«Μαγική εικόνα» το ρεκόρ αφίξεων στον ελληνικό τουρισμό – Αλλαγές στην ταξιδιωτική συμπεριφορά

«Μαγική εικόνα» φαντά­ζει το ρεκόρ αφίξεων στον ελλη­νικό του­ρι­σμό σύμφωνα με σχετική έρευνα. Παρά την εντυ­πω­σιακή αύξηση στις αφίξεις του­ρι­στών τα τελευ­ταία χρόνια, τα έσοδα από τον του­ρι­σμό δεν ακο­λου­θούν την ίδια ανοδική πορεία. Οι επι­σκέ­πτες μένουν λιγό­τερο και ξοδεύ­ουν λιγό­τερα, γεγονός που εγείρει ερω­τή­ματα για τη βιω­σι­μό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού μοντέ­λου.

Όπως προ­κύ­πτει από τα απο­τε­λέ­σματα μελέτης της Eurobank με τίτλο «Πυλώνας του­ρι­σμού: Βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά, επί­δραση στην οικο­νο­μία, προ­κλή­σεις, ευκαι­ρίες και προ­τά­σεις πολι­τι­κής» που δόθηκε πρό­σφατα στη δημο­σιό­τητα, τα τελευ­ταία χρόνια το μοντέλο του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού μετα­βάλ­λε­ται προς την κατεύ­θυνση «όλο και περισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες οι οποίοι δια­μέ­νουν όλο και λιγό­τερο στη χώρα και αφήνουν όλο και λιγό­τερα χρήματα». Σε έναν βαθμό αυτό οφεί­λε­ται σε μετα­βο­λές στα μοτίβα της εξω­τε­ρι­κής ζήτησης. Ωστόσο, στον βαθμό στον οποίο η διό­γκωση της ζήτησης μετα­φρά­ζε­ται σε υπο­βάθ­μιση του περι­βάλ­λο­ντος και του επι­πέ­δου παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, η δια­τη­ρη­σι­μό­τητα αυτής της ζήτησης στο μακρο­χρό­νιο διά­στημα δεν είναι δεδο­μένη.

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, το κλειδί στην προ­σπά­θεια στροφής σε ένα πιο δια­τη­ρή­σιμο του­ρι­στικό μοντέλο, είναι η επι­δί­ωξη της αύξησης της οικο­νο­μι­κής συνει­σφο­ράς του κλάδου, όχι μέσω αύξησης του αριθμού των αφίξεων, αλλά μέσω αύξησης της δαπάνης ανά επι­σκέ­πτη. Αυτό με τη σειρά του προ­ϋ­πο­θέ­τει την παρα­δοχή ότι η βιω­σι­μό­τητα του του­ρι­στι­κού «προ­ϊ­ό­ντος», σε κάθε προ­ο­ρι­σμό, συν­δέ­ε­ται με τη δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της παρά­δο­σης κάθε τόπου, την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και τη δια­τή­ρηση της ομορ­φιάς των φυσικών τοπίων. Οι συγκε­κρι­μέ­νοι παρά­γο­ντες εγγυώ­νται την αυθε­ντι­κό­τητα της εμπει­ρίας. Αυτά δύσκολα είναι συμβατά με ένα μοντέλο μαζικού του­ρι­σμού χαμηλής δαπάνης. Επο­μέ­νως, το κρι­τή­ριο με το οποίο πρέπει να δομεί­ται το στρα­τη­γικό σχέδιο για τη δημιουρ­γία -δημόσιων και ιδιωτικών- υπο­δο­μών για την ανά­πτυξη του του­ρι­στι­κού «προ­ϊ­ό­ντος», πρέπει να απο­σκο­πεί στην δια­τη­ρη­σι­μό­τητα, καθώς και την εμπέ­δωση συμ­βιω­τι­κών και συνερ­γα­τι­κών και όχι αντα­γω­νι­στι­κών σχέσεων με άλλες οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες. Επι­προ­σθέ­τως, οι του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες πρέπει να λαμ­βά­νουν υπόψη τους και να προ­σαρ­μό­ζο­νται στις διε­θνείς τάσεις που δια­μορ­φώ­νο­νται στο κοι­νω­νικό, οικο­νο­μικό, γεω­πο­λι­τικό και τεχνο­λο­γικό πεδίο, αλλά και στα νέα δεδο­μένα που δημιουρ­γεί η κλι­μα­τική αλλαγή, έτσι ώστε να βελ­τιώ­νε­ται συνεχώς η εμπει­ρία του κάθε ταξι­διώτη.

