Η επόμενη μέρα του κατασκευαστικού κλάδου: Κίνδυνος για επενδυτικό κενό μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης

Τον φόβο ενός επεν­δυ­τι­κού “κενού” μετά την ολο­κλή­ρωση του Ταμείου Ανά­καμ­ψης το 2026 δια­τύ­πω­σαν χθες τα στελέχη του τομέα των κατα­σκευών και των υπο­δο­μών, που συμ­με­τεί­χαν στο 8ο Συνέ­δριο Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών ITC 2025, τονί­ζο­ντας ότι αυτό σημαί­νει ότι υπάρχει ανάγκη άμεσης ανά­λη­ψης πρω­το­βου­λιών από την Πολι­τεία, προ­κει­μέ­νου να δημιουρ­γη­θεί ένα συνε­κτικό σχέδιο για την επόμενη μέρα.

Σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Περ­δι­κάρη, πρόεδρο του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου της ΤΕΡΝΑ, χρειά­ζο­νται άμεσες ενέρ­γειες από την πλευρά της ελλη­νι­κής πολι­τείας, προ­κει­μέ­νου να μην δημιουρ­γη­θεί επεν­δυ­τικό κενό μετά την ολο­κλή­ρωση, το καλο­καίρι του 2026, του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Όπως τόνισε, παρότι το υφι­στά­μενο ανε­κτέ­λε­στο υπό­λοιπο, της τάξεως των 17 δισ. ευρώ για τους μεγά­λους επεν­δυ­τι­κούς και κατα­σκευα­στι­κούς ομίλους, επαρκεί για ακόμα μία τριετία, δεν υπάρχει περι­θώ­ριο εφη­συ­χα­σμού. Στο πλαίσιο αυτό, “ανα­μέ­νε­ται να φανεί πώς θα αξιο­ποι­η­θούν τα τρία χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία, ύψους 8 δισ. ευρώ, των οποίων την ενερ­γο­ποί­ηση για το 2026, έχει εξαγ­γεί­λει η ηγεσία του Υπ. Ανά­πτυ­ξης. Κρί­σι­μης σημα­σίας είναι και η ενερ­γο­ποί­ηση των Πρό­τυ­πων Προ­τά­σεων, ενός θεσμο­θε­τη­μέ­νου εργα­λείου που μπορεί να καλύψει το χρη­μα­το­δο­τικό κενό του Δημο­σίου”, τόνισε ο κ. Περ­δι­κά­ρης. Για παρά­δειγμα, όπως ανέφερε, στα έργα επέ­κτα­σης της Αττικής Οδού, εάν εφαρ­μό­ζο­νταν οι Πρό­τυ­πες Προ­τά­σεις, η χρη­μα­το­δο­τική συμβολή του Δημο­σίου θα ξεκι­νούσε από το 2037 και μετά. Επίσης, ο κ. Περ­δι­κά­ρης τόνισε ότι θα μπο­ρούσε να αξιο­λο­γη­θεί η ανα­δια­νομή του ΕΣΠΑ και κατεύ­θυνσή του σε έργα υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας. Γι’αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, χρειά­ζε­ται ένα εθνικό πρό­γραμμα υπο­δο­μών, του­λά­χι­στον 20ετίας, στο οποίο -με μελέτες κόστους-οφέλους, περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων και προ­στι­θέ­με­νης αξίας – θα επι­λε­γούν τα πιο χρήσιμα έργα για τη χώρα.

Σύμφωνα με τον κ. Χρίστο Δήμα, Υπουργό Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών, η κυβέρ­νηση προ­τί­θε­ται να αξιο­ποι­ή­σει κάθε χρη­μα­το­δο­τική πηγή και κάθε εργα­λείο, για να υλο­ποι­η­θούν τα μεγάλα έργα, που χρειά­ζε­ται η χώρα με γοργούς ρυθμούς. Όπως τόνισε ο υπουρ­γός, το δημόσιο θα συνε­χί­σει να χρη­μα­το­δο­τεί έργα, για αυτό και αυξά­νε­ται στα­διακά το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων (ΠΔΕ), αλλά απαι­τεί­ται η εξεύ­ρεση επι­πλέον πόρων από τον ιδιω­τικό τομέα, όπως άλλωστε συμ­βαί­νει και διεθνώς. Ο κ. Δήμας επε­σή­μανε την ανα­γκαιό­τητα σύγ­χρο­νων συν­δέ­σεων των λιμα­νιών με την Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη, αλλά και τις δια­συν­δέ­σεις των υπο­δο­μών μας, προ­κει­μέ­νου η χώρα μας να απο­κτή­σει ένα συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα διεθνώς. Σημα­ντικό βάρος πρό­κει­ται να ρίξει το Υπουρ­γείο στο κομμάτι της συντή­ρη­σης των Υπο­δο­μών, αλλά και στο ζήτημα της δια­χεί­ρι­σης των υδά­τι­νων πόρων με κον­δύ­λια ύψους 3 δισ. ευρώ.

