Ιωάννης Σταυλάς: «Οι αριθμοί καλά κρατούν, τα προβλήματα όμως παραμένουν για το αεροδρόμιο Ρόδου»

Η κίνηση στον διεθνή αερο­λι­μένα ‘Διαγόρας’ της Ρόδου άγγιξε πέρσι τα 7 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες. Ωστόσο τα προ­βλή­ματα παρα­μέ­νουν. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Πράγ­ματι, το 2024 σύμφωνα με στοι­χεία της Fraport Greece, δια­κι­νή­θη­καν 6.921.748 επι­βά­τες στον Αερο­λι­μένα Ρόδου, σημειώ­νο­ντας αύξηση 12,7% σε σχέση με το 2023. Φέτος στο διά­στημα Ιανουα­ρίου – Ιουλίου δια­κι­νή­θη­καν 3.685.023 επι­βά­τες, περισ­σό­τε­ροι μόλις κατά 1,8% από το αντί­στοιχο περσινό διά­στημα. Οι αριθμοί λοιπόν καλά κρατούν. Τα προ­βλή­ματα όμως παρα­μέ­νουν πολλά και δύσκολα δια­χει­ρί­σιμα, παρά την βελ­τιω­μένη εικόνα που παρου­σιά­ζει ο Αερο­λι­μέ­νας σε σχέση την περίοδο δια­χεί­ρι­σής του από την Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΥΠΑ). Τα περισ­σό­τερα αφορούν στο Περι­βαλ­λο­ντικό Απο­τύ­πωμα του Αερο­λι­μένα, το Σύστημα Ελέγχου Ενα­έ­ριας Κυκλο­φο­ρίας λόγω απαρ­χαιω­μέ­νου εξο­πλι­σμού, και σε θέματα χωρη­τι­κό­τη­τας τόσο στο χώρο στάθ­μευ­σης αερο­σκα­φών (Apron) όσο και στους χώρους στάθ­μευ­σης αυτο­κι­νή­των στο Land Site.

Πώς βλέπετε την πορεία των αερο­με­τα­φο­ρών στη Ρόδο τα τελευ­ταία χρόνια με δεδο­μένο ότι ο του­ρι­σμός παρου­σί­ασε έκρηξη μετά την παν­δη­μική κρίση (μετά-covid εποχή);

Το 2020 η αερο­πο­ρία βίωσε τη μεγα­λύ­τερη κρίση όλων των εποχών. Παρά τα εφιαλ­τικά σενάρια όμως, οι αερο­με­τα­φο­ρές στη Ρόδο ανέ­καμ­ψαν μέσα σε μόλις δύο χρόνια. Συγκε­κρι­μένα το 2022 υπερ­κα­λύ­φθηκε η κίνηση της προ covid χρονιάς, όταν η συνο­λική κυκλο­φο­ρία στην Ευρώπη άγγιξε μόλις φέτος αυτή του 2019. Η περαι­τέρω πορεία των αερο­με­τα­φο­ρών εξαρ­τά­ται από πολλούς παρά­γο­ντες και κυρίως από την πολι­τική στον του­ρι­σμό, με βαρύ­νουσα τη θέση της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

Εφαρ­μό­ζο­ντας αρχές ανθε­κτι­κό­τη­τας, βιω­σι­μό­τη­τας στον σχε­δια­σμό του μελ­λο­ντι­κού του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος, απο­κτούμε μεγα­λύ­τερο έλεγχο σε οτι­δή­ποτε μας απο­μα­κρύ­νει από τον στόχο μας, ο οποίος δεν πρέπει να είναι άλλος από την ευη­με­ρία της τοπικής κοι­νό­τη­τας, τώρα και στο μέλλον.

Όσο με λίγα λόγια η προ­σφορά σε κλίνες αυξά­νε­ται τόσο περισ­σό­τερη κυκλο­φο­ρία ανα­μέ­νε­ται στον Αερο­λι­μένα.

Με δεδο­μένο ότι η του­ρι­στική ανά­πτυξη του τόπου εξαρ­τά­ται από τις αερο­με­τα­φο­ρές, ποιες προ­κλή­σεις καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει ο αερο­λι­μέ­νας Ρόδου στο άμεσο μέλλον; Είδαμε σε ανάρ­τησή σας ότι ανα­φέ­ρε­στε στην επι­χει­ρη­σιακή λει­τουρ­γία του Αερο­λι­μένα που θα αντι­με­τω­πί­σει σύντομα ανυ­πέρ­βλητα προ­βλή­ματα λόγω υπο­χρε­ω­τι­κής εναρ­μό­νι­σης με τον Ευρω­παϊκό κανο­νι­σμό 598/2014. Μιλήστε μας γι αυτό.

