Ο κομβικός ρόλος του Ιερού Λόχου στην απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου

Παρου­σία του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, Στρα­τη­γού Δημη­τρίου Χούπη, τελέ­σθηκε το ετήσιο μνη­μό­συνο υπέρ των πεσό­ντων Ιερο­λο­χι­τών, στο ομώνυμο Μνημείο στο Πεδίον του Άρεως στην Αθήνα, την περα­σμένη Παρα­σκευή 24 Οκτω­βρίου.

Στην τελετή παρέ­στη­σαν επίσης ο διοι­κη­τής της Διοί­κη­σης Ειδικού Πολέμου Αντι­στρά­τη­γος Γεώρ­γιος Μανου­ράς, η αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Αλσών – Πάρκων και Υγείας Ζώων της Περι­φέ­ρειας Αττικής Ελευ­θε­ρία Μωραϊ­τάκη – Πικρού, ο Επί­τι­μος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρα­τη­γός ε.α. Κων­στα­ντί­νος Φλώρος, ο Επί­τι­μος Αρχηγός ΓΕΕΦ Αντι­στρά­τη­γος ε.α. Γεώρ­γιος Τσι­τσι­κώ­στας, εν ενερ­γεία και από­στρα­τοι αξιω­μα­τι­κοί, οι ακό­λου­θοι Αμύνης Γαλλίας και Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου, πρό­ε­δροι και εκπρό­σω­ποι Ενώσεων Απο­στρά­των και Εφέδρων Κατα­δρο­μέων καθώς επίσης και συγ­γε­νείς των πεσό­ντων Ιερο­λο­χι­τών.

Καθο­ρι­στική ήταν η δράση του Ιερού Λόχου στα Δωδε­κά­νησα, τα οποία τελικά ενσω­μα­τώ­θη­καν στην υπό­λοιπη Ελλάδα μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Διοι­κη­τής του Ιερού Λόχου ήταν ένας σπου­δαίος αξιω­μα­τι­κός, ο Χρι­στό­δου­λος Τσι­γά­ντες (1897-1970).

Η δράση του Ιερού Λόχου στο Αιγαίο απο­τε­λεί μία από τις πιο ένδοξες σελίδες των αγώνων του Έθνους που έγραψε με αίμα μία μικρή μονάδα των ελλη­νι­κών Ενόπλων Δυνά­μεων της Μέσης Ανα­το­λής, όταν η Ελλάδα ζούσε τον εφιάλτη της τριπλής κατοχής κατά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Συγκρο­τή­θηκε στις 6 Σεπτεμ­βρίου 1942 στην Παλαι­στίνη με την αρχική επω­νυ­μία «Λόχος Επι­λέ­κτων Αθα­νά­των» ως Λόχος Πολυ­βό­λων. Μετα­στάθ­μευσε σε στρα­τό­πεδο κοντά στο Κάιρο, έλαβε την ονο­μα­σία «ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ». Οι Ιερο­λο­χί­τες έφεραν ειδικό σήμα με το σπαρ­τια­τικό ρητό «Ή ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ» και καθιε­ρώ­θηκε ο μπεζ μπερές. Από τον Ιούνιο του 1944 ο Ιερός Λόχος ανέλαβε την ευθύνη ολό­κλη­ρου του Αρχι­πε­λά­γους.

Ιδιαί­τερα επι­τυ­χής ήταν η κατα­δρομή στη Σύμη με επίθεση στη γερ­μα­νική φρουρά, κατα­στροφή των εγκα­τα­στά­σεών της και ανα­τί­ναξη των πλωτών μέσων της. Χαρα­κτη­ρί­στηκε ως η πρώτη πολύ καλά οργα­νω­μένη επι­χεί­ρηση ευρείας μορφής.

Το καλο­καίρι του 1944 έλαβε χώρα ανα­διορ­γά­νωση του Ιερού Λόχου και η ανά­πτυξή του σε Σύνταγμα Κατα­δρο­μών. Με τη νέα σύνθεση η δύναμή του ανήλθε στους 1.084 άνδρες.

Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΝΗΣΩΝ  ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Το καλο­καίρι του 1944 έλαβε χώρα η νέα ανα­διορ­γά­νωση του Ιερού Λόχου και η ανά­πτυξή του σε Σύνταγμα Κατα­δρο­μών.