Στους τρόπους και τις πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης για την άμεση συντή­ρηση των υπο­δο­μών στη χώρα, ανα­φέρ­θηκε και ο πρό­ε­δρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στα­σι­νός, δίνο­ντας παράλ­ληλα έμφαση στα ψηφιακά εργα­λεία. Επε­σή­μανε την ανάγκη αξιο­ποί­η­σης του Εθνικού Μητρώου Υπο­δο­μών (ΕΜΥ), με την ολο­κλή­ρωση του οποίου θα γνω­ρί­ζουμε ποιες υπο­δο­μές έχουμε. Όπως εξήγησε, η συμπλή­ρωση των απα­ραί­τη­των πεδίων στο ΕΜΥ απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση των Δήμων και των Περι­φε­ρειών, προ­κει­μέ­νου να είναι δια­θέ­σιμη ψηφιακά όλη την απα­ραί­τητη πλη­ρο­φο­ρία. Όπως είπε χαρα­κτη­ρι­στικά, το συγκε­κρι­μένο ζήτημα θα μας απα­σχο­λή­σει πολύ έντονα τα προσεχή χρόνια, αφού “σήμερα είμαστε τυχεροί που έχουμε δρόμους”.

Ως προς τους εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους χρη­μα­το­δό­τη­σης, ο πρό­ε­δρος του ΤΕΕ πρό­τεινε να αυξηθεί ο χρόνος κάποιων έργων παρα­χώ­ρη­σης, προ­κει­μέ­νου να ανα­κα­τευ­θύ­νο­νται πόροι και να χρη­μα­το­δο­τεί­ται η συντή­ρηση έργων που δεν “βγάζουν” λεφτά. “Οι τρόποι εξεύ­ρε­σης πόρων είναι συγκε­κρι­μέ­νοι και αυτούς πρέπει να αξιο­ποι­ή­σουμε”, επέ­μεινε. Παράλ­ληλα, ο κ. Στα­σι­νός εκτί­μησε ότι στο μέλλον δεν πρό­κει­ται να αυξηθεί το ανε­κτέ­λε­στο των εται­ρειών και τόνισε ότι είναι σημα­ντικό να υλο­ποιούν με έναν σταθερό ρυθμό τα έργα που έχουν ανα­λά­βει.

Στα δια­χρο­νικά προ­βλή­ματα εκτέ­λε­σης και ολο­κλή­ρω­σης των έργων, με χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα τις απαλ­λο­τριώ­σεις, ανα­φέρ­θηκε ο κ. Ανα­στά­σιος Αρα­νί­της, Γενικός Διευ­θυ­ντής του ομίλου Aktor. “Τα ζητή­ματα των απαλ­λο­τριώ­σεων καθυ­στε­ρούν χρονικά τα έργα. Παρόλα αυτά, σήμερα είμαστε σε πολύ καλύ­τερη θέση από την περα­σμένη δεκα­ε­τία. Έργα όπως αυτά που υλο­ποιού­νται μέσω του Ταμείου Ανά­πτυ­ξης, μεταξύ άλλων, που έπρεπε να έχουν γίνει χρόνια πριν, λύνουν πολλά θέματα υπο­δο­μών και ασφά­λειας”. Ανα­φε­ρό­με­νος στα μοντέλα που πρέπει να εφαρ­μο­στούν, ο κ. Αρα­νί­της σημεί­ωσε ότι πρέπει το Υπ. Υπο­δο­μών, να ιεραρ­χή­σει την προ­τε­ραιό­τητα των έργων.