Οι προ­κλή­σεις είναι πολλές και δύσκολα δια­χει­ρί­σι­μες:

– Κλι­μα­τική αλλαγή και περι­βαλ­λο­ντικά ζητή­ματα

– Οι συγκρού­σεις σε Μέση Ανατολή και Ευρώπη

– Η δια­θε­σι­μό­τητα και το κόστος των συμ­βα­τι­κών και βιώ­σι­μων αερο­πο­ρι­κών καυ­σί­μων

– Οι περιο­ρι­σμοί χωρη­τι­κό­τη­τας του Αερο­λι­μένα και η εισα­γωγή νέων τεχνο­λο­γιών στις λει­τουρ­γίες του

– Το ευρω­παϊκό νομο­θε­τικό πλαίσιο για την εναρ­μό­νιση των Παρόχων Υπη­ρε­σιών Αερο­ναυ­τι­λίας και ο Ενιαίος Ευρω­παϊ­κός Ουρανός

Και αρκετές άλλες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει η αγορά αερο­με­τα­φο­ρών και κατ’ επέ­κταση ο Αερο­λι­μέ­νας Ρόδου που δεν φαί­νε­ται να έχουν γρήγορη λύση, του­λά­χι­στον στο εγγύς μέλλον. Το κυβερ­νο­έ­γκλημα, για παρά­δειγμα, παρα­μέ­νει ένας σαφής κίν­δυ­νος για τον τομέα της αερο­πο­ρίας που δεν μπορεί να αγνοη­θεί. Η πορεία λοιπόν προς μια βιώσιμη αερο­πο­ρική και του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία, έχει πολλές παγίδες. Η πιο σημα­ντική από αυτές αφορά στο Περι­βαλ­λο­ντικό Απο­τύ­πωμα του Αερο­λι­μένα και στη συμ­μόρ­φωσή του με τον Κανο­νι­σμό (ΕΕ) 598/2014 για τη θέσπιση κανόνων και δια­δι­κα­σιών που αφορούν στην εισα­γωγή περιο­ρι­σμών λει­τουρ­γίας που σχε­τί­ζο­νται με τον θόρυβο στους αερο­λι­μέ­νες της Ένωσης. Ο κανο­νι­σμός αυτός ισχύει απο­κλει­στικά για πολι­τι­κούς αερο­λι­μέ­νες με περισ­σό­τε­ρες από 50.000 κινή­σεις πολι­τι­κών αερο­σκα­φών ανά ημε­ρο­λο­γιακό έτος. Πολύ σύντομα, με μέση ετήσια αύξηση της τάξης του 4-5%, η κίνηση αερο­σκα­φών στον αερο­λι­μένα μας θα ξεπε­ρά­σει τις 50.000 το αργό­τερο το 2028. Οπότε θα ανα­γκα­στεί το κράτος να εισάγει περιο­ρι­σμούς στη λει­τουρ­γία του αερο­λι­μένα και να προβεί σε αντα­πο­δο­τικά/ηχο­μο­νω­τικά μέτρα και απο­ζη­μιώ­σεις στις κοι­νό­τη­τες Κρε­μα­στής και Παρα­δει­σίου.

Σίγουρα δεν μπορούν να αλλά­ξουν τα πάντα μονο­μιάς. Αλλά αν επι­λέ­ξουμε με σύνεση και συνερ­γα­στούμε με δια­φά­νεια, ευε­λι­ξία και ειλι­κρί­νεια, η πρόοδος στο χώρο των αερο­με­τα­φο­ρών θα οδη­γή­σει σε πρόοδο και σε πολλούς άλλους τομείς.

Πιστεύ­ετε ότι η Ρόδος χρειά­ζε­ται ένα δεύτερο αερο­δρό­μιο; Υπο­δει­κνύ­ουν τα νούμερα των δια­κι­νη­θέ­ντων επι­βα­τών αυτή την ανάγκη; Το θέμα έχει έρθει στον δημόσιο διάλογο, αλλά δεν έχει ανα­δει­χθεί μέχρι σήμερα.

