Ελληνοτουρκικά: Από τα ήρεμα στα θολά νερά

Hμέρα με αντι­κει­με­νι­κές διπλω­μα­τι­κές δυσκο­λίες σε πολλά επίπεδα είναι εκείνη που ξημε­ρώ­νει στα ελλη­νο­τουρ­κικά μετά τον προ­σχη­μα­τικό τρόπο με τον οποίο ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν απέφυγε την προ­γραμ­μα­τι­σμένη συνά­ντησή του με τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη στη Νέα Υόρκη.

Στην Αθήνα ακόμα δεν είναι απο­λύ­τως σαφές αν το περι­στα­τικό της Νέας Υόρκης απο­τε­λεί σημείο καμπής και οδη­γή­σει από την πολι­τική των τελευ­ταίων δύο ετών, τα περί­φημα «ήρεμα νερά», με πρω­το­βου­λία της Αγκυρας σε μια περίοδο αυξα­νό­με­νων ανα­τα­ρα­χών που ενδε­χο­μέ­νως θα φέρει την επι­στροφή στο status quo ante, δηλαδή τη σχεδόν μόνιμη ένταση της περιό­δου 2018-2023 σε θάλασσα και ουρανό.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα η ατμό­σφαιρα είχε ήδη αρχίσει να γίνεται εμφανής τους προη­γού­με­νους μήνες, με κορυ­φαία στιγμή τον συνα­γερμό που ήχησε στην Αθήνα τον περα­σμένο Μάιο, όταν η Αγκυρα έφτασε ένα βήμα πριν από την κύρωση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου και από την ανα­το­λική Λιβύη, και την εντελώς ανα­πά­ντεχη αναγ­γε­λία εξόδου του «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο την περα­σμένη εβδο­μάδα, ασχέτως αν αυτή τελικά έμεινε στα χαρτιά.

Με το βλέμμα στον Λευκό Οίκο ο Ερντο­γάν

Στην Αθήνα ήταν, βεβαίως, γνωστά όλα αυτά πριν από την κάπως άκομψη διπλω­μα­τική πιρου­έτα του κ. Ερντο­γάν στη Νέα Υόρκη, ωστόσο πλέον η σαφώς υπε­ρο­πτική στάση της Τουρ­κίας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο απέ­κτησε και ένα συμ­βο­λικό γεγονός.

Ο κ. Ερντο­γάν περιέ­γραψε δημόσια την Ανα­το­λική Μεσό­γειο «δυτικά της Κύπρου» περίπου ως τουρ­κική «λίμνη», στη συνέ­χεια κάθισε εκ δεξιών του προ­έ­δρου των ΗΠΑ Ντό­ναλντ Τραμπ στη συνά­ντηση με ηγέτες του αρα­βι­κού και του μου­σουλ­μα­νι­κού κόσμου και σήμερα θα περάσει το κατώφλι του Λευκού Οίκου, κομί­ζο­ντας ένα σημα­ντικό «πακέτο», το οποίο ευελ­πι­στεί ότι θα στα­θε­ρο­ποι­ή­σει την ιδιό­μορφη αυτή σχέση ανάμεσα στους δύο ηγέτες.

Η Αθήνα δεν θα εγκα­τα­λεί­ψει την ενερ­γη­τική πολι­τική που προ­κά­λεσε την ενό­χληση Ερντο­γάν, αλλά, όπως ανέφερε ο πρω­θυ­πουρ­γός, επι­θυ­μεί οι δίαυλοι μεταξύ των δύο χωρών να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί.

Προ­φα­νώς όλες αυτές τις εξε­λί­ξεις η Αθήνα δεν μπορεί να τις επη­ρε­ά­σει, αλλά θα συνε­χί­σει να κινεί­ται σε παράλ­ληλη πορεία, αξιο­ποιώ­ντας και την πολυ­μορ­φία του αμε­ρι­κα­νι­κού συστή­μα­τος και, κυρίως, το γεγονός ότι η Τουρκία δύσκολα θα κατορ­θώ­σει να ξεπε­ρά­σει τα νομο­θε­τικά εμπόδια που έχουν υψωθεί από την ημέρα που η Αγκυρα προ­χώ­ρησε στην εγκα­τά­σταση των ρωσικών S-400 σε τουρ­κικό έδαφος.

Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης και η Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν συνο­μι­λούν στο περι­θώ­ριο της Γενικής Συνέ­λευ­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Οι χει­ρι­σμοί της τουρ­κι­κής πλευράς ανα­φο­ρικά με το περι­στα­τικό της Νέας Υόρκης αντα­να­κλούν σε μεγάλο βαθμό την ενό­χληση Ερντο­γάν για πρω­το­βου­λίες του τελευ­ταίου δια­στή­μα­τος, από τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό και τα θαλάσ­σια πάρκα μέχρι την εκδή­λωση ενδια­φέ­ρο­ντος για έρευνες από τη Chevron.

Ως προς τη σαφή δυσκο­λία ανά­γνω­σης του περι­βάλ­λο­ντος στα αμιγώς διμερή, φαί­νε­ται ότι η Αθήνα θα προ­σπα­θή­σει να κρα­τή­σει ανοι­χτούς τους υφι­στά­με­νους διαύ­λους, χωρίς όμως να εγκα­τα­λεί­πει την «ενερ­γη­τική πολι­τική» που προ­κά­λεσε την ενό­χληση του Τ. Ερντο­γάν.

Το μήνυμα έδωσε χθες ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός. Οπως ο κ. Μητσο­τά­κης επι­σή­μανε από τη Νέα Υόρκη (σε συζή­τησή του με την αρχι­συ­ντά­κτρια της Wall Street Journal, Εμα Τάκερ), η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να θεωρεί πως οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας με την Τουρκία πρέπει να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί και ενεργοί. Και αυτή φαί­νε­ται ότι είναι η στάση που θα εξα­κο­λου­θή­σει να κρατά η Αθήνα και το επόμενο χρονικό διά­στημα, είτε τελικά γίνει εφικτό στις 2 Οκτω­βρίου ένα τετ α τετ των κ. Μητσο­τάκη και Ερντο­γάν, στο περι­θώ­ριο της συνά­ντη­σης των ηγετών της Ευρω­παϊ­κής Πολι­τι­κής Κοι­νό­τη­τας (ΕΠΚ), είτε όχι. Επ’ αυτού, πάντως, αξίζει να σημειω­θεί ότι ο κ. Ερντο­γάν δεν παρί­στα­ται πάντα σε αυτές τις συνα­ντή­σεις και κάποιες φορές έχει στείλει στη θέση του τον υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Χακάν Φιντάν.

Συνά­ντηση Μητσο­τάκη – Ερντο­γάν: Το παρα­σκή­νιο με το ναυάγιο στη Νέα Υόρκη

Πέρα από την πρω­ταρ­χική πρό­κληση που έχει να αντι­με­τω­πί­σει η Αθήνα το επόμενο χρονικό διά­στημα και είναι πιθανόν να απο­τε­λέ­σει και σημείο έντασης στη σχέση με την Αγκυρα, δηλαδή την επα­νεκ­κί­νηση των ερευνών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας – Κύπρου, πλα­νά­ται πλέον το ερώτημα των πρω­το­βου­λιών που θα λάβει η Αγκυρα. Η ενό­χληση για τη δρα­στη­ριο­ποί­ηση της Chevron νοτίως της Κρήτης είναι δεδο­μένη, ωστόσο, όπως φαί­νε­ται και από τη σχέση των κ. Τραμπ και Ερντο­γάν, είναι μάλλον σχε­τι­κός ο ισχυ­ρι­σμός περί «αμε­ρι­κα­νι­κής ασπίδας» στα ελλη­νικά κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα.

Η Αγκυρα ανα­μέ­νε­ται να επι­χει­ρή­σει την αντι­με­τώ­πιση αυτής της εξέ­λι­ξης είτε προ­χω­ρώ­ντας σε έρευνες στα οικό­πεδα που της έχουν παρα­χω­ρη­θεί (νοτίως της μέσης γραμμής) από τους Λιβύους, είτε να ανα­δεί­ξει πιθανή επιλογή τμη­μά­των της λιβυκής ΑΟΖ από τον αμε­ρι­κα­νικό κολοσσό ως από­δειξη ότι οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές επι­λο­γές δεν συνι­στούν ανα­γνώ­ριση κάποιας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας στη θάλασσα. Για την Αθήνα, φυσικά, το πλέον αρνη­τικό ενδε­χό­μενο θα ήταν μια πιθανή επι­στροφή των Τούρκων σε ερευ­νη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στη δική τους πλευρά του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου, δηλαδή στα ανα­το­λικά της Κρήτης.

Πηγή: kathimerini.gr