Από τα στοι­χεία της μελέτης προ­κύ­πτει ότι την 5ετία 2020-2024, δηλαδή την περίοδο που περι­λαμ­βά­νει τη δια­τα­ραχή της παν­δη­μίας, τη μετα­παν­δη­μική ανά­καμψη και την ενερ­γειακή κρίση (συνο­δευό­μενη από γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις), οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις στην Ελλάδα, μετά την κατα­κό­ρυφη συρ­ρί­κνωσή τους στα 4,3 δισ. ευρώ ή στο 2,6% του ΑΕΠ τον πρώτο χρόνο της παν­δη­μίας (2020), ανέ­καμ­ψαν ταχέως στα 21,6 δισ. ευρώ ή στο 9,1% του ΑΕΠ το 2024. Παρά ταύτα, δεν ξεπέ­ρα­σαν τα προ παν­δη­μίας επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ σε πραγ­μα­τι­κούς όρους, ήτοι σε στα­θε­ρές τιμές, το απόλυτο μέγεθός τους ήταν μικρό­τερο κατά 1,6% σε σύγκριση με το 2019 (+18,8% σε ονο­μα­στι­κούς όρους, ήτοι σε τρέ­χου­σες τιμές).

Την ίδια στιγμή, η άνοδος των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων στην Ελλάδα από το 2011 μέχρι το 2024 (5,8% κατά μέσο όρο ετησίως) προήλθε κυρίως από τη συνι­στώσα των αφίξεων. Ανα­λυ­τικά, ο μέσος ετήσιος ρυθμός μετα­βο­λής των αφίξεων ήταν 7,1%, οδη­γώ­ντας την εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση στους 40,7 εκατ. ταξι­διώ­τες το 2024 (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των αφίξεων από κρουα­ζιέρα), από 15 εκατ. το 2010. Αντι­θέ­τως, η μέση δαπάνη των ταξι­διω­τών μειώ­θηκε στα 530,6 ευρώ το 2024, από 640,4 ευρώ το 2010. Αυτό αντα­να­κλά τη μείωση της μέσης διάρ­κειας παρα­μο­νής των ταξι­διω­τών στην Ελλάδα στις 5,9 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις το 2024, από 9,3 το 2010. Από το 2011 μέχρι το 2024 ο μέσος ετήσιος πλη­θω­ρι­σμός στην κατη­γο­ρία των εστια­το­ρίων και ξενο­δο­χείων ήταν 1,9%. Συνεπώς, ο πραγ­μα­τι­κός μέσος ετήσιος ρυθμός μετα­βο­λής της μέσης δαπάνης ανά δια­νυ­κτέ­ρευση ήταν 0% την περίοδο 2011-2024 (-3,2% για τη μέση δαπάνη) και ο αντί­στοι­χος των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων 3,9%.

Οι επι­δό­σεις του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στο πεντά­μηνο

Στο πρώτο πεντά­μηνο του έτους οι διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις σημεί­ω­σαν άνοδο, σύμφωνα με το στα­τι­στικό δελτίου του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων. Συγκε­κρι­μένα, την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2025, κατα­γρά­φη­καν 6,3 εκατ. διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά +351 χιλ./+5,9% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2024. Τον Μάιο κατα­γρά­φη­καν 3 εκατ. διε­θνείς αφίξεις, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά +153 χιλ./+5,3% σε σχέση με τον αντί­στοιχο μήνα του 2024. Ανοδική παρα­μέ­νει η πορεία στις επι­μέ­ρους γεω­γρα­φι­κές ενό­τη­τες την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2025. Ειδι­κό­τερα, οι περισ­σό­τε­ρες διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις κατα­γρά­φη­καν στην Κρήτη, με 1,0 εκατ. επι­βά­τες, αυξη­μέ­νες κατά +54 χιλ./+5,6% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2024. Ακο­λού­θη­σαν τα Δωδε­κά­νησα, με 786 χιλ. αφίξεις (+26 χιλ./+3,3%) και τα Ιόνια Νησιά, με 547 χιλ. επι­βά­τες, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση +27 χιλ./+5,2%. Στην Πελο­πόν­νησο, οι αφίξεις ανήλθαν σε 38 χιλ. επι­βά­τες (+5 χιλ./+16%). Αντί­θετα, οι Κυκλά­δες απο­τέ­λε­σαν τη μονα­δική γεω­γρα­φική ενότητα με μείωση, καθώς κατα­γρά­φη­καν 133 χιλ. αφίξεις, μειω­μέ­νες κατά -24 χιλ./-15,3% σε σύγκριση με το 2024.