Άποψή μου είναι ότι πρέπει να διε­ρευ­νή­σουμε με επι­στη­μο­νικό τρόπο το εγχεί­ρημα κατα­σκευής ενός δεύ­τε­ρου Αερο­λι­μένα. Ας μην ξεχνάμε ότι με δύο Αερο­λι­μέ­νες διπλα­σιά­ζε­ται σχεδόν το λει­τουρ­γικό και περι­βαλ­λο­ντικό κόστος της αερο­πο­ρι­κής σύν­δε­σης του νησιού. Φρόνιμο είναι να αξιο­λο­γη­θούν με Τεχνική Συστη­μά­των και Ανάλυση Δαπανών – Οφελών (cost benefit analysis) 3 εναλ­λα­κτι­κές λύσεις:

1. Η Επέ­κταση του Αερο­λι­μένα με δεύτερο παράλ­ληλο διά­δρομο στη θάλασσα

2. Η μετε­γκα­τά­σταση του, στην περιοχή Ψίνθου για παρά­δειγμα, και

3. Η κατα­σκευή δεύ­τε­ρου Αερο­λι­μένα στη Νότια Ρόδο, με παράλ­ληλη λει­τουρ­γία και των δύο.

Τι συμ­βαί­νει με την δια­χεί­ριση του Αερο­πο­ρι­κού Θορύβου γύρω από τους Ευρω­παϊ­κούς Αερο­λι­μέ­νες και πόσο επη­ρε­ά­ζει αυτό, την περιοχή όπου βρί­σκε­ται ο αερο­λι­μέ­νας Ρόδου;

1. Η δια­χεί­ριση του Αερο­πο­ρι­κού Θορύβου γύρω από τους Ευρω­παϊ­κούς Αερο­λι­μέ­νες διέ­πε­ται από την ακό­λουθη νομο­θε­σία:

a) Την οδηγία για τον Περι­βαλ­λο­ντικό Θόρυβο – Environmental Noise Directive (END), και

b) Τον κανο­νι­σμό (ΕΕ) αριθ. 598/2014 για τη θέσπιση κανόνων και δια­δι­κα­σιών που αφορούν στην εισα­γωγή περιο­ρι­σμών λει­τουρ­γίας που σχε­τί­ζο­νται με τον θόρυβο στους αερο­λι­μέ­νες της Ένωσης στο πλαίσιο μιας ισορ­ρο­πη­μέ­νης προ­σέγ­γι­σης).

2. Ο Ευρω­παϊ­κός κανο­νι­σμός ισχύει άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ μια οδηγία πρέπει να μετα­φερ­θεί στο εθνικό δίκαιο από τα κράτη μέλη. Οι οδηγίες είναι δεσμευ­τι­κές μόνο όσον αφορά στον στόχο που πρέπει να επι­τύ­χουν οι χώρες της ΕΕ).

3. Τόσο η οδηγία END όσο και ο κανο­νι­σμός 598/2014 ισχύουν απο­κλει­στικά για πολι­τι­κούς αερο­λι­μέ­νες με περισ­σό­τε­ρες από 50.000 κινή­σεις πολι­τι­κών αερο­σκα­φών ανά ημε­ρο­λο­γιακό έτος). Ειδι­κό­τερα στον υπο­λο­γι­σμό λαμ­βά­νε­ται υπόψη ο μέσος όρος της κίνησης τριών (3) συνε­χό­με­νων ετών πριν την εφαρ­μογή του κανο­νι­σμού 598/2014.

4. Στο Διεθνή Αερο­λι­μένα Ρόδου οι κινή­σεις αερο­σκα­φών έφτασαν τις 46.714 το 2024, σημειώ­νο­ντας αύξηση της τάξεως του 8,4% σε σχέση με το 20234). Αυτό σημαί­νει ότι οι πολίτες των κοι­νο­τή­των Παρα­δει­σίου και Κρε­μα­στής δεν μπορούν να επι­κα­λε­στούν τον κανο­νι­σμό 598/2014 για μέτρα ηχο­προ­στα­σίας. Από την άλλη μεριά δεν πρέπει να θεω­ρη­θεί αμε­λη­τέο το γεγονός, ότι κατά τη θερινή περίοδο (Μάϊος – Οκτώ­βριος) η μέση μηνιαία κίνηση α/φών κυμαί­νε­ται γύρω στις 6.700. Κυκλο­φο­ρία που αντι­στοι­χεί σε αερο­λι­μένα με περισ­σό­τε­ρες από 80.000 κινή­σεις ετησίως. Δυστυ­χώς όμως, ο κανο­νι­σμός 598/2014 δεν λαμ­βά­νει υπόψη τη σημα­ντική παρά­με­τρο της έντονης επο­χι­κό­τη­τας. Παρόλα αυτά η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση θα έπρεπε να έχει ανα­λά­βει ήδη πρω­το­βου­λίες με στόχο τη βελ­τί­ωση του περι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος του Αερο­λι­μένα.