Στη Σάμο, ενώ οι γερ­μα­νι­κές δυνά­μεις είχαν εκκε­νώ­σει το νησί, παρέ­μει­ναν περίπου 1.000 Ιταλοί που είχαν συνερ­γα­στεί με τους Γερ­μα­νούς και τους είχε δοθεί η υπό­σχεση μετα­φο­ράς στη Λέρο. Η οξύνοια και η ταχύ­τατη αντί­δραση του Διοι­κητή του Ιερού Λόχου ο οποίος μετέβη προ­σω­πικά στο νησί, οδήγησε στην αναί­μα­κτη παρά­δοση των όπλων από την ιταλική φρουρά στις 4 Οκτω­βρίου 1944. Παράλ­ληλα με τις παρα­πάνω ενέρ­γειες, ο Ιερός Λόχος ανέ­πτυξε περι­πο­λιακή δρα­στη­ριό­τητα σε όλες τις νήσους του Αιγαίου που κατέ­χο­νταν από τους Γερ­μα­νούς, αλλά και επι­χει­ρή­σεις που σκό­πευαν στην επι­βε­βαί­ωση της εκκέ­νω­σης των νήσων από τα κατο­χικά στρα­τεύ­ματα. Σε αυτό το πλαίσιο των ενερ­γειών εντάσ­σε­ται η απε­λευ­θέ­ρωση της Νάξου και της Λήμνου με απο­σπά­σματα της Δύναμης Β, η επι­χεί­ρηση στην Τήλο (Επι­σκοπή) με κατα­δρο­μική ενέρ­γεια ενα­ντίον της γερ­μα­νι­κής φρουράς, οι ανα­γνω­ρι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες από 5 έως 19 Νοεμ­βρίου 1944 στις νήσους Μήλο, Σίφνο, Πάτμο, Σκόπελο, Μακρό­νησο, Κω, Λειψούς, Δονούσα, Αμοργό, Αστυ­πά­λαια και Φαρ­μα­κο­νήσι. Η συνεχής πίεση των Ιερο­λο­χι­τών με κατα­δρο­μι­κές ενέρ­γειες ενα­ντίον των Γερ­μα­νών, σε συν­δυα­σμό με τους συμ­μα­χι­κούς αερο­πο­ρι­κούς βομ­βαρ­δι­σμούς τους πρώτους μήνες του 1945, είχε ως απο­τέ­λε­σμα την παρά­δοση της Μήλου, η οποία ολο­κλη­ρώ­θηκε στις 12 Μαΐου 1945. Η παρά­δοση της γερ­μα­νι­κής φρουράς της Μήλου απο­τέ­λεσε γεγονός ιδιαί­τε­ρης σημα­σίας, καθώς με τις συνε­χό­με­νες επι­δρο­μές δυνά­μεων Ιερο­λο­χι­τών, στο νησί είχε απο­μο­νω­θεί για 6 μήνες δύναμη 522 Γερ­μα­νών.

Η κατα­δρομή στη Νίσυρο, η δεύτερη επι­χεί­ρηση στην Τήλο, η συνεχής περι­πο­λιακή δρα­στη­ριό­τητα κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο του 1945, οι κατα­δρο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις σε διάφορα σημεία της Ρόδου, η επι­χεί­ρηση της Αλί­μνιας– όπου σύμφωνα με έκθεση των Βρε­τα­νών απο­τέ­λεσε κατα­δρο­μική επι­χεί­ρηση κατά την οποία το σχέδιο που είχε καταρ­τι­σθεί εφαρ­μό­στηκε στο σύνολό του – οδή­γη­σαν στην απο­μό­νωση των γερ­μα­νι­κών φρουρών των Δωδε­κα­νή­σων.

Στις 8 Μαΐου 1945 ο Γερ­μα­νός Στρα­τη­γός Wagner (Βάγκνερ) παρέ­δωσε άνευ όρων σε αντι­προ­σω­πεία Ελλήνων, Βρε­τα­νών και Γάλλων όλη τη γερ­μα­νική δύναμη των Δωδε­κα­νή­σων και συνερ­γα­ζό­μενα ιταλικά τμήματα. Μετά την παρά­δοση, στις 9 Μαΐου δύναμη Ιερο­λο­χι­τών και Βρε­τα­νών ανα­χώ­ρησε για την Κω και τη Λέρο για να παρα­λά­βει τις νήσους από τους Γερ­μα­νούς. Έως την 15η Ιουνίου ολό­κληρη η δύναμη του Ιερού Λόχου είχε συγκε­ντρω­θεί στη βάση του στη Χίο σημειώ­νο­ντας τη λήξη των κατα­δρο­μι­κών επι­χει­ρή­σεων στο Αιγαίο και το τέλος της πολε­μι­κής δράσης του. Οι συνο­λι­κές απώ­λειες του Ιερού Λόχου από την έναρξη των επι­χει­ρή­σεων ήταν 12 νεκροί εκ των οποίων 7 αξιω­μα­τι­κοί, 55 τραυ­μα­τίες, εκ των οποίων 28 αξιω­μα­τι­κοί και 32 αιχ­μά­λω­τοι ή εξα­φα­νι­σθέ­ντες, εκ των οποίων 10 αξιω­μα­τι­κοί.

Στις 7 Αυγού­στου 1945 σε τελετή στο Πεδίο του Άρεως απο­νε­μή­θηκε μετάλ­λιο στη σημαία του Ιερού Λόχου και απο­κα­λυ­πτή­ρια ανα­μνη­στι­κής πλάκας που εντοι­χί­σθηκε στο μνημείο των Ιερο­λο­χι­τών. Οι μετα­θέ­σεις και απο­λύ­σεις των αξιω­μα­τι­κών και των οπλιτών τελεί­ω­σαν τη 15η Σεπτεμ­βρίου 1945 και η ημέρα αυτή θεω­ρεί­ται ως επίσημη ημε­ρο­μη­νία διά­λυ­σης του Ιερού Λόχου.