Παράταση για αυθαίρετα, ημιυπαίθριους – Τι συζητείται;

Την επέ­κταση της προ­θε­σμίας που εκπνέει στις 31 Μαρτίου 2026 έως τα τέλη του ίδιου έτους, για να εντά­ξουν σε ρύθμιση τα αυθαί­ρετα κατη­γο­ρίας 1-4, φαί­νε­ται πως προ­σα­να­το­λί­ζε­ται να δώσει το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, σύμφωνα με ασφα­λείς πλη­ρο­φο­ρίες του Ελεύ­θε­ρου Τύπου της Κυρια­κής.

Στο διά­στημα που μεσο­λα­βεί, και με αυστηρό πλαίσιο, θα δοθεί μία τελευ­ταία ευκαι­ρία σε όσους έχουν μεγάλα αυθαί­ρετα, δηλαδή κατη­γο­ρίας 5, για να μπουν εκ νέου σε δια­δι­κα­σία υπα­γω­γής στη σχετική πλατ­φόρμα του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας. Οπως εξηγούν υψη­λό­βαθ­μες πηγές, ο λόγος της πίστω­σης χρόνου είναι για να «κου­μπώ­σει» χρονικά με τον έτερο σχε­δια­σμό του ΥΠΕΝ, που είναι σε πλήρη εξέλιξη και αφορά τον εντο­πι­σμό των νέων αυθαι­ρε­σιών μέσω drones.

Πάντως, η συμ­με­τοχή των πολιτών είναι ήδη μεγάλη και ολοένα αυξά­νε­ται, καθώς, όπως προ­κύ­πτει από στοι­χεία που έχει στη διάθεσή του ο Ελεύ­θε­ρος Τύπος της Κυρια­κής, έως τις 18 Σεπτεμ­βρίου είχαν μπει σε δια­δι­κα­σία τακτο­ποί­η­σης με τον νόμο 4495/17 συνο­λικά 1.705.052 αυθαί­ρετα, όταν τον Απρίλιο οι υπα­γω­γές ανέρ­χο­νταν στις 1.366.495, δηλαδή σε διά­στημα λιγό­τερο των 5 μηνών 338.557 πολίτες έκαναν υπαγωγή των ακι­νή­των τους στη ρύθμιση. Σχετικά με τις παρεμ­βά­σεις που φαί­νε­ται να είναι οι πιο… συχνές, αυτές έχουν να κάνουν, κυρίως, με αλλαγές χρήσης και ημι­υ­παί­θριους χώρους, ενώ μάλιστα απο­τε­λούν μία από τις τρεις δηλώ­σεις που κατα­τί­θε­νται στη σχετική πλατ­φόρμα του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας.

Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, από το 2020 που εξέ­πνευσε η προ­θε­σμία ένταξης αυθαι­ρέ­των κατη­γο­ρίας 5, λαμ­βά­νει αιτή­ματα για να ανοίξει εκ νέου η πλατ­φόρμα και, όπως ανα­φέ­ρουν οι ίδιες πηγές, αυτό ανα­μέ­νε­ται να συμβεί από τον Μάρτιο του 2026 έως και τα τέλη του ίδιου έτους, που θα δοθεί παρά­ταση για τις κατη­γο­ρίες 1-4. Ωστόσο, όπως διευ­κρι­νί­ζουν, θα υπάρξει αυστηρό πλαίσιο για αυτές τις περι­πτώ­σεις. Πιο συγκε­κρι­μένα, οι εν λόγω ιδιο­κτή­τες θα έχουν μία τελευ­ταία ευκαι­ρία να δια­τη­ρή­σουν τα ακίνητά τους, με προ­σαυ­ξη­μένα, όμως, πρό­στιμα, αλλά και εντα­τι­κούς ελέγ­χους.