 

Δύο δια­πι­στώ­σεις συνη­γο­ρούν με αυτή την άποψη:

1ον: Περισ­σό­τε­ροι από 8.000 κάτοι­κοι και επι­σκέ­πτες βιώνουν απα­ρά­δε­κτες συν­θή­κες σε ένα βεβα­ρη­μένο από καυ­σα­έ­ρια και αερο­πο­ρικό θόρυβο περι­βάλ­λον, και

2ον: Πολύ σύντομα με μέση ετήσια αύξηση της τάξης του 4-5%, η κίνηση αερο­σκα­φών θα ξεπε­ρά­σει τις 50.000. Τότε όμως η κατά­σταση για την Κυβέρ­νηση θα είναι πολύ δύσκολα δια­χει­ρί­σιμη.

Αυτό, απο­τε­λεί θέμα της Κυβέρ­νη­σης και όχι του δια­χει­ρι­στή του Αερο­λι­μένα για τους εξής λόγους:

1. Στη σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης των 14 περι­φε­ρεια­κών Αερο­λι­μέ­νων στη Fraport ανα­φέ­ρε­ται:

a) Το κράτος δια­τη­ρεί την ευθύνη για νέες Μελέτες Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων και τα έξοδα για εξο­πλι­σμούς, αντιρ­ρυ­πα­ντι­κές τεχνο­λο­γίες, μετρή­σεις θορύβου κ.λπ.

b) Το ίδιο θα συμ­βαί­νει και κάθε φορά που θα πρέπει ο Αερο­λι­μέ­νας να εναρ­μο­νι­στεί με μια περι­βαλ­λο­ντική Ευρω­παϊκή Οδηγία. Και όχι μόνο αυτό, αλλά ανα­φέ­ρε­ται ακόμη ότι προ­βλέ­πε­ται απο­ζη­μί­ωση στη FRAPORT στην περί­πτωση που δια­πι­στω­θεί καθυ­στέ­ρηση στην εκτέ­λεση των ανα­γκαίων περι­βαλ­λο­ντι­κών έργων.

c) Επίσης προ­βλέ­πε­ται ότι, εάν απαι­τη­θούν έργα για να υλο­ποι­η­θούν οι περι­βαλ­λο­ντι­κοί όροι, τότε αντί να απο­ζη­μιώ­σει το κράτος τη FRAPORT, δύναται να ανα­προ­σαρ­μό­σει το μίσθωμα προς όφελός της.

d) Τέλος, ειδικά για τη Ρόδο, πρέπει να ανα­ζη­τη­θούν ακραίες λύσεις για την επίλυση του περι­βαλ­λο­ντι­κού προ­βλή­μα­τος, που σημαί­νει είτε μετε­γκα­τά­σταση του Αερο­λι­μένα στα υψίπεδα της Ψίνθου, είτε κατα­σκευή με επι­χω­μα­τώ­σεις παράλ­λη­λου δια­δρό­μου στη θάλασσα).

Οι ανα­γκαίες απαλ­λο­τριώ­σεις εκτά­σεων βαρύ­νουν απο­κλει­στικά το κράτος.

Κοντο­λο­γίς η επι­χει­ρη­σιακή λει­τουρ­γία του Αερο­λι­μένα θα αντι­με­τω­πί­σει σύντομα ανυ­πέρ­βλητα προ­βλή­ματα λόγω υπο­χρε­ω­τι­κής εναρ­μό­νι­σης με τον Ευρω­παϊκό κανο­νι­σμό 598/2014. Ως εκ τούτου το κράτος θα έπρεπε να δια­θέ­τει ήδη ολο­κλη­ρω­μένο σχε­δια­σμό για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος.