«Να ζήσετε! Και πάντα εξασφαλισμένοι» – Διεθνής τάση η σύναψη προγαμιαίων συμβολαίων – Το καθεστώς στην Ελλάδα και οι επιλογές των μελλονύμφων

«Τέιλορ, είμαι δικη­γό­ρος δια­ζυ­γίων και μεγάλος θαυ­μα­στής σου, συγ­χα­ρη­τή­ρια για τον αρρα­βώνα σου, αλλά ένα έχω να πω: προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο, προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο, προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο». Το βίντεο του Τζέιμς Σέξτον έγινε viral, όχι βέβαια όσο η είδηση του επι­κεί­με­νου γάμου της Τέιλορ Σουίφτ με τον Τράβις Κέλσι. Δεν θα εκπλή­ξει κανέναν πάντως εάν η Αμε­ρι­κα­νίδα τρα­γου­δί­στρια απο­φα­σί­σει να δια­σφα­λί­σει τη μεγάλη περιου­σία της με κάποιο καλά «δεμένο» συμ­φω­νη­τικό. Αυτό άλλωστε συστή­νουν οι δικη­γό­ροι στις νέες και επι­τυ­χη­μέ­νες μέλ­λου­σες νύφες: μην μπαί­νετε στον γάμο με λιγό­τερη οικο­νο­μική προ­στα­σία που θα δεχό­σα­σταν σε μια επι­χει­ρη­μα­τική συνερ­γα­σία.

Χάρη κυρίως στις αμε­ρι­κα­νι­κές ταινίες και σειρές, είμαστε και στην Ελλάδα εξοι­κειω­μέ­νοι με τα προ­γα­μιαία συμ­βό­λαια. Στις ΗΠΑ, αλλά και πολλές άλλες χώρες, ο νόμος προ­βλέ­πει την ένωση των περιου­σιών μετά τον γάμο. Στη χώρα μας όμως τα πράγ­ματα είναι αρκετά δια­φο­ρε­τικά.

Περιου­σιακή αυτο­τέ­λεια

«Στην Ελλάδα ισχύει αυτό­ματα η αρχή της περιου­σια­κής αυτο­τέ­λειας», εξηγεί στην «Κ» ο δικη­γό­ρος Ηλίας Γιαν­να­τσής. «Ο κάθε σύζυγος δια­τη­ρεί την περιου­σία του ξεχω­ρι­στά από τον άλλον. Ακόμη και ό,τι απο­κτη­θεί εντός γάμου ανήκει σε όποιον το έχει αγο­ρά­σει. Αυτή είναι η προ­ε­πι­λογή». Oπως λέει, η διάταξη του άρθρου 1403 του Αστικού Κώδικα δίνει τη δυνα­τό­τητα στα ζευ­γά­ρια πριν ή κατά τη διάρ­κεια του γάμου να υπο­γρά­ψουν τη λεγό­μενη σύμβαση κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης, δηλαδή να απο­φα­σί­σουν ότι η περιου­σία που θα απο­κτη­θεί κατά τη διάρ­κεια του γάμου ανήκει σε αυτούς κατά ίσα μέρη. «Oμως, η συγκε­κρι­μένη δυνα­τό­τητα έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ελά­χι­στα. Υπο­λο­γίζω ότι δεν έχουν υπο­γρα­φεί ούτε 20 τέτοιες συμ­βά­σεις συνο­λικά».

Στη χώρα μας είναι πολύ δύσκολο κάποιος να χάσει περιου­σιακό στοι­χείο μετά τη λύση ενός γάμου. Με το σύμφωνο συμ­βί­ω­σης μπορεί να γίνει εκ των προ­τέ­ρων «δια­κα­νο­νι­σμός» τού τι συμ­βαί­νει μετά τον χωρισμό.