Στο δια­δι­κα­στικό κομμάτι, αρχικά θα υπο­βά­λουν προ­σω­ρινή αίτηση στην οποία απαι­τού­νται η σχετική δήλωση και η πληρωμή του ενιαίου ειδικού προ­στί­μου με τις προ­σαυ­ξή­σεις. Επειτα, για να ορι­στι­κο­ποι­η­θεί η υπαγωγή, οι ιδιο­κτή­τες με δικά τους έξοδα θα υπο­βά­λουν ένα αίτημα μέσω μηχα­νι­κού, για να οριστεί ελεγ­κτής δόμησης, ο οποίος θα «τσε­κά­ρει» την υπαγωγή που θα πρέπει να πληροί τις απα­ραί­τη­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, δηλαδή (δεν βρί­σκε­ται σε περιο­χές Natura, δεν έχει χτιστεί μετά τις 28 Ιουλίου 2011 κ.λπ.) και όταν ολο­κλη­ρω­θεί ο έλεγχος με τη σύνταξη της Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας Κτιρίου, θα γίνεται η ορι­στική υπαγωγή και κατ’ επέ­κταση θα μπορούν να πραγ­μα­το­ποιού­νται οι μετα­βι­βά­σεις των συγκε­κρι­μέ­νων ακι­νή­των.

Μάλιστα, το ΥΠΕΝ, ειδικά για τις δηλώ­σεις αυθαι­ρέ­των κατη­γο­ρίας 5, θα προχωρά σε έλεγχο όλων των αιτή­σεων και όχι σε δειγ­μα­το­λη­πτικό όπως προ­βλέ­πε­ται για τις υπό­λοι­πες τέσ­σε­ρις κατη­γο­ρίες.

Οσον αφορά τα πρό­στιμα, υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως αυτά υπο­λο­γί­ζο­νται ανάλογα με το μέγεθος, την τιμή ζώνης της περιο­χής, την παλαιό­τητα και άλλα πολε­ο­δο­μικά μεγέθη. Υπάρχει η δυνα­τό­τητα εξό­φλη­σης σε έως και 100 μηνιαίες δόσεις, με ελά­χι­στο ποσό δόσης τα 50 ευρώ, ενώ παράλ­ληλα δίνεται η δυνα­τό­τητα έκπτω­σης 20% στην εφάπαξ κατα­βολή ή 10% στην κατα­βολή του 30% του ανα­λο­γού­ντος προ­στί­μου. Ειδι­κό­τερα: α) 250 ευρώ για αυθαί­ρετη κατα­σκευή/χρήση μέχρι 100 τ.μ., β) 500 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 100 τ.μ. και μέχρι 500 τ.μ., γ) 1.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 500 τ.μ. και μέχρι 2.000 τ.μ., δ) 4.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 2.000 τ.μ. και μέχρι 5.000 τ.μ. και ε) 10.000 ευρώ για κτίριο/χρήση μεγα­λύ­τερο των 5.000 τ.μ.

Σε κάθε περί­πτωση, οι ιδιο­κτή­τες θα πρέπει να γνω­ρί­ζουν πως για να θεω­ρεί­ται η δια­δι­κα­σία ολο­κλη­ρω­μένη, απαι­τεί­ται ο ιδιο­κτή­της του ακι­νή­του να έχει ολο­κλη­ρώ­σει την Ηλε­κτρο­νική Ταυ­τό­τητα της ιδιο­κτη­σίας του, δηλαδή η μη έκδοσή της θα ισο­δυ­να­μεί με μη τακτο­ποί­ηση της αυθαι­ρε­σίας. Επο­μέ­νως, για τη μετα­βί­βαση του ακι­νή­του, προ­ϋ­πό­θεση είναι η τακτο­ποί­ηση και η έκδοση Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας Κτιρίου. Αυτό, φυσικά, θα ισχύει και για την κατη­γο­ρία 5.

Αυθαί­ρετα: «Τρέχει» το έργο για τον εντο­πι­σμό νέων

Στο μεταξύ, σε πλήρη εξέλιξη έχει το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας τον σχε­δια­σμό του έργου για τον εντο­πι­σμό των νέων αυθαι­ρέ­των, το οποίο ανα­μέ­νε­ται μέχρι το επόμενο καλο­καίρι να έχει ολο­κλη­ρω­θεί και έως τα τέλη του έτους να έχει μπει σε τροχιά υλο­ποί­η­σης.

