά πλειο­ψη­φία, με τον δασο­λόγο να μειο­ψη­φεί. «Μέχρι τώρα, 43 υπο­θέ­σεις», ανα­φέ­ρει.

Οι απο­φά­σεις

Οταν μια επι­τροπή εξέ­τα­σης αντιρ­ρή­σεων απο­φα­σί­σει υπέρ του απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμού μιας έκτασης, η υπόθεση έχει τελειώ­σει ορι­στικά; «Σύμφωνα με τις αλλαγές που έγιναν στη νομο­θε­σία τα προη­γού­μενα χρόνια με σκοπό την επί­σπευση της ολο­κλή­ρω­σης των δασικών χαρτών, οι απο­φά­σεις που εκδί­δουν οι ΕΠΕΑ δεν ελέγ­χο­νται μέχρι να κυρωθεί ο δασικός χάρτης. Αφού ο χάρτης κυρωθεί, τότε δίνεται η δυνα­τό­τητα για δύο μήνες ώστε να μπο­ρέ­σει κάποιος πολίτης ή εμείς ως υπη­ρε­σία να υπο­βά­λουμε αντίρ­ρηση απέ­να­ντι σε συγκε­κρι­μέ­νες απο­φά­σεις. Για την υπη­ρε­σία υπάρχει δια­φο­ρε­τική δια­δι­κα­σία: Απευ­θυ­νό­μα­στε στην αρμόδια διεύ­θυνση του ΥΠΕΝ, που με τη σειρά της υπο­βάλ­λει το αίτημα στον υπουργό, για να στείλει την υπόθεση στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας. Η δια­δι­κα­σία αυτή, όπως κατα­λα­βαί­νετε, είναι δύσκολη».

«Το θέμα αυτό απα­σχο­λεί όλη τη δασική κοι­νό­τητα», λέει στην «Κ» ο Δια­μα­ντής Σταγ­γί­δης, προϊ­στά­με­νος Δασικών Χαρτών στη Διεύ­θυνση Δασών Καβάλας. «Ο νομο­θέ­της ανέθεσε σε έναν δικη­γόρο και έναν τοπο­γράφο να κρίνουν αν μια έκταση είναι δασική ή όχι – προ­φα­νώς ο πρώτος κρί­νο­ντας τα νομικά έγγραφα και το έννομο συμ­φέ­ρον, και ο δεύ­τε­ρος το τεχνικό μέρος της αντίρ­ρη­σης, ως προς την έκταση, το εμβαδόν. Δημιουρ­γεί­ται λοιπόν ένα τερά­στιο θέμα όταν οι απο­φά­σεις των ΕΠΕΑ κρίνουν με πλειο­ψη­φία δύο μελών και τον δασο­λόγο να μειο­ψη­φεί ότι μια έκταση είναι μη δασική. Κάθε μέρα βλέ­πουμε αυθαί­ρε­τες απο­φά­σεις που άλλοτε κρίνουν τελε­σί­δι­κες πράξεις χαρα­κτη­ρι­σμού ενώ δεν έχουν δικαί­ωμα, άλλοτε ατο­μι­κές πράξεις κήρυξης ανα­δά­σω­σης που συντά­χθη­καν για την προ­στα­σία μιας έκτασης. Ακόμη και δασικά παρα­χω­ρη­τή­ρια “βαφτί­ζο­νται” εποι­κι­στι­κές εκτά­σεις. Ολα αυτά με μια αιτιο­λό­γηση δύο σειρών».

Οπως ανα­φέ­ρει ο κ. Σταγ­γί­δης, οι πιέσεις που όλα αυτά τα χρόνια δέχο­νται οι Δασικές Υπη­ρε­σίες είναι μεγάλες. «Εδώ στην Καβάλα, για παρά­δειγμα, μας πιέζουν όλοι: σπου­δαίοι επι­χει­ρη­μα­τίες, πολι­τι­κοί, Βούλ­γα­ροι και Σέρβοι επεν­δυ­τές, αγρότες. Ανάλογα θέματα υπάρ­χουν και σε άλλες περιο­χές. Επρεπε να ακού­σετε τι ειπώ­θηκε σε μια κλειστή σύσκεψη που έγινε πριν από δύο μήνες στη Θεσ­σα­λο­νίκη».

Φυσικά οι απο­φά­σεις αυτές δεν αφορούν όλη τη χώρα, ούτε μια απόφαση απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμού είναι απα­ραί­τητα κατά του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος, καθώς υπάρ­χουν και λάθη στους δασι­κούς χάρτες. Αρκετοί δημό­σιοι λει­τουρ­γοί θεωρούν ότι το θέμα, εφόσον υφί­στα­ται, πρέπει να λύνεται μακριά από τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας. «Το να κρίνω δημόσια ως διευ­θυ­ντής Δασών τις απο­φά­σεις των ΕΠΕΑ, νομίζω ότι δεν μου το επι­τρέ­πει η θέση μου. Αν οποια­δή­ποτε υπη­ρε­σία δια­φω­νεί με τις απο­φά­σεις των ΕΠΕΑ, τότε έχει δικαί­ωμα προ­σφυ­γής στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος», λέει ο Θανάσης Κοντο­γε­ώρ­γης, διευ­θυ­ντής Δασών Λευ­κά­δας. «Οσον αφορά τη σύνθεση των ΕΠΕΑ είναι προ­φα­νές ότι δεν εξε­τά­ζουν μόνο το αυστηρά τεχνο­κρα­τικό κομμάτι, αν είναι κάτι δασικό ή όχι, αλλά συνε­ξε­τά­ζουν και το ιδιο­κτη­σιακό, το κοι­νω­νικό». Στη Λευκάδα έχουν υπο­βλη­θεί περίπου 6.000 αντιρ­ρή­σεις κατά του δασικού χάρτη, που εξε­τά­ζο­νται από δύο επι­τρο­πές με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης στα μέσα του 2026».

«Καθο­ρι­στική η σύνθεση»

Ο Πανα­γιώ­της Καλ­λί­ρης υπη­ρέ­τησε συνο­λικά 42 χρόνια στις Δασικές Υπη­ρε­σίες, εκ των οποίων τα τελευ­ταία 17 ως διευ­θυ­ντής Δασών Κοριν­θίας (συντα­ξιο­δο­τή­θηκε το 2023). «Ο στόχος από την πρώτη στιγμή ήταν να γίνουν απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμοί», λέει στην «Κ». «Γι’ αυτό επελέγη αυτή η σύνθεση για τις επι­τρο­πές αντιρ­ρή­σεων, η οποία είναι καθο­ρι­στική για το απο­τέ­λε­σμα. Ενας δικη­γό­ρος που μπορεί να μην έχει ασχο­λη­θεί ποτέ με δασικά και ένας μηχα­νι­κός που φυσικά δεν έχει ιδέα για τη δασική νομο­θε­σία μπορούν να κρίνουν αν μια έκταση είναι δασική, αντί­θετα με τον δασο­λόγο. Φυσικά και υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις λαν­θα­σμέ­νων κατα­γρα­φών στους δασι­κούς χάρτες που πρέπει να διορ­θω­θούν. Ομως υπάρχει και τερά­στια πίεση από διάφορα συμ­φέ­ρο­ντα. Εγώ έχω να πω ένα πράγμα: Οπου υπάρ­χουν χαρι­σμα­τι­κοί άνθρω­ποι στις δασικές υπη­ρε­σίες, λάμπει και το περι­βάλ­λον γύρω τους».

Προ­σφυ­γές

«Είναι προ­φα­νές ότι προ­τρέ­πουμε την υπη­ρε­σία να κατα­θέ­σει εισή­γηση στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος για πρόταση προ­σφυ­γής στο ΣτΕ. Πιστεύω ότι δεν πρό­κει­ται να “παρα­καμ­φθούν” προ­βλη­μα­τι­κές υπο­θέ­σεις».