Σύμφωνα με τον ίδιο “η δια­δι­κα­σία των ΣΔΙΤ μπορεί να συμ­βάλ­λει στην υλο­ποί­ηση του αρχικού στόχου. Μέσω αυτού του μοντέ­λου, η ευθύνη της χρη­μα­το­δό­τη­σης περνάει σχεδόν όλη στον ιδιώτη και μπορεί στο μέλλον να δώσει εσω­τε­ρικό πολ­λα­πλα­σια­στή στην ανά­πτυξη και να δημιουρ­γή­σει έργα νέας γενιάς. Οι Πρό­τυ­πες Προ­τά­σεις είναι ένα ακόμη μοντέλο που μπορεί να εφαρ­μο­στεί. Αυτό όλο συζη­τεί­ται αλλά δεν έχει εφαρ­μο­στεί ενώ μπορεί να δώσει λύσεις. Ακόμη, είναι σημα­ντική η αξιο­ποί­ηση των έργων που έχουν ήδη κατα­σκευα­στεί πάνω στα οποία θα δου­λέ­ψουν νέα έργα ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λίας. Χρειά­ζο­νται άμεσες ενέρ­γειες που θα λύσουν έγκαιρα το πρό­βλημα.

“Η αύξηση της κατα­σκευα­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας θα πρέπει να είναι εθνικός στόχος”, τόνισε και ο κ. Αντώνης Μιτζά­λης, Εντε­ταλ­μέ­νος Σύμ­βου­λος του ομίλου Avax, επι­ση­μαί­νο­ντας “τις μεγάλες δυνα­τό­τη­τες των ελλη­νι­κών ομίλων που μπορούν και εξάγουν τεχνο­γνω­σία στο εξω­τε­ρικό”. Κατά τον κ. Μιτζάλη, ο κατα­σκευα­στι­κός κλάδος διανύει μία περίοδο κατά την οποία πρέπει και μπορεί να προ­βλέ­ψει και να απο­φύ­γει τους κιν­δύ­νους. “Κατά τη διάρ­κεια της κρίσης, τα έσοδα των κατα­σκευα­στι­κών ομίλων μειώ­θη­καν, και αυτό στην περί­πτωση μας συνέβη και επειδή απο­φύ­γαμε την ανάληψη έργων με μεγάλες εκπτώ­σεις. Σήμερα, δια­σφα­λί­ζουμε ότι τα έργα που ανα­λαμ­βά­νουμε δεν ενέχουν κιν­δύ­νους περισ­σό­τε­ρους από όσους μπο­ρούμε να δια­χει­ρι­στούμε. Αυτό είναι και το μεγάλο στοί­χημα των κατα­σκευα­στών αλλά και των κυρίων των έργων”, επε­σή­μανε ο κ. Μιτζά­λης.

Για τις αλλαγές που συντε­λού­νται στον σχε­δια­σμό και στη μέθοδο ανά­θε­σης των δημο­σίων έργων μίλησε ο Αντι­πρό­ε­δρος και Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος της ΜΕΤΚΑ ΑΤE, Ντίνος Μπεν­ρου­μπή, που απαι­τούν μία σύγ­χρονη νοο­τρο­πία από τις ανα­θέ­του­σες αρχές. Σύμφωνα με τον ίδιο, απαι­τού­νται αλλαγές και να ξεκολ­λή­σει το δημόσιο από τα δεδο­μένα του παρελ­θό­ντος, όταν δηλαδή οι μελέτες προ­έρ­χο­νταν από τις ανα­θέ­του­σες αρχές, καθώς σήμερα, κυριαρ­χεί η μέθοδος της μελετο-κατασκευής, όπου τις μελέτες εκπονεί ο ανά­δο­χος. “Έτσι, τα έργα ΣΔΙΤ και παρα­χω­ρή­σεων θα προ­χω­ρή­σουν γρήγορα, γιατί κάθε καθυ­στέ­ρηση, σημαί­νει και καθυ­στέ­ρηση του έργου” υπο­γράμ­μισε ο κ. Μπεν­ρου­μπή, ενώ τόνισε και την ανάγκη για κάθε αλλαγή που θα χρεια­στεί, να υπάρχει και η πρό­βλεψη για την απα­ραί­τητη χρη­μα­το­δό­τηση.

Για τις προ­κλή­σεις του κλάδου, ο επι­κε­φα­λής της ΜΕΤΚΑ ανέφερε πως υπάρχει έλλειψη προ­σω­πι­κού με απο­τέ­λε­σμα η εκτέ­λεση των έργων να είναι στα όριά της. Για να δοθεί λύση και ο “νεκρός” αριθμός του ανε­κτέ­λε­στου να εκτε­λεί­ται, προ­τεί­νει τη δημιουρ­γία ενός κορμού με έμπει­ρους μηχα­νι­κούς εντός των εται­ρειών και την εσω­τε­ρική εκπαί­δευση μηχα­νι­κών, καθώς και την προ­σέλ­κυση υπερ­γο­λά­βων με τους οποίους οι εται­ρείες θα δημιουρ­γούν στρα­τη­γι­κές συνερ­γα­σίες.

Πηγή: capital.gr