Ανησυχία για το μέλλον των χρηματοδοτήσεων από την Ευρώπη μετά το πέρας του ΕΣΠΑ 2021 – 2027

• Τα κράτη–μέλη θα συ­νε­χί­σουν να λαμ­βά­νουν χρη­μα­το­δο­τή­σεις, αλλά η δια­χεί­ρι­ση θα γί­νε­ται απο­κλει­στι­κά από τις κυ­βερ­νή­σεις των κρα­τών–μελών • Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος: «Οι ευ­ρω­παϊ­κές πε­ρι­φέ­ρειες θα απο­ξε­νω­θούν από τη δια­χεί­ρι­ση αυτών των χρη­μα­το­δο­τι­κών προ­γραμ­μά­των, κιν­δυ­νεύ­ει η Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής και πάμε στο κε­ντρο­ποι­η­μέ­νο σύ­στη­μα. Είναι μια ανη­συ­χη­τι­κή εξέ­λι­ξη, ΤΡΕΜΩ στη σκέψη να μεί­νουν τα νησιά μας χωρίς την Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής που είναι οξυ­γό­νο γι’ αυτά» • Το θέμα θα επα­νέλ­θει στην επό­με­νη συ­νε­δρί­α­ση προς συ­ζή­τη­ση και ψή­φι­ση

Προ­βλη­μα­τι­σμό αλλά και ανη­συ­χία προ­κά­λε­σε η ει­σή­γη­ση του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη κ. Γιώρ­γου Χα­τζη­μάρ­κου, στη συ­νε­δρί­α­ση του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου Νο­τί­ου Αι­γαί­ου.

Ο ίδιος, μί­λη­σε για το μέλ­λον της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής, στη βάση των εν εξε­λί­ξει πο­λι­τι­κών διερ­γα­σιών στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας με­τα­ξύ άλλων τα εξής:

«Πρό­κει­ται για μια πάρα πολύ σο­βα­ρή εξέ­λι­ξη σε επί­πε­δο Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης και στην πε­ρί­πτω­ση που τε­λι­κά δρο­μο­λο­γη­θεί είναι κα­θο­ρι­στι­κή για το δη­μο­σιο­νο­μι­κό πε­ρι­βάλ­λον μέσα στο οποίο θα λει­τουρ­γή­σει –όχι μόνον η χώρα μας- αλλά όλες οι χώρες της Ε.Ε. και ιδιαί­τε­ρα όλες οι πε­ρι­φέ­ρειες της Ευ­ρώ­πης. Σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο, με τον όρο πε­ρι­φέ­ρειες εν­νο­εί­ται το σύ­νο­λο της αυ­το­διοί­κη­σης. Ακο­λού­θως στην Επι­τρο­πή των Πε­ρι­φε­ρειών (Committee of the Regions) συμ­με­τέ­χουν όχι μόνον οι 300 πε­ρί­που πε­ρι­φε­ρεια­κές αρχές της Ευ­ρώ­πης αλλά και πάνω από 90.000 δήμοι. Εδώ λοι­πόν μι­λά­με για το ΕΣΠΑ, το οποίο στη χώρα μας, “κα­κο­ποιεί­ται” συ­στη­μα­τι­κά. Ωστό­σο βρι­σκό­μα­στε κοντά σε μια από­φα­ση στην Ε.Ε. να μην έχου­με ξανά αυτό το πρό­γραμ­μα (το χρη­μα­το­δο­τι­κό ερ­γα­λείο ΕΣΠΑ του­λά­χι­στον όχι με τη μορφή που έχει σή­με­ρα), καθώς αυτά γεν­νιού­νται κάτω από τον τίτλο της πο­λι­τι­κής από­φα­σης με τον τίτλο “Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής” και μέσω αυτού υλο­ποιού­νται ανα­πτυ­ξια­κές πο­λι­τι­κές στις χώρες.

Η συ­ζή­τη­ση για τον πο­λυ­ε­τή δη­μο­σιο­νο­μι­κό προ­γραμ­μα­τι­σμό της Ε.Ε. έχει ξε­κι­νή­σει ανά­με­σα στα κράτη–μέλη, και δυ­στυ­χώς οι πρώ­τες εν­δεί­ξεις είναι ανη­συ­χη­τι­κές. Κι αυτό γιατί η Ευ­ρω­παί­κή Επι­τρο­πή πα­ρου­σί­α­σε μία πρό­τα­ση πρό­σφα­τα, για ρι­ζι­κή ανα­μόρ­φω­ση του τρό­που με τον οποίο χρημ­το­δο­τού­νται οι πε­ρι­φέ­ρειες (για δή­μους και πε­ρι­φέ­ρειες σε ολό­κλη­ρη την Ευ­ρώ­πη).

Η πρό­τα­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής ει­σά­γει έναν νέο μη­χα­νι­σμό (ο οποί­ος είναι προς συ­ζή­τη­ση) και ονο­μά­ζε­ται εθνι­κό και πε­ρι­φε­ρεια­κό σχέ­διο εται­ρι­κής σχέ­σης, που στην πράξη αφαι­ρεί αρ­μο­διό­τη­τες από τις πε­ρι­φέ­ρειες, συ­γκε­ντρώ­νο­ντας τη δια­χεί­ρι­ση όλων των πόρων σε κε­ντρι­κό (εθνι­κό) επί­πε­δο. Δη­λα­δή, κα­ταρ­γεί τα ΠΕΠ (αν κι έχουν άλλο τίτλο σε κάθε χώρα, αλλά έχουν την ίδια φι­λο­σο­φία). Δη­λα­δή είναι χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία τα οποία δια­χει­ρί­ζο­νται σε το­πι­κό επί­πε­δο οι πε­ρι­φέ­ρειες, συμ­με­τέ­χο­ντας με πολύ κα­θο­ρι­στι­κό τρόπο στον σχε­δια­σμό και στη δια­χεί­ρι­ση των προ­γραμ­μά­των.

Αυτό που ξέ­ρα­με ως ΕΣΠΑ 2021-2027 δεν θί­γε­ται, αλλά μετά το 2027+2 (έως το 2029) κιν­δυ­νεύ­ου­με να μην έχου­με άλλο ΕΣΠΑ υπό αυτή τη μορφή. Βέ­βαια, δεν θα στα­μα­τή­σουν οι ευ­ρω­παϊ­κές χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Τα κράτη–μέλη θα συ­νε­χί­σουν να λαμ­βά­νουν χρη­μα­το­δο­τή­σεις, αλλά η δια­χεί­ρι­ση θα γί­νε­ται απο­κλει­στι­κά από τις κυ­βερ­νή­σεις των κρα­τών–μελών.

Συ­νε­πώς, κιν­δυ­νεύ­ει η Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής και πάμε στο κε­ντρο­ποι­η­μέ­νο σύ­στη­μα. Είναι μια ανη­συ­χη­τι­κή εξέ­λι­ξη.

Μέσα από αυτή την εξέ­λι­ξη, ανα­δεί­χθη­καν νέες προ­κλή­σεις όπως π.χ. ο το­μέ­ας της Ασφά­λειας. Εάν πε­ρά­σει αυτή η πρό­τα­ση η δια­χεί­ρι­ση θα απο­φα­σί­ζε­ται ΧΩΡΙΣ τη συμ­με­το­χή των το­πι­κών κοι­νω­νιών και, φυ­σι­κά, των πε­ρι­φε­ρειών. Αυτό προ­κά­λε­σε έντο­νη αντί­δρα­ση στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση της Ευ­ρώ­πης. Η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή αμ­φι­σβη­τεί το δι­καί­ω­μά μας να δια­χει­ρι­ζό­μα­στε το μέλ­λον μας, αφού με­τα­τρέ­πε­ται σε ένα σύ­στη­μα δια­χεί­ρι­σης κον­δυ­λί­ων χωρίς τη συμ­με­το­χή των πε­ρι­φε­ρειών. Αυτό δεν αφορά μόνον τη θε­σμι­κή μας θέση αλλά και τη δυ­να­τό­τη­τα των το­πι­κών κοι­νω­νιών να έχουν πρό­σβα­ση σε χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία που έχουν σχε­δια­στεί σε το­πι­κό επί­πε­δο σε α’ και β’ βαθμό.

ΤΡΕΜΩ στη σκέψη να μεί­νουν τα νησιά μας χωρίς την Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής που είναι οξυ­γό­νο γι’ αυτά. Είναι πάρα πολλά έργα που σε κε­ντρι­κό επί­πε­δο μπο­ρεί να περ­νούν απα­ρα­τή­ρη­τα. Η ΠΝΑι συμ­με­τέ­χει δυ­να­μι­κά στη μάχη αυτή. Είναι μια πολύ δύ­σκο­λη μάχη» κι έκανε λόγο για τη ση­μα­σία που έχουν σε αυτή την προ­σπά­θεια οι συμ­μα­χί­ες.

Όπως ανέ­φε­ρε, δυ­σκο­λεύ­ε­ται να πι­στέ­ψει το εν­δε­χό­με­νο να με­τα­τρα­πεί η Ευ­ρώ­πη σε μια γρα­φειο­κρα­τι­κή δια­δι­κα­σία:

«Η Ευ­ρώ­πη των πε­ρι­φε­ρειών είναι η Ευ­ρώ­πη των πο­λι­τών και των ισχυ­ρών πε­ρι­φε­ρειών. Είναι πο­λι­τι­κό μας χρέος να στη­ρί­ξου­με ενερ­γά αυτή τη μάχη που δί­δε­ται σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο με όλη την το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση της Ευ­ρώ­πης».

Ο κ. Χα­τζη­μάρ­κος ανέ­γνω­σε τις σκέ­ψεις και από­ψεις εκ­προ­σώ­πων με­ρι­κών ευ­ρω­παί­ων πε­ρι­φε­ρειαρ­χών επί του θέ­μα­τος, εκ­φρά­ζο­ντας την ανη­συ­χία του για το μέλ­λον της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής των χωρών και κυ­ρί­ως των πε­ρι­φε­ρειών (Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης πρώ­του και δεύ­τε­ρου βαθ­μού).

«Η χώρα μας, και κυ­ρί­ως το Νότιο Αι­γαίο, χρειά­ζε­ται την Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής. Όχι για να δια­χει­ρι­ζό­μα­στε χρή­μα­τα –να το ξε­κα­θα­ρί­σω αυτό. Αλλά για να έχει ρόλο, λόγο και ευ­θύ­νη στον σχε­δια­σμό. Το ΕΣΠΑ δεν είναι λεφτά από τις Βρυ­ξέλ­λες. Είναι ένα ερ­γα­λείο με το οποίο εφαρ­μό­ζου­με ευ­ρω­παϊ­κές αξίες στην πράξη. Αυτό το υπε­ρα­σπι­ζό­μα­στε, διότι χωρίς αυτό η Ευ­ρώ­πη των πε­ρι­φε­ρειών θα πάψει να υπάρ­χει. Αυτό το υπε­ρα­σπι­ζό­μα­στε σύσ­σω­μη η το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση της Ευ­ρώ­πης (οι δήμοι και οι πε­ρι­φέ­ρειες). Έχου­με δρόμο μπρο­στά μας. Έχου­με να δώ­σου­με με­γά­λες μάχες εκεί. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση η μάχη στις Βρυ­ξέλ­λες δί­νε­ται συ­ντε­ταγ­μέ­να» και τό­νι­σε ότι το θέμα είναι εξαι­ρε­τι­κά ση­μα­ντι­κό και κα­θο­ρι­στι­κό για το μέλ­λον.

Το­πο­θε­τού­με­νος ο επι­κε­φα­λής της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φί­ας, κ. Νι­κη­φό­ρος Πα­πα­νι­κό­λας, εξέ­φρα­σε τον έντο­νο προ­βλη­μα­τι­σμό του για τις εξε­λί­ξεις λέ­γο­ντας:

«Θέ­λου­με τα κράτη της Ε.Ε. να απο­κτή­σουν με­γα­λύ­τε­ρη συ­νο­χή ή όχι; Το να απο­δυ­να­μώ­νου­με τον ρόλο των πε­ρι­φε­ρειών προ­σω­πι­κά με ανη­συ­χεί. Εί­μα­στε όλοι επι­φυ­λα­κτι­κοί όταν μι­λά­με για τη δια­χεί­ρι­ση κον­δυ­λί­ων από μία κυ­βέρ­νη­ση που δεν θα έχει κάθε φορά αντι­κει­με­νι­κά κρι­τή­ρια. Εάν πε­ρά­σει αυτή η από­φα­ση θα είναι ένα βα­θύ­τα­το πλήγ­μα, γιατί πάει την Ευ­ρώ­πη πίσω. Ενώ πη­γαί­να­με σε μια Ευ­ρώ­πη με τη λο­γι­κή της διεύ­ρυν­σης, με το να απο­δυ­να­μώ­νου­με τον ρόλο των πε­ρι­φε­ρειών, κά­νου­με ένα βήμα πίσω. Προ­σω­πι­κά με τρο­μά­ζει η ιδέα να ασκεί­ται η δια­χεί­ρι­ση τέ­τοιων κον­δυ­λί­ων από ένα κυ­βερ­νη­τι­κό όρ­γα­νο».

Ο ίδιος, έθεσε τον προ­βλη­μα­τι­σμό για τους τρό­πους αντι­με­τώ­πι­σης και ζή­τη­σε να λη­φθεί μια από­φα­ση από το Πε­ρι­φε­ρεια­κό Συμ­βού­λιο και, κατ’ επέ­κτα­ση, να γίνει μια κοινή συ­νε­δρί­α­ση της ΕΝΠΕ με την ΚΕΔΕ για το θέμα και να τεθεί στα αρ­μό­δια υπουρ­γεία.

Κλίμα έντα­σης  με τον κ. Γ. Αγ­γέ­λου

Μι­λώ­ντας ο πρό­ε­δρος του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου, κ. Σπύ­ρος Απο­στό­λου, εξέ­φρα­σε την έντο­νη ανη­συ­χία του για την εξέ­λι­ξη, απα­ντώ­ντας στον κ. Γιάν­νη Αγ­γέ­λου της Λαϊ­κής Συ­σπεί­ρω­σης που τά­χθη­κε ανα­φαν­δόν κατά της Ε.Ε. (και κάθε σύν­δε­σης με την Ευ­ρώ­πη) δη­μιουρ­γώ­ντας κλίμα αντι­πα­ρά­θε­σης. «Αν δεν δέ­χε­στε την έν­νοια της Ε.Ε. για ποια Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής θα το­πο­θε­τη­θεί­τε; Άν­θρω­ποι από όλα τα κόμ­μα­τα συ­νεν­νο­ού­νται στην Ευ­ρώ­πη για τέ­τοια θέ­μα­τα. Δεν θα μας κά­νε­τε “λο­βο­το­μή”», είπε ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης κ. Χα­τζη­μάρ­κος, σαφώς ενο­χλη­μέ­νος από την το­πο­θέ­τη­ση του κ. Αγ­γέ­λου.

Ο κ. Χα­τζη­μάρ­κος πρό­σθε­σε ακόμη τα εξής: «Πι­στεύω ότι οι ευ­ρω­παϊ­κές κυ­βερ­νή­σεις (τα κράτη– μέλη)… “γλυ­κά­θη­καν” από το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης, καθώς έδινε αρ­κε­τά κί­νη­τρα, πιο ευ­έ­λι­κτες δια­δι­κα­σί­ες κ.ά. Είναι μια άποψη που έχου­με στην Επι­τρο­πή στις Βρυ­ξέλ­λες και καλ­λιερ­γή­θη­κε από κά­ποιους. Γι’ αυτό και θέ­λη­σαν να το επε­κτεί­νουν στο θέμα της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής». Ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης προ­έ­βη σε ενη­μέ­ρω­ση για τα χρη­μα­το­δο­τι­κά προ­γράμ­μα­τα με προ­τε­ραιό­τη­τες, το στε­γα­στι­κό, τη λει­ψυ­δρία και θέ­μα­τα που χρή­ζουν άμε­σης διευ­θέ­τη­σης. Σχε­τι­κά με το θέμα της Ασφά­λειας, ο κ. Χα­τζη­μάρ­κος εκτί­μη­σε πως με αυτό πρέ­πει να ασχο­λεί­ται η κε­ντρι­κή κυ­βέρ­νη­ση και όχι οι πε­ρι­φέ­ρειες.

«Σε όλη την Ευ­ρώ­πη υπάρ­χουν προ­βλή­μα­τα και κα­θυ­στε­ρή­σεις στα έργα του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης. Αυτό ίσως λει­τούρ­γη­σε ως θρυαλ­λί­δα για τη σχε­τι­κή από­φα­ση περί Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής. Ευ­τυ­χώς, η συ­νεν­νό­η­ση στις Βρυ­ξέλ­λες είναι πολύ πιο εύ­κο­λη, ανά­με­σα στον πρώτο και στον δεύ­τε­ρο βαθμό…».

Η συ­ζή­τη­ση συ­νε­χί­στη­κε επί μα­κρόν καθώς το θέμα είναι πάρα πολύ σο­βα­ρό και κρού­ε­ται ο κώ­δω­νας του κιν­δύ­νου για το μέλ­λον των χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων στις πε­ρι­φέ­ρειες (αλλά και σε όλους τους βαθ­μούς το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης της Ευ­ρώ­πης).

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση το θέμα θα απα­σχο­λή­σει επί μα­κρόν τις πε­ρι­φέ­ρειες της Ευ­ρώ­πης εφε­ξής και οι εκ­πρό­σω­ποι της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης θα κλη­θούν να ασχο­λη­θούν σο­βα­ρά και να διεκ­δι­κή­σουν να μην χα­θούν προ­γράμ­μα­τα και κον­δύ­λια για τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες.

Όπως είπε ο πρό­ε­δρος του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου, κ. Σπύ­ρος Απο­στό­λου, το Σώμα θε­ω­ρεί­ται ότι ενη­με­ρώ­θη­κε πλή­ρως και στην επό­με­νη συ­νε­δρί­α­ση ανα­μέ­νε­ται το θέμα να έρθει προς συ­ζή­τη­ση και ψή­φι­ση.