Διεθνές Φεστιβάλ Καστελλόριζου 24 – 31 Αυγούστου 2025

Δυνα­μικό ξεκί­νημα για το πρώτο διήμερο του 10ου Beyond Borders!

Ταινίες που απο­κα­λύ­πτουν την ικα­νό­τητα του ανθρώ­που για το καλύ­τερο και το χει­ρό­τερο, δράσεις για μικρούς και μεγά­λους, κινη­μα­το­γρα­φικά εργα­στή­ρια, φόρουμ συμπα­ρα­γω­γών, μου­σι­κές παρα­στά­σεις, παρου­σιά­σεις βιβλίων και θεσμών, έχουν μετα­τρέ­ψει το ακρι­τικό Καστελ­λό­ριζο σε μια ανοικτή, πανέ­μορφη, δημιουρ­γική πλατ­φόρμα δια­σύν­δε­σης, με τους δημιουρ­γούς και το κοινό να ανταλ­λάσ­σουν ιδέες και απόψεις, να συνυ­πάρ­χουν, να συν­δια­λέ­γο­νται και να δημιουρ­γούν – κυριο­λε­κτικά πάνω στο κύμα!

Στρα­τη­γι­κός Εταίρος του Beyond Borders είναι η ΔΕΗ, η κορυ­φαία εται­ρεία ενέρ­γειας στη Νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη που στη­ρί­ζει ενεργά τις τέχνες και τον πολι­τι­σμό. Ως ανα­πό­σπα­στο κομμάτι του κοι­νω­νι­κού και οικο­νο­μι­κού ιστού της χώρας, η ΔΕΗ ενι­σχύει τον διάλογο με τον πολι­τι­σμό και την τέχνη, υπο­στη­ρί­ζο­ντας όλους και όσα μας οδηγούν στο μέλλον, ένα μέλλον καλύ­τερο για όλους, όπου τον πρώτο λόγο έχει ο πολι­τι­σμός.

Το πρώτο διήμερο ξεκί­νησε με προ­βο­λές στο Κυρίως Δια­γω­νι­στικό Τμήμα που περι­λαμ­βά­νει συνο­λικά 18 ταινίες ντο­κι­μα­ντέρ μεσαίου και μεγάλου μήκους, καθώς και στο μη δια­γω­νι­στικό Πανό­ραμα, όλες ανοι­κτές και με ελεύ­θερη είσοδο για το κοινό. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι από τις 42 ταινίες που συνο­λικά δια­γω­νί­ζο­νται στο φεστι­βάλ, οι 35 προ­βάλ­λο­νται σε ελλη­νική, διεθνή και παγκό­σμια πρε­μιέρα, ενώ πολλές από αυτές έχουν ταξι­δέ­ψει στα μεγα­λύ­τερα κινη­μα­το­γρα­φικά φεστι­βάλ του κόσμου.

Ιδιαί­τερη συγκί­νηση προ­κά­λεσε η ιρανική ταινία The Lost Season του Mehdi Ghanavati, όπου παρα­κο­λου­θούμε τη νεαρή Κοσάρ να ζει σε ένα φτωχό, άνυδρο χωριό στα σύνορα Ιράν-Αφγανιστάν. Εξα­να­γκα­σμένη σε γάμο από τον παππού και τον πατέρα της, βλέπει τα όνειρά της για σπουδές να σβήνουν μέσα στις απαι­τή­σεις της νέας της ζωής: τη φρο­ντίδα του συζύγου, του σπιτιού και αργό­τερα του παιδιού της. «Η ζωή θα μπο­ρούσε να είναι πιο όμορφη», λέει η Κοσάρ, ανα­λο­γι­ζό­μενη όλα όσα δεν πρόλαβε να κάνει. «Τα όνειρά μου ξεθω­ριά­ζουν. Ζω μια ζωή αδιά­φορη, βυθι­σμένη στο βούρκο που με τραβά. Είμαστε η γενιά των χαμένων ονείρων», κατα­λή­γει με πικρία.

