Το αντάρτικο της τοπικής αυτοδιοίκησης απέναντι στις τουριστικές επενδύσεις

Η του­ρι­στική ανά­πτυξη στο Αιγαίο βρί­σκε­ται τα τελευ­ταία χρόνια στο επί­κε­ντρο έντονων συζη­τή­σεων. Από τη μία πλευρά, ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί τη βαριά βιο­μη­χα­νία της χώρας, η οποία στη­ρί­ζει οικο­νο­μίες νησιών και τοπικών κοι­νω­νιών. Από την άλλη, η αδιά­κοπη επέ­κταση μεγάλων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, σύν­θε­των του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των και βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων ασκεί πρω­το­φα­νείς πιέσεις σε υπο­δο­μές, περι­βάλ­λον και φυσι­κούς πόρους.

Το τελευ­ταίο διά­στημα, οι τοπικές αρχές φαί­νε­ται να σηκώ­νουν «κόκκινη κάρτα» σε μια σειρά επεν­δυ­τι­κών σχεδίων, επι­κα­λού­με­νες σοβαρές ελλεί­ψεις στις Μελέτες Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΜΠΕ) και – κυρίως – την αδυ­να­μία των νησιών να αντέ­ξουν το βάρος νέων επεν­δύ­σεων, με αιχμή του δόρατος την έλλειψη υδά­τι­νων πόρων.

Το νερό στο επί­κε­ντρο

Το ζήτημα της υδρο­δό­τη­σης ανα­δει­κνύ­ε­ται ως ο κρί­σι­μος παρά­γο­ντας. Σε νησιά που ήδη δυσκο­λεύ­ο­νται να καλύ­ψουν τις ανάγκες κατοί­κων και επι­σκε­πτών, κάθε νέα μεγάλη του­ρι­στική μονάδα θεω­ρεί­ται απειλή για την επάρ­κεια του πόσιμου νερού. Οι τοπικές κοι­νω­νίες βλέπουν πλέον στην πράξη τις συνέ­πειες της υπε­ρά­ντλη­σης και της άναρχης οικο­δο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας: λει­ψυ­δρία, πίεση στα οικο­συ­στή­ματα, απώλεια καλ­λιερ­γειών.

Οι αρνη­τι­κές γνω­μο­δο­τή­σεις – έξι χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα

Μόνο τους τελευ­ταί­ους μήνες  του­λά­χι­στον έξι μεγάλες του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις συνά­ντη­σαν την αρνη­τική γνω­μο­δό­τηση δήμων και κοι­νο­τή­των.

-Στην Ρόδο (Ιούνιος 2026), ομόφωνη ήταν η αρνη­τική γνω­μο­δό­τηση για υπάρχον ξενο­δο­χειακό συγκρό­τημα στη Λάρδο, ιδιο­κτη­σίας της «ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΞΤΝΕ ΑΕ»» έως ότου νομι­μο­ποι­η­θούν αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές και δια­σφα­λι­στεί η παροχή νερού για πισίνες και κλίνες.

-Στην κοι­νό­τητα Κοσκι­νού Ρόδου (Αύγου­στος 2025) αρνη­τική ήταν η γνω­μο­δό­τηση της μελέτης περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων της εται­ρείας ΙΝΤΕΡΠΛΑΖΑ ΑΕ για την δημιουρ­γία σύν­θε­του του­ρι­στι­κού κατα­λύ­μα­τος 1050+632 κλινών, με αιτιο­λο­γία την ανε­πάρ­κεια υδά­τι­νων πόρων και τις ελλεί­ψεις στη μελέτη. Λίγες ημέρες αργό­τερα και ο Δήμος Ρόδου, επι­κρί­νει την πλημ­μελή εξέταση εναλ­λα­κτι­κών λύσεων για τη χωρο­θέ­τηση και το μέγεθος της επέν­δυ­σης, σημειώ­νο­ντας ασυμ­βα­τό­τητα με το Περι­φε­ρειακό Πλαίσιο.

-Στην Ίος (Μάιος 2025) ο δήμος αρνεί­ται θετική γνω­μο­δό­τηση για ΕΣΧΑΣΕ έως την ολο­κλή­ρωση των Τοπικών Πολε­ο­δο­μι­κών Σχεδίων για την ανά­πτυξη ενός Σύν­θε­του Του­ρι­στι­κού Κατα­λύ­μα­τος, του Calilo Loemo, της Οικο­γέ­νειας Άγγελου Μιχα­λό­που­λου. Θέτει ζητή­ματα ισορ­ρο­πίας μεταξύ επι­σκε­πτών και κατοί­κων, επι­πτώ­σεων στα τοπία και στα ευαί­σθητα οικο­συ­στή­ματα.

-Στην Κέα (Ιούνιος 2025) αρνη­τικά γνω­μο­δο­τεί ο δήμος στο έργο «HILLS & SEA KEA», επι­κα­λού­μενη υπε­ρά­ντληση υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα και έλλειψη πρό­βλε­ψης στέγης για προ­σω­πικό.

-Στην Μήλο (Αύγου­στος 2025), ομόφωνη ήταν η άρνηση σε ξενο­δο­χειακό συγκρό­τημα 94 κλινών στον Προβατά που σχε­διά­ζει η ΜΗΛΟΣ COLLECTION ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Ο δήμαρ­χος τονίζει ότι δεν υπάρχει δυνα­τό­τητα νέας υδρο­δό­τη­σης, ζητώ­ντας ολο­κλή­ρωση ΣΧΟΟΑΠ και θεσμικό πλαίσιο για προ­στα­σία Natura.