Εν ολίγοις, είναι πολύ δύσκολο κάποιος να χάσει περιου­σιακό στοι­χείο μετά τη λύση ενός γάμου. Σύμφωνα με τον κ. Γιαν­να­τσή, το άρθρο 1400 ΑΚ προ­βλέ­πει τη λεγό­μενη αξίωση συμ­με­το­χής στα απο­κτή­ματα, τη δυνα­τό­τητα δηλαδή του ενός συζύγου, εφόσον συνέ­βαλε με οποιον­δή­ποτε τρόπο στην αύξηση της περιου­σίας του άλλου, να απαι­τή­σει την απόδοση του μέρους της αύξησης που προ­έρ­χε­ται από τη δική του συμβολή. Στην πράξη όμως σπάνια οι σύζυγοι προ­σφεύ­γουν γι’ αυτή την αξίωση στο δικα­στή­ριο. «Η κατά­σταση αλλάζει στην περί­πτωση των διεθνών ζευ­γα­ριών, όπου υπάρχει η δυνα­τό­τητα επι­λο­γής εφαρ­μο­στέου δικαίου πλην του ελλη­νι­κού και συνεπώς και σύντα­ξης προ­γα­μιαίου συμ­βο­λαίου, εφόσον αυτό προ­βλέ­πε­ται από το δίκαιο που επι­λέ­γουν τα μέρη».

Το πιο κοντινό στον τύπο οικο­νο­μι­κής συμ­φω­νίας του προ­γα­μιαίου συμ­βο­λαίου στην Ελλάδα είναι το σύμφωνο συμ­βί­ω­σης, αφού με αυτό οι σύντρο­φοι μπορούν να επι­λέ­ξουν να παραι­τη­θούν εκ των προ­τέ­ρων από τυχόν αξιώ­σεις δια­τρο­φής έκαστος έναντι του άλλου μετά τον χωρισμό και από το δικαί­ωμα νόμιμης μοίρας τους σε περί­πτωση κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής ή ακόμη και να συμ­φω­νή­σουν ότι συγκε­κρι­μένα περιου­σιακά στοι­χεία εξαι­ρού­νται από την αξίωση συμ­με­το­χής του ενός στα απο­κτή­ματα του άλλου.

«Ο εκ των προ­τέ­ρων λοιπόν “δια­κα­νο­νι­σμός” τού τι συμ­βαί­νει μετά τον χωρισμό δεν είναι τελικά τόσο ξένος στην έννομη τάξη μας, ακόμη κι αν δεν ανα­φέ­ρε­ται υπό τη “fancy” ομπρέλα του προ­γα­μιαίου συμ­βο­λαίου. Προ­σω­πικά συστήνω το σύμφωνo συμ­βί­ω­σης για πολλούς λόγους και κυρίως για την ευε­λι­ξία του», λέει ο κ. Γιαν­να­τσής.

Σαφή όρια

Μοιάζει με επαγ­γελ­μα­τική συμ­φω­νία, αλλά υπο­στη­ρί­ζε­ται και από τους ειδι­κούς ψυχικής υγείας. «Οσοι μπουν σε αυτή τη δια­δι­κα­σία είναι πολύ πιο συνει­δη­το­ποι­η­μέ­νοι, άρα πιο θωρα­κι­σμέ­νοι», λέει στην «Κ» ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής Δημή­τρης Τολίδης, που ειδι­κεύ­ε­ται στη θερα­πεία ζεύγους. «Δεν πετούν στα συν­νε­φά­κια όπως οι ερω­τευ­μέ­νοι, μια ψευ­δαί­σθηση που όταν φύγει από το προ­σκή­νιο αλλάζει τελείως τα πράγ­ματα».

Oπως λέει, όσοι μπαί­νουν στη δια­δι­κα­σία του συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης γνω­ρί­ζουν ότι το «για πάντα» δεν ισχύει… πάντα. «Γνω­ρί­ζουν ότι πρέπει να θέσουν συγκε­κρι­μένα όρια, που είναι άλλωστε το άλφα και το ωμέγα για να λει­τουρ­γή­σει μια σχέση. Στην άλλη περί­πτωση, τα όρια είναι ασαφή, οι άνθρω­ποι θεωρούν αυτο­νό­ητα κάποια πράγ­ματα που δεν είναι, γίνο­νται παρε­ξη­γή­σεις και χαλάει η αρμονία». Η Ελλάδα πάντως παρα­μέ­νει ανάμεσα στις χώρες με τα υψη­λό­τερα ποσοστά γάμων ανά κάτοικο στην Ε.Ε., με πάνω από 40.000 γάμους να τελού­νται κάθε χρόνο.

Η σύναψη τέτοιων συμ­φω­νη­τι­κών απο­τε­λεί τάση διεθνώς και μάλιστα, σύμφωνα με το Fortune, η πρω­το­βου­λία ανήκει τις μισές φορές στις γυναί­κες, που συνει­δη­το­ποιούν ότι όταν λύνο­νται τα οικο­νο­μικά θέματα πριν από τον γάμο μπαί­νουν πιο ισχυρά θεμέλια στη σχέση. Oπως κάθε τολμηρό «επι­χει­ρη­μα­τικό» βήμα, έτσι και ο γάμος χρειά­ζε­ται business plan. «Τέιλορ», συνέ­χισε ο Σέξτον, «είχαμε πολλούς χωρι­σμούς στο παρελ­θόν, από τους οποίους βγήκαν μερικοί πολύ ωραίοι δίσκοι, αλλά: προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο! Ολοι οι γάμοι τελειώ­νουν είτε με δια­ζύ­γιο είτε με τον θάνατο. Ελπίζω εσείς να μείνετε για πάντα μαζί, αλλά δεν μπορώ να το τονίσω αρκετά, προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο!».

Το οικο­νο­μικό πιέζει τους καλε­σμέ­νους

Οι Ελληνες παρα­μέ­νουν σταθερά αφο­σιω­μέ­νοι στον εορ­τα­σμό της αγάπης και της παρά­δο­σης, αλλά το οικο­νο­μικό αρχίζει να περι­πλέ­κει τα πράγ­ματα. Και όχι μόνο για το ζευγάρι. Σύμφωνα με έρευνα που διε­ξή­χθη από την Dynata για λογα­ρια­σμό της Revolut τον Ιούνιο του 2025, το 72% των Ελλήνων αισθά­νε­ται πίεση να ξοδέψει περισ­σό­τερα όταν παρευ­ρί­σκε­ται σε γάμους, κυρίως λόγω των προσ­δο­κιών των φίλων και της οικο­γέ­νειας.

Οι γάμοι προ­ο­ρι­σμού (destination weddings) είναι οι πλέον απαι­τη­τι­κοί, εφόσον προ­ϋ­πο­θέ­τουν αυξη­μένα έξοδα μετα­κί­νη­σης και δια­μο­νής. Οσον αφορά τα έξοδα, το 44% των Ελλήνων δηλώνει πρόθυμο να δαπα­νή­σει μεταξύ 101 και 300 ευρώ για να τιμήσει τα αγα­πη­μένα του πρόσωπα. Το 29% των ανδρών δηλώνει ότι θα ξοδέψει μεταξύ 301 και 1.000 ευρώ, σε σύγκριση με το 19% των γυναι­κών. Παράλ­ληλα, σχεδόν οι μισοί (49%) της ηλι­κια­κής ομάδας 18-34 ετών δηλώ­νουν ότι θα ξόδευαν λιγό­τερα από 100 ευρώ, δεί­χνο­ντας μια σαφή αλλαγή στις συνή­θειες των δια­φο­ρε­τι­κών γενεών.

Πάντως, η προσ­δο­κία ακριβών δώρων (24%) ή συγκε­κρι­μέ­νων ενδυ­μα­το­λο­γι­κών κανόνων (24%) θεω­ρού­νται όλο και περισ­σό­τερο ξεπε­ρα­σμέ­νες και οικο­νο­μικά επι­βα­ρυ­ντι­κές. Παρά την οικο­νο­μική πίεση, πάντως, στην πλειο­νό­τητά τους οι καλε­σμέ­νοι επι­θυ­μούν να συμ­με­τέ­χουν στους εορ­τα­σμούς, με το 80% να δηλώνει ότι δεν μετα­νιώ­νει που παρευ­ρέ­θηκε σε γάμο, ακόμη κι αν αυτό συνε­πά­γε­ται υψηλό κόστος. Ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει το γεγονός ότι οι άνδρες φαί­νε­ται να αντι­με­τω­πί­ζουν τους γάμους πιο συναι­σθη­μα­τικά σε σχέση με τις γυναί­κες, με το 32% των ανδρών να τους περι­γρά­φει ως μια μονα­δική ευκαι­ρία να γιορ­τά­σουν το ευτυ­χι­σμένο ζευγάρι, σε σύγκριση με το 26% των γυναι­κών.

Πηγή: kathimerini.gr