Στη δεύτερη μέρα συγκί­νηση προ­κά­λεσε η ταινία Λο, του Θανάση Βασι­λείου που, ένα χρόνο μετά τον θάνατο της μητέρας του, επι­στρέ­φει στο άδειο δια­μέ­ρι­σμα της παι­δι­κής του ηλικίας για να δια­χει­ρι­στεί μια προ­βλη­μα­τική κλη­ρο­νο­μιά και τα θραύ­σματα ανα­μνή­σεων της οικο­γέ­νειάς του, με την προ­σω­πική του ιστορία να μπλέ­κε­ται με το συλ­λο­γικό τραύμα της Χούντας. Το Βράδυ υπο­χω­ρεί, η ταινία του Τίμωνα Κουλ­μάση, μιλά για τον Μέμο και τη Ζιζή Μακρή, δύο καλ­λι­τέ­χνες που έζησαν τον 20ό αιώνα ανάμεσα στην Κατοχή, την εξορία και τον Ψυχρό Πόλεμο με την τέχνη ως μαρ­τυ­ρία και πυξίδα, κάνο­ντας αναφορά στις χαμένες ουτο­πίες της γενιάς τους. Τέλος, το To Use a Mountain, του Casey Carter μιλά για την αντί­σταση έξι αγρο­τι­κών κοι­νο­τή­των στις ΗΠΑ που απει­λού­νται να μετα­τρα­πούν σε χωμα­τε­ρές πυρη­νι­κών απο­βλή­των.

Η σκηνή του κυρίως δια­γω­νι­στι­κού τμή­μα­τος μετα­τρέ­πε­ται στα δια­λείμ­ματα σε ένα υπέροχο μουσικό βήμα για τα μουσικά ιντερ­λού­δια από το Athens String Quartet με μου­σι­κούς της Κρα­τι­κής Ορχή­στρας Αθηνών, τους βιο­λο­νί­στες Απόλ­λωνα Γραμ­μα­τι­κό­πουλο και Πανα­γιώτη Τζιώτη, την βιο­λί­στα Τάνια Χαρι­το­πού­λου και τον βιο­λον­τσε­λί­στα Ισίδωρο Σιδέρη.

Στο Μη Δια­γω­νι­στικό τμήμα Πανό­ραμα αίσθηση προ­κά­λεσε η γεμάτη με κόσμο προβολή του ντο­κι­μα­ντέρ της Danae Elon, Rules of Stone, για τη σιωπηλή βία της ισραη­λι­νής αποι­κιο­κρα­τίας στην Ιερου­σα­λήμ, μέσα από τις μαρ­τυ­ρίες αρχι­τε­κτό­νων. Πίσω από την αισθη­τική της πελε­κη­τής πέτρας που βάσει νόμου πρέπει να προ­έρ­χε­ται από την πόλη, απο­κα­λύ­πτε­ται μια συστη­μα­τική δια­δι­κα­σία εκτο­πι­σμού, απο­κλει­σμού και δια­γρα­φής μετά και τον πόλεμο του 1967.

Η ταινία ανα­φε­ρό­ταν στο Νάκμπα ή αλλιώς Παλαι­στι­νιακή Κατα­στροφή, βάσει της οποίας μεταξύ άλλων κατα­στρά­φη­καν εκα­το­ντά­δες παλαι­στι­νιακά χωριά για να φτια­χτούν ισραη­λινά χωριά και πόλεις, ενώ οι Άραβες κάτοι­κοι της Ιερου­σα­λήμ υπο­χρε­ώ­θη­καν να γκρε­μί­σουν τα σπίτια τους.

Ερω­τή­σεις στην σκη­νο­θέ­τρια έθεσε o παλαι­στί­νιος φοι­τη­τής, Wael Abboud. Η καναδή ισραη­λι­νής κατα­γω­γής σκη­νο­θέ­τρια που μεγά­λωσε στην Ιερου­σα­λήμ, την χαρα­κτή­ρισε πρω­τεύ­ουσα του ισραη­λι­νού Απαρτ­χάιντ και τόνισε ότι μέχρι το 1948 όλοι οι πλη­θυ­σμοί εκεί ζούσαν αρμο­νικά. «Όταν έφτιαξα την ταινία δεν φαντα­ζό­μουν ότι το 80% στη Γάζα θα είναι σήμερα κατε­στραμ­μένο», είπε. «Σήμερα μόνο σκο­τώ­θη­καν 75 άτομα και άλλα 3 πέθαναν από την πείνα, ενώ χιλιά­δες άνθρω­ποι δια­δη­λώ­νουν στο Τελ Αβίβ για να στα­μα­τή­σει η γενο­κτο­νία».