Βαγ­γέ­λης Γκου­ντού­φας

Γενικός διευ­θυ­ντής Δασών και Δασικού Περι­βάλ­λο­ντος στο ΥΠΕΝ

Ο γενικός διευ­θυ­ντής Δασών και Δασικού Περι­βάλ­λο­ντος στο ΥΠΕΝ, Βαγ­γέ­λης Γκου­ντού­φας, έχει συζη­τή­σει αυτές τις περι­πτώ­σεις με υπαλ­λή­λους των Δασικών Υπη­ρε­σιών από όλη τη χώρα. «Σε εμάς έχουν φθάσει μόνο μεμο­νω­μέ­νες περι­πτώ­σεις. Είναι προ­φα­νές ότι προ­τρέ­πουμε την υπη­ρε­σία να κατα­θέ­σει εισή­γηση στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος για πρόταση προ­σφυ­γής στο ΣτΕ. Πιστεύω ότι δεν πρό­κει­ται να “παρα­καμ­φθούν” προ­βλη­μα­τι­κές υπο­θέ­σεις».

Ο κ. Γκου­ντού­φας δέχεται ότι η αλλαγή στη σύνθεση των επι­τρο­πών αντιρ­ρή­σεων ήταν μια πολι­τική επιλογή, με μονα­δικό στόχο την ολο­κλή­ρωση των δασικών χαρτών. «Οταν είχε ξεκι­νή­σει η κατάρ­τιση των δασικών χαρτών, οι ΕΠΕΑ απαρ­τί­ζο­νταν από δύο δασο­λό­γους και έναν μηχα­νικό. Ομως δεν προ­χω­ρού­σαν ικα­νο­ποι­η­τικά λόγω της υπο­στε­λέ­χω­σης της Δασικής Υπη­ρε­σίας. Υπήρχαν πολλά παρά­πονα από τον κόσμο ότι δεν γινόταν δεκτή καμία αντίρ­ρηση, με απο­τέ­λε­σμα οι πολίτες να είναι “στα κάγκελα”. Με τον 4685/20 απο­φα­σί­στηκε σε πολι­τικό επίπεδο να μην είναι δύο οι δασο­λό­γοι, αλλά ένας ώστε να προ­χω­ρή­σει ταχύ­τερα η εξέταση των αντιρ­ρή­σεων. Πρό­σφατα προ­χω­ρή­σαμε ένα βήμα περαι­τέρω: δώσαμε τη δυνα­τό­τητα να συμ­με­τέ­χουν σε ΕΠΕΑ δασο­λό­γοι από όλη τη χώρα, λ.χ. από περιο­χές όπου ολο­κλη­ρώ­θηκε η εξέταση των αντιρ­ρή­σεων σε περιο­χές όπου υπάρχει πρό­βλημα, ώστε να προ­χω­ρή­σουμε ακόμη ταχύ­τερα. Εκτιμώ ότι μέσα στο 2026 η εξέταση των αντιρ­ρή­σεων θα έχει ολο­κλη­ρω­θεί στο μεγα­λύ­τερο μέρος της χώρας. Υπάρ­χουν περιο­χές όπου η υπόθεση πηγαί­νει εξαι­ρε­τικά, όπως στην Ηπειρο, στη Μακε­δο­νία, στη Θράκη, στη Στερεά, στη βόρεια Πελο­πόν­νησο. Και άλλες περιο­χές όπου η εξέταση των αντιρ­ρή­σεων υστερεί, παρότι έχουν συστα­θεί επι­πλέον επι­τρο­πές, όπως η νότια Πελο­πόν­νη­σος, η Κρήτη, η Εύβοια, η βορειο­α­να­το­λική Αττική».

Συνο­λικά, κατά του περιε­χο­μέ­νου των δασικών χαρτών υπο­βλή­θη­καν 464.000 αντιρ­ρή­σεις και μέχρι στιγμής έχουν εξε­τα­στεί οι 192.000 (42%). Μόλις ολο­κλη­ρώ­νε­ται η εξέταση των αντιρ­ρή­σεων σε μια περιοχή, τότε αυτή η περιοχή (ανά δημο­τική ενότητα) εντάσ­σε­ται στον ήδη κυρω­μένο δασικό χάρτη, ο οποίος έχει μόνο τις περιο­χές για τις οποίες δεν είχαν υπο­βλη­θεί αντιρ­ρή­σεις. Ετσι μέχρι στιγμής έχουν κυρωθεί οι δασικοί χάρτες στο 90% της επι­κρά­τειας.

Πηγή: kathimerini.gr