-Και μόλις πρό­σφατα με ομόφωνη απόφαση ο Δήμος Πάρου  δήμου Πάρου, ανα­θέ­τει σε δικη­γόρο τη σύνταξη και υποβολή υπο­μνή­μα­τος προς το αρμόδιο τμήμα και ειση­γητή του σχεδίου Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος του Ειδικού Πολε­ο­δο­μι­κού Σχεδίου (ΕΠΣ), που προ­τά­θηκε από την ΕΚΤΕΡ Α.Ε. για την περιοχή ιδιο­κτη­σίας της, στη θέση Κολυ­μπή­θρες. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως το 2023, το ανώτατο δικα­στή­ριο ανέκοψε την πορεία της νέας ξενο­δο­χεια­κής επέν­δυ­σης της ΕΚΤΕΡ στην Πάρο, κρί­νο­ντας ότι η έγκριση του Κεντρι­κού Πολε­ο­δο­μι­κού Συμ­βου­λίου (ΚΕΣΥΠΟΘΑ) δεν ήταν επαρκώς τεκ­μη­ριω­μένη.

Το παρά­δοξο των αδειών στις κατοι­κίες

Ενώ οι δήμοι εκφρά­ζουν ενστά­σεις, ενδε­χο­μέ­νως και δικαίως, σε ξενο­δο­χεια­κές επεν­δύ­σεις, την ίδια στιγμή δίνο­νται αφειδώς άδειες για την ανέ­γερση κατοι­κιών, που στη συνέ­χεια μετα­τρέ­πο­νται σε κατα­λύ­ματα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης. Έτσι, και αυτές οι μονάδες, εκτός σχε­δια­σμού, πιέζουν εξίσου τις υπο­δο­μές. Το φαι­νό­μενο απο­κα­λύ­πτει την έλλειψη ολο­κλη­ρω­μέ­νης στρα­τη­γι­κής: οι επεν­δύ­σεις μπλο­κά­ρο­νται σε επίπεδο μεγάλων ξενο­δο­χείων, αλλά η «μικρή» και διά­σπαρτη οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα συνε­χί­ζει ανε­ξέ­λεγ­κτη.

Η ανη­συ­χία στις τοπικές κοι­νω­νίες

Οι συζη­τή­σεις στα δημο­τικά συμ­βού­λια, είτε κατα­λή­γουν σε θετικές είτε σε αρνη­τι­κές γνω­μο­δο­τή­σεις, φανε­ρώ­νουν την αγωνία των τοπικών κοι­νω­νιών. Ο φόβος είναι κοινός: ότι η συνεχής, μη ελεγ­χό­μενη του­ρι­στική ανά­πτυξη θα αλλοιώ­σει το χαρα­κτήρα των νησιών, θα εξα­ντλή­σει τους φυσι­κούς πόρους και τελικά θα πλήξει τη βιω­σι­μό­τητα του ίδιου του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Κοινός παρο­νο­μα­στής σε όλες τις περι­πτώ­σεις είναι η έλλειψη ολο­κλη­ρω­μέ­νων χωρικών και πολε­ο­δο­μι­κών σχεδίων. Δήμοι και κοι­νό­τη­τες συχνά γνω­μο­δο­τούν «αρνη­τικά» όχι μόνο για περι­βαλ­λο­ντι­κούς λόγους, αλλά και γιατί φοβού­νται πως χωρίς θεσμικό πλαίσιο θα εγκλω­βι­στούν σε επι­λο­γές που δε θα μπορούν να ανα­τρα­πούν στο μέλλον.

Η απουσία εγκε­κρι­μέ­νων ΣΧΟΟΑΠ, ΤΠΣ ή επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νων ρυθ­μι­στι­κών εργα­λείων αφήνει χώρο σε απο­σπα­σμα­τι­κές απο­φά­σεις και συγκυ­ρια­κές συγκρού­σεις, αντί για μια συνο­λική στρα­τη­γική που να εξι­σορ­ρο­πεί ανά­πτυξη και προ­στα­σία.

Το «αντάρ­τικο» και η έλλειψη σχε­δια­σμού

Το «αντάρ­τικο» της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης δεν απο­τε­λεί μια στείρα άρνηση απέ­να­ντι στις του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις. Αντι­θέ­τως, είναι η έκφραση μιας αυξα­νό­με­νης ανη­συ­χίας: ότι το μοντέλο της άναρχης ανά­πτυ­ξης έχει φτάσει στα όριά του.

Η απουσία κανόνων είναι που τρο­φο­δο­τεί την αβε­βαιό­τητα και την άρνηση. Ο χωρικός σχε­δια­σμός και η ύπαρξη ενός στα­θε­ρού, προ­βλέ­ψι­μου και δια­φα­νούς θεσμι­κού πλαι­σίου για την του­ρι­στική γη απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση για κάθε σοβαρή επέν­δυση, όπως επι­ση­μαί­νει διαρκώς ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων Γιάννης Χατζής.  Μεγάλες του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις, με ισχυρό ανα­πτυ­ξιακό απο­τύ­πωμα, προ­σκρού­ουν σε ασαφείς δια­δι­κα­σίες και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κούς μηχα­νι­σμούς αδειο­δό­τη­σης, την ώρα που μικρές ανε­ξέ­λεγ­κτες παρεμ­βά­σεις συνε­χί­ζουν να υλο­ποιού­νται χωρίς στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό. Η έλλειψη σχε­δια­σμού ενι­σχύει την απο­σπα­σμα­τι­κό­τητα, δημιουρ­γεί αβε­βαιό­τητα στους επεν­δυ­τές και απο­τρέ­πει την ανα­βάθ­μιση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με όρους βιω­σι­μό­τη­τας και ποιό­τη­τας, έχει υπο­γραμ­μί­σει ο κ. Χατζής.

Πηγη: ot.gr