Στην ταινία The man who told the truth, του Mal Marken, ακο­λου­θούμε τα ίχνη του Τσαρλς Τόμσον, Ιδρυτή των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, που αγω­νί­στηκε για τους αυτό­χθο­νες πλη­θυ­σμούς, την κατάρ­γηση της δου­λείας και την ανε­ξαρ­τη­σία. Ο Bruce Clark, συγ­γρα­φέας και δημο­σιο­γρά­φος, δρα­στή­ριος υπο­στη­ρι­κτής της επι­στρο­φής των μαρ­μά­ρων του Παρ­θε­νώνα στη χώρα μας, μεγά­λωσε στον ίδιο τόπο με τον Τόμσον και ανα­δει­κνύει στο ντο­κι­μα­ντέρ μεταξύ άλλων και την ελλη­νική παιδεία του, που συνέ­δραμε στην πορεία του.

Κατά­με­στη ήταν η προβολή του ντο­κι­μα­ντέρ Kastellorizo: An island in the heart of the world του Ivan Butel, στο οποίο μιλούσε κόσμος του νησιού κάθε ηλικίας για τις χαρές, τις δυσκο­λίες και τις προ­κλή­σεις της ζωής στο ακρι­τικό νησί με τους 250 κατοί­κους, με ισά­ριθμο στρατό και όπου η πλειο­ψη­φία ζει από τον του­ρι­σμό.

Το Καστελ­λό­ριζο είναι η έμπνευση και για το πρό­τζεκτ Beyond Storytelling που παρου­σιά­στηκε στο νησί και κινη­μα­το­γρα­φεί τον πρω­τα­γω­νι­στή της θρυ­λι­κής ταινίας Mediterraneo, Giuseppe Cederna και τον γλύπτη Αλέ­ξαν­δρο Ζυγούρη, στο σημε­ρινό Καστελ­λό­ριζο, απα­θα­να­τί­ζο­ντας στιγμές δημιουρ­γίας και την αίσθηση του ανήκειν σε μια απαι­τη­τική εποχή δρα­μα­τι­κών αλλαγών, του­ρι­στι­κο­ποί­η­σης και πολλών μετα­κι­νή­σεων.

Το ντο­κι­μα­ντέρ για τον Uberto Primo, της Alessandra Maioletti, μιλά για εννέα εβραί­ους μαθητές του ομώ­νυ­μου σχο­λείου στη Θεσ­σα­λο­νίκη της Κατοχής, που άφησαν πίσω τα όνειρα για να παλέ­ψουν για τη ζωή τους.

Τέλος, η ταινία Γιάννης Σπανός: Πίσω από τη μαρκίζα, του Άρη Δορίζα ακο­λου­θεί το μουσικό ταξίδι του μεγάλου συνθέτη από το Κιάτο στο Παρίσι και από εκεί στην καρδιά της ελλη­νι­κής μου­σι­κής, μέσα από σπάνια τεκ­μή­ρια και με σχόλια πολλών μεγάλων δημιουρ­γών, όπως οι Σαβ­βό­που­λος, Πλέσσας, Μητσιάς, Ντα­λά­ρας, Δελη­βο­ράς, Βιο­λά­ρης, κ.ά. «Δεν μπορώ να κάνω μουσική με πολύ κόσμο, αγαπώ τη μοναξιά», λέει σε από­σπα­σμα ο Σπανός, ενώ θεωρεί τρα­γούδι που θα τον χαρα­κτή­ριζε το «Άνθρω­ποι μονάχοι».

Από το πρωί, το φιλό­ξενο Δημαρ­χείο και η σκε­πα­στή γραφική Αγορά του νησιού γεμί­ζουν με παιδιά που παρα­κο­λου­θούν ταινίες από το Φεστι­βάλ Κινη­μα­το­γρά­φου Χανίων και με τα μαθή­ματα σκάκι για μικρούς και μεγά­λους που διορ­γα­νώ­νει ο Σκα­κι­στι­κός Όμιλος Ρόδου “Ιππότης” με τη συν­δρομή και δύο SenseRobot σκακιού. Την Τρίτη έκανε τη θεα­μα­τική του εμφά­νιση στο νησί και ο ξυλο­πό­δα­ρος, aka Neil Adrian Blakemore, που με τα ακρο­βα­τικά του ξετρέ­λανε μικρούς και μεγά­λους.

Το Φόρουμ Συμπα­ρα­γω­γών διανύει τη δεύτερη χρονιά της πολλά υπο­σχό­με­νης πορείας του με συμ­με­τέ­χο­ντες δια­κε­κρι­μέ­νους σκη­νο­θέ­τες και παρα­γω­γούς από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό που γνω­ρί­ζο­νται, μοι­ρά­ζο­νται ιδέες, τεχνο­γνω­σία, εμπει­ρίες, πρα­κτι­κές και πλη­ρο­φο­ρίες, με σκοπό να υπο­στη­ρι­χθεί το ντο­κι­μα­ντέρ μέσω συνερ­γα­σιών και συμπα­ρα­γω­γών.

Στις δύο μέχρι σήμερα συνα­ντή­σεις έχουν παρου­σια­στεί 10 δου­λειές από την Ελλάδα αλλά και από το Ιράν, την Αυστρα­λία και τον Καναδά, ενώ οι καρποί αυτής της δια­δι­κα­σίας θα φανούν πολύ σύντομα.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον είχε η παρου­σί­αση του βιβλίου «Καστελ­λό­ριζο» της Αθηνάς Ταρ­σούλη, μέρος του τόμου για τα Δωδε­κά­νησα. Την έκδοση του λήμ­μα­τος επι­με­λή­θηκε το ΙΔΙΣΜΕ. Στον πρόλογό της η Ειρήνη Σαρί­ο­γλου, Πρό­ε­δρος του φεστι­βάλ, τόνισε ότι το βιβλίο περιέ­χει πολλά στοι­χεία για την ταυ­τό­τητα του νησιού που πρέπει να δια­τη­ρη­θεί και ότι, παρά τις πολλές αλλαγές, αναλ­λοί­ωτη μένει η αγάπη των Καστελ­λο­ρί­ζιων για τον τόπο τους.

Η συγ­γρα­φέας ήταν ποι­ή­τρια, συγ­γρα­φέας και ζωγρά­φος και οι ζωγρα­φιές της, 75 χρόνια πριν, συνο­δεύ­ουν το εν λόγω έργο.

Όπως τόνισε ο συγ­γρα­φέας και δημο­σιο­γρά­φος Παύλος Μεθε­νί­της, ο οποίος παρου­σί­ασε το βιβλίο και διάβασε χαρα­κτη­ρι­στικά, γλαφυρά απο­σπά­σματα, «το βιβλίο μιλά για πρόσωπα που χάθηκαν στο πέρασμα των χρόνων, ήθη, έθιμα και συνή­θειες, αρχι­τε­κτο­νική, ενδυ­μα­σίες και ντο­πιο­λα­λιά. Κατα­δυό­μα­στε στη συλ­λο­γική ψυχή του νησιού, την οποία διέσωσε η συγ­γρα­φέας σε ένα βιβλίο τεκ­μη­ρί­ω­σης που δια­βά­ζε­ται σαν μυθι­στό­ρημα».

Στο πλαίσιο της παρου­σί­α­σης, η κα Σαρί­ο­γλου, Πρό­ε­δρος του Φεστι­βάλ, μίλησε για την έγκριτη εφη­με­ρίδα που κυκλο­φο­ρούσε παλιό­τερα στο νησί, για τα οθω­μα­νικά αρχεία που περι­λαμ­βά­νουν τόμους για τη Μεγίστη, οι οποίοι χρειά­ζε­ται να μετα­φρα­στούν και εκδο­θούν, αλλά και για το πολύ­τιμο αρχείο για το Καστε­λό­ριζο που δώρισε πρό­σφατα συλ­λέ­κτης δικη­γό­ρος στο ΙΔΙΣΜΕ, που μεταξύ άλλων, επι­βε­βαιώ­νει ότι η φωτιά που κατέ­στρεψε το νησί μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο απο­δί­δε­ται στους συμ­μά­χους Βρε­τα­νούς.