Αντί­στοιχα, οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις την περίοδο Ιανουα­ρίου – Απρι­λίου 2025 κατέ­γρα­ψαν άνοδο 10,6% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2024 και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 2.157 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφεί­λε­ται κυρίως στην αύξηση των εισπρά­ξεων από κατοί­κους των λοιπών χωρών κατά +26%, οι οποίες δια­μορ­φώ­θη­καν στα 1.040 εκατ. ευρώ, καθώς οι εισπρά­ξεις από κατοί­κους των χωρών της ΕΕ-27 μειώ­θη­καν κατά -1,8% και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 1.026 εκατ. ευρώ. Ανα­λυ­τι­κό­τερα, οι εισπρά­ξεις από κατοί­κους των χωρών της ζώνης του ευρώ δια­μορ­φώ­θη­καν στα 862 εκατ. ευρώ, μειω­μέ­νες κατά -5,7%, ενώ οι εισπρά­ξεις από κατοί­κους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ αυξή­θη­καν κατά +25,4% και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 164 εκατ. ευρώ. Οι εισπρά­ξεις από τη Γερ­μα­νία αυξή­θη­καν κατά +0,8% και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 297 εκατ. ευρώ ενώ οι εισπρά­ξεις από τη Γαλλία μειώ­θη­καν κατά -25,0% και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 110 εκατ. ευρώ. Μειω­μέ­νες κατά -6,6% ήταν και οι εισπρά­ξεις από την Ιταλία, οι οποίες δια­μορ­φώ­θη­καν στα 110 εκατ. ευρώ. Από τις λοιπές χώρες, άνοδο κατά +23,4% παρου­σί­α­σαν οι εισπρά­ξεις από το Ηνωμένο Βασί­λειο, οι οποίες δια­μορ­φώ­θη­καν στα 168 εκατ. ευρώ ενώ και οι εισπρά­ξεις από τις ΗΠΑ αυξή­θη­καν κατά +36,8% και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 325 εκατ. ευρώ.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα βρί­σκε­ται σταθερά ψηλά στις προ­τι­μή­σεις των Ευρω­παίων για ταξίδια, έχοντας μάλιστα αυξήσει φέτος τα ποσοστά της σε δύο από τις τρείς βασικές αγορές της. Ειδι­κό­τερα, η χώρα μας έρχεται τρίτη, έχοντας ανέβει κατά δύο θέσεις, στις προ­τι­μή­σεις των Γερ­μα­νών και των Γάλλων και πέμπτη στο Ηνωμένο Βασί­λειο. Οι τρείς αυτές χώρες συμπλη­ρώ­νουν το τοπ 3 των μεγα­λύ­τε­ρων ευρω­παϊ­κών αγορών εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού για την Ελλάδα, η οποία βρί­σκε­ται επίσης, στην τρίτη θέση για τους Ιταλούς και λίγο χαμη­λό­τερα, στην έκτη θέση για τους Ισπα­νούς. Τα στοι­χεία προ­κύ­πτουν από το πρώτο μέρος, για τις ευρω­παϊ­κές αγορές (Γερ­μα­νία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασί­λειο, Ισπανία, Ιταλία) της μελέτης του (ΙΝΣΕΤΕ) για «Το προφίλ σημα­ντι­κών αγορών του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού».

Η άνοδος της Ελλάδας κατά δυο θέσεις στις προ­τι­μή­σεις των Γερ­μα­νών και των Γάλλων, και κατά μια θέση στους Ισπα­νούς, οφεί­λε­ται και στην πτώση στις προ­τι­μή­σεις των Γερ­μα­νών για ταξίδια προς την Αυστρία και τη Γαλλία, καθώς και των Ισπανών για ταξίδια προς τη Γερ­μα­νία. Σε σχέση με τα ποσοστά προ­τί­μη­σης, η Ελλάδα τα αύξησε κατά 1,8 ποσο­στιαίες μονάδες (π.μ.) στη Γαλλία, παρέ­μεινε σχεδόν σταθερή στη Γερ­μα­νία, ενώ είχε μείωση κατά 1,5 π.μ. στο Ηνωμένο Βασί­λειο και 0,5 π.μ. στην Ισπανία.

Αλλαγές στην ταξι­διω­τική συμπε­ρι­φορά

Όσον αφορά στην πρόθεση για ταξίδια τους επό­με­νους 12 μήνες περισ­σό­τε­ροι από 7 στους 10 Γερ­μα­νούς, Βρε­τα­νούς, Ισπα­νούς και Ιταλούς προ­τί­θε­νται να κάνουν δια­κο­πές στο εξω­τε­ρικό. Η γαλλική αγορά παρου­σιά­ζει μικρό­τερη επι­θυ­μία (περίπου 6 στους 10) αλλά, μεταξύ αυτών που θα ταξι­δέ­ψουν, πολύ μεγα­λύ­τερο ποσοστό (25,4%) θα κάνουν 5 ή περισ­σό­τερα ταξίδια σε σχέση με τις άλλες αγορές που το αντί­στοιχο ποσοστό κυμαί­νε­ται μεταξύ 3,9% και 6,3%.

Βάσει μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ προ­κύ­πτει ότι και στις πέντε υπό μελέτη αγορές πρώτον, περίπου 1 στους 2 προ­τί­θε­ται να ξοδέψει όσο και πέρυσι και δεύ­τε­ρον, οι ταξι­διώ­τες που προ­τί­θε­νται να ξοδέ­ψουν περισ­σό­τερα από πέρυσι είναι περισ­σό­τε­ροι από όσους προ­τί­θε­νται να ξοδέ­ψουν λιγό­τερα. Ανα­φο­ρικά με το ποσό που είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να ξοδέ­ψουν για διαμονή ανά δια­νυ­κτέ­ρευση ανά άτομο (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων φόρων), οι επι­κρα­τέ­στε­ρες απα­ντή­σεις είναι 86-115 ευρώ και 116-145 ευρώ για τη Γερ­μα­νία (25% και 16,4% αντί­στοιχα). Στη Γαλλία οι επι­κρα­τέ­στε­ρες απα­ντή­σεις είναι 56-85 ευρώ και 86-115 ευρώ (24,8% και 22,9% αντί­στοιχα). Στο Ηνωμένο Βασί­λειο οι επι­κρα­τέ­στε­ρες απα­ντή­σεις είναι 76-100 λίρες ή 88-116 ευρώ (17,1%) και 101-125 λίρες ή 117 -145 ευρώ (16,7%). Στην Ισπανία οι επι­κρα­τέ­στε­ρες απα­ντή­σεις είναι 66-85 ευρώ (21,5%) και 86-105 ευρώ (18,4%), ενώ στην Ιταλία 46-65 ευρώ (20,5%) και 66-85 ευρώ (20,3%). Σε σχέση με πέρυσι, η γερ­μα­νική αγορά παρου­σιά­ζει μείωση του ποσο­στού αυτών που θα ξοδέ­ψουν λιγό­τερο από 55 ευρώ και 56-85 ευρώ, ή περισ­σό­τερο από 280 ευρώ. Η γαλλική αγορά παρου­σιά­ζει μικρή αύξηση σε όσους θα ξοδέ­ψουν από 56 ευρώ έως 145 ευρώ και από 226 ευρώ και πάνω και μείωση στις υπό­λοι­πες κατη­γο­ρίες. Η βρε­τα­νική αγορά παρου­σιά­ζει μείωση στις κατη­γο­ρίες δαπανών κάτω των 100 λίρες ή 116 ευρώ και άνοδο στις υπό­λοι­πες και, τέλος, η ισπα­νική αγορά παρου­σιά­ζει μείωση στις κατη­γο­ρίες είναι 46-65 ευρώ και 216-260 ευρώ και αύξηση ή στα­θε­ρό­τητα στις υπό­λοι­πες.

Ο προ­γραμ­μα­τι­σμός των δια­κο­πών στο εξω­τε­ρικό φαί­νε­ται να ξεκι­νάει από νωρίς με τους Γερ­μα­νούς και τους Βρε­τα­νούς να προ­γραμ­μα­τί­ζουν πιο έγκαιρα τα ταξίδια τους σε σχέση με τους Γάλλους και ιδιαί­τερα σε σχέση με τους Ισπα­νούς και τους Ιταλούς. Σε σχέση με την προη­γού­μενη χρονιά, παρα­τη­ρεί­ται μια τάση για πιο έγκαιρο προ­γραμ­μα­τι­σμό κρα­τή­σεων, τόσο για τη διαμονή όσο και για τη μετα­φορά και τις δρα­στη­ριό­τη­τες.

Οι δια­κο­πές σε παραλία εξα­κο­λου­θούν να είναι η πλέον προ­τι­μη­τέα μορφή, ακο­λου­θού­μενη από δια­κο­πές City Break, