ΕΛΤΑ: Πάνω από τους αριθμούς είναι ο άνθρωπος

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, η εί­δη­ση για το κλεί­σι­μο δε­κά­δων κα­τα­στη­μά­των των Ελ­λη­νι­κών Τα­χυ­δρο­μεί­ων (ΕΛΤΑ) σε όλη τη χώρα έχει προ­κα­λέ­σει εύ­λο­γες αντι­δρά­σεις, ιδιαί­τε­ρα στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες της πε­ρι­φέ­ρειας. Οι απο­φά­σεις αυτές, που πα­ρου­σιά­ζο­νται ως μέρος μιας ευ­ρύ­τε­ρης “ανα­διάρ­θρω­σης” με στόχο την εξυ­γί­αν­ση και τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό του ορ­γα­νι­σμού, αγνο­ούν σε με­γά­λο βαθμό την κοι­νω­νι­κή διά­στα­ση του ρόλου που επι­τε­λούν τα ΕΛΤΑ. Διότι, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, τα τα­χυ­δρο­μεία δεν είναι απλώς ένας ακόμη επι­χει­ρη­μα­τι­κός φο­ρέ­ας. Είναι ένας κρί­κος κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής, ένα ση­μείο επα­φής του κρά­τους με τον πο­λί­τη, ιδίως εκεί όπου οι υπο­δο­μές και οι υπη­ρε­σί­ες σπα­νί­ζουν.

Ο φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, στον οποίο συχνά γί­νε­ται επί­κλη­ση, δεν ση­μαί­νει να κλεί­σου­με κάθε δη­μό­σια επι­χεί­ρη­ση ή να αξιο­λο­γού­με την ύπαρ­ξή της απο­κλει­στι­κά με λο­γι­στι­κά κρι­τή­ρια. Ση­μαί­νει, πρω­τί­στως, να λει­τουρ­γούν οι θε­σμοί με δια­φά­νεια, απο­δο­τι­κό­τη­τα και σε­βα­σμό προς την κοι­νω­νία. Τα ΕΛΤΑ δεν είναι ζη­μιο­γό­να απλώς επει­δή έχουν κό­στος λει­τουρ­γί­ας· είναι δη­μό­σια υπη­ρε­σία που εξυ­πη­ρε­τεί κα­θη­με­ρι­νά πο­λί­τες οι οποί­οι δεν έχουν άλλη επι­λο­γή. Για τους ηλι­κιω­μέ­νους, τους κα­τοί­κους απο­μα­κρυ­σμέ­νων χω­ριών, για όσους δεν έχουν πρό­σβα­ση ή εξοι­κεί­ω­ση με τις ψη­φια­κές εφαρ­μο­γές, το τα­χυ­δρο­μείο πα­ρα­μέ­νει ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας.

Η επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία ότι τα ΕΛΤΑ “κο­στί­ζουν στους φο­ρο­λο­γού­με­νους” είναι επι­κίν­δυ­να απλου­στευ­τι­κή. Με την ίδια λο­γι­κή, θα μπο­ρού­σε κά­ποιος να υπο­στη­ρί­ξει πως πρέ­πει να κλεί­σουν πυ­ρο­σβε­στι­κοί σταθ­μοί ή αγρο­τι­κά ια­τρεία επει­δή δεν απο­φέ­ρουν έσοδα. Η κοι­νω­νία, όμως, δεν με­τριέ­ται μόνο σε ισο­λο­γι­σμούς. Ο ρόλος του κρά­τους είναι να εγ­γυά­ται την ισό­τι­μη πρό­σβα­ση στις υπη­ρε­σί­ες, ακόμα κι αν αυτές δεν είναι κερ­δο­φό­ρες. Αντι­θέ­τως, η απου­σία τέ­τοιων δομών δη­μιουρ­γεί ανι­σό­τη­τες, πε­ρι­θω­ριο­ποιεί ευά­λω­τες ομά­δες και απο­δυ­να­μώ­νει το κοι­νω­νι­κό κρά­τος.

Η τε­χνο­λο­γία μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει λύ­σεις, αλλά δεν μπο­ρεί να υπο­κα­τα­στή­σει τον αν­θρώ­πι­νο πα­ρά­γο­ντα. Η ψη­φια­κή με­τά­βα­ση είναι ανα­γκαία, ωστό­σο απαι­τεί χρόνο, εκ­παί­δευ­ση και κυ­ρί­ως σε­βα­σμό στις ανά­γκες εκεί­νων που δεν μπο­ρούν να την ακο­λου­θή­σουν με τον ίδιο ρυθμό. Το να κλεί­νεις τα φυ­σι­κά κα­τα­στή­μα­τα των ΕΛΤΑ στο όνομα της “ψη­φια­κής επο­χής” δεν είναι πρό­ο­δος· είναι κοι­νω­νι­κή οπι­σθο­δρό­μη­ση.

Η Ελ­λά­δα των νη­σιών, των ορει­νών χω­ριών και των απο­μο­νω­μέ­νων κοι­νο­τή­των χρειά­ζε­ται τα ΕΛΤΑ όχι μόνο για να στεί­λει ένα γράμ­μα ή ένα δέμα, αλλά για να δια­τη­ρή­σει μια στοι­χειώ­δη σύν­δε­ση με το κρά­τος. Ο υπάλ­λη­λος του τα­χυ­δρο­μεί­ου γνω­ρί­ζει τους αν­θρώ­πους με το μικρό τους όνομα, φέρ­νει τη σύ­ντα­ξη στον ηλι­κιω­μέ­νο, εξυ­πη­ρε­τεί εκεί­νον που δεν έχει τρα­πε­ζι­κό λο­γα­ρια­σμό ή πρό­σβα­ση στο δια­δί­κτυο. Αυτή η σχέση εμπι­στο­σύ­νης δεν απο­τυ­πώ­νε­ται σε κα­νέ­να οι­κο­νο­μι­κό διά­γραμ­μα, αλλά είναι ανε­κτί­μη­τη.

Η ανα­διάρ­θρω­ση των ΕΛΤΑ χρειά­ζε­ται σχέ­διο, όχι απλή λο­γι­στι­κή αφαί­ρε­ση. Ναι, ο ορ­γα­νι­σμός πρέ­πει να εκ­συγ­χρο­νι­στεί, να αξιο­ποι­ή­σει την τε­χνο­λο­γία, να μειώ­σει γρα­φειο­κρα­τία και σπα­τά­λες. Όμως αυτό πρέ­πει να γίνει με κοι­νω­νι­κά κρι­τή­ρια, με σε­βα­σμό στους πο­λί­τες που εξυ­πη­ρε­τεί. Γιατί πάνω από τους αριθ­μούς, τις ισορ­ρο­πί­ες και τα κόστη, βρί­σκε­ται πάντα ο άν­θρω­πος – και αυτός είναι που δίνει τε­λι­κά νόημα σε κάθε δη­μό­σια υπη­ρε­σία.