Στόχος του έργου είναι η δημιουρ­γία ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου συστή­μα­τος που θα κάνει χρήση νέων τεχνο­λο­γιών GIS και ΑΙ σε συν­δυα­σμό με νέες και επα­να­λη­πτι­κές λήψεις αερο­φω­το­γρα­φιών υψηλής ανά­λυ­σης με επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη και UAV και τα δεδο­μένα του Ενιαίου Ψηφια­κού Χάρτη, για τον απο­τε­λε­σμα­τικό εντο­πι­σμό και τον άμεσο έλεγχο περι­πτώ­σεων αυθαί­ρε­της δόμησης. Καθί­στα­ται, έτσι, εφικτό σε τακτά χρονικά δια­στή­ματα και ανάλογα με την κρι­σι­μό­τητα των περιο­χών να παρα­κο­λου­θού­νται σε συν­δυα­σμό με τα συστή­ματα Ενιαίος Ψηφια­κός Χάρτης, e-Αδειες, Δηλώ­σεις Αυθαι­ρέ­των και Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας Κτιρίου του ΤΕΕ και να εντο­πί­ζε­ται αν κατα­σκευά­ζε­ται οποια­δή­ποτε αυθαί­ρετη κατα­σκευή.

Αφού το έργο μέσω δορυ­φό­ρων, drones και της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης ξεκι­νή­σει, θα δοθεί έμφαση αρχικά σε κτί­σματα που ανε­γέρ­θη­καν μετά τον Ιούλιο του 2011, που απο­τε­λεί την κόκκινη γραμμή και συγκε­κρι­μένα στην περίοδο 2012-2019, αλλά και σε ευαί­σθη­τες περιο­χές όπου έχουν εντο­πι­στεί μεγάλα προ­βλή­ματα αυθαι­ρε­σιών.

Πρα­κτικά, μέσω των απει­κο­νί­σεων αυτών και ενός ειδικού λογι­σμι­κού, θα απο­κα­λύ­πτο­νται αρχικά ποια κτί­σματα επι­χει­ρεί­ται να ανε­γερ­θούν και δεν δια­θέ­τουν καν οικο­δο­μική άδεια. Αν ένα κτίσμα έχει άδεια, αυτή θα ελέγ­χε­ται άμεσα από ελεγκτή δόμησης. Αν δεν έχει, αυτό­ματα θα ενερ­γο­ποιεί­ται το σύστημα και η υπόθεση θα οδη­γεί­ται, χωρίς καθυ­στε­ρή­σεις, στην οικεία Υπη­ρε­σία Δόμησης. Ετσι, θα εντο­πί­ζο­νται νέα αυθαί­ρετα εν τη γενέσει τους από το σύστημα.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, μέσω του έργου, προ­βλέ­πε­ται, μεταξύ άλλων, ότι θα ανα­λυ­θούν και θα υπο­στούν επε­ξερ­γα­σία δεδο­μένα από το μητρώο συνο­λικά 2,5 εκα­τομ­μυ­ρίων κτιρίων, ψηφιο­ποι­η­μέ­νες και γεω­κω­δι­κο­ποι­η­μέ­νες άδειες οικο­δο­μών, καθώς και κάθε στοι­χείο από τις πλατ­φόρ­μες για τις οικο­δο­μι­κές άδειες, της υπα­γω­γής αυθαι­ρέ­των, της Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας και στοι­χεία του Κτη­μα­το­λο­γίου, των δασικών χαρτών, του αιγια­λού κ.λπ. για τον εντο­πι­σμό και την αξιο­λό­γηση των «εν δυνάμει» αυθαί­ρε­των κατα­σκευών, με προ­τε­ραιό­τητα τη δόμηση της περιό­δου 2012-2019.

Σημειώ­νε­ται πως το σύστημα θα δια­λει­τουρ­γεί και με το Ενιαίο Ηλε­κτρο­νικό Σύστημα Καταγ­γε­λιών (ΕΗΣΥΚΑ), που προ­βλέ­πε­ται να υλο­ποι­η­θεί, ενώ θα παρέ­χο­νται εφαρ­μογή και εργα­λεία για την εξυ­πη­ρέ­τηση του έργου των ελεγ­κτών δόμησης και των κλι­μα­κίων ελέγχων, καθώς και η λει­τουρ­γία Γρα­φείου Συντο­νι­σμού και Επι­χει­ρή­σεων.

Πηγή: eleftherostypos.gr