Το από­γευμα της Τρίτης πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε ειδική εκδή­λωση ενη­μέ­ρω­σης για το Πρό­γραμμα Εξω­στρέ­φειας Οπτι­κο­α­κου­στι­κού Τομέα του ΕΚΚΟΜΕΔ – Creative Greece, τα εργα­λεία και τις προ­δια­γρα­φές χρη­μα­το­δό­τη­σης, καθώς και τους άξονες για την υπο­στή­ριξη φεστι­βάλ στην Ελλάδα, την προ­ώ­θηση ελλη­νι­κών ταινιών στο εξω­τε­ρικό, τη στήριξη της δια­νο­μής τους, την ενί­σχυση δράσεων εξω­στρέ­φειας μέσω του Creative Hub, τη συντο­νι­σμένη εκπρο­σώ­πηση της Ελλάδας και της εγχώ­ριας δημιουρ­γίας σε διε­θνείς οργα­νι­σμούς, φεστι­βάλ και εκθέ­σεις.

Τέλος, η Silvia De Felice από τη Rai Documentari που ιδρύ­θηκε το 2020, πραγ­μα­το­ποί­ησε ένα πολύ ενδια­φέ­ρον masterclass, όπου επι­σή­μανε την αυξα­νό­μενη αξία και ζήτηση του ντο­κι­μα­ντέρ σε μια εποχή που ο κόσμος αναζητά τεκ­μη­ριω­μένη ενη­μέ­ρωση.

Μίλησε για την ευθύνη της δημό­σιας τηλε­ό­ρα­σης απέ­να­ντι στη διαρκή ανα­ζή­τηση των ιδιω­τι­κών επι­χει­ρή­σεων για νούμερα και κέρδη.

Εξήγησε τη δομή της RAI και την υπο­στή­ριξή της σε συμπα­ρα­γω­γές καθώς και τη συμ­με­τοχή της σε δίκτυα και συνερ­γα­σίες και παρου­σί­ασε συναρ­πα­στικά νέα ντο­κι­μα­ντέρ. «Δύο εκα­τομ­μύ­ρια θεατές ντο­κι­μα­ντέρ στην Ιταλία είναι καλό νούμερο, αλλά πολύ μικρό σε σχέση με τους θεατές ψυχα­γω­γι­κών εκπο­μπών», είπε. «Θέλουμε να στη­ρί­ξουμε το ντο­κι­μα­ντέρ, αλλά και να το κάνουμε προσιτό στο κοινό, το οποίο και να εκπαι­δεύ­σουμε, ώστε να παρα­κο­λου­θεί ντο­κι­μα­ντέρ».

Το ανα­λυ­τικό πρό­γραμμα του Φεστι­βάλ θα βρείτε ΕΔΩ και τον κατά­λογο του φεστι­βάλ θα βρείτε ΕΔΩ

Για περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες για τη διορ­γά­νωση και το ανα­λυ­τικό πρό­γραμμα μπο­ρείτε να επι­σκε­φθείτε την ιστο­σε­λίδα www.beyondborders.gr. Μπο­ρείτε επίσης να επι­κοι­νω­νή­σετε με το Φεστι­βάλ στη διεύ­θυνση [email protected].

Διορ­γά­νωση: Ελλη­νικό Ίδρυμα Ιστο­ρι­κών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ) σε συνερ­γα­σία με την γαλλική Ecrans des Mondes.

Το Φεστι­βάλ τελεί υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμ­μα­τείας Από­δη­μου Ελλη­νι­σμού και Δημό­σιας Διπλω­μα­τίας.

Συν-διοργάνωση: Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου και με την υπο­στή­ριξη της Βουλής των Ελλήνων, του Υπουρ­γείου Εθνικής Άμυνας, της Γενικής Γραμ­μα­τείας Από­δη­μου Ελλη­νι­σμού και Δημό­σιας Διπλω­μα­τίας του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, του Ελλη­νι­κού Κέντρου Κινη­μα­το­γρά­φου, Οπτι­κο­α­κου­στι­κών Μέσων και Δημιουρ­γίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), της Ελλη­νι­κής Ραδιο­φω­νίας Τηλε­ό­ρα­σης, του Ελλη­νι­κού Οργα­νι­σμού Του­ρι­σμού, της Πρε­σβείας της Αυστρα­λίας στην Αθήνα, της Πρε­σβείας της Γερ­μα­νίας στην Αθήνα, της Πρε­σβείας της Ισπα­νίας στην Αθήνα, της Πρε­σβείας της Ελβε­τίας στην Αθήνα και της Πρε­σβείας της Ιταλίας στην Αθήνα.

Πηγή: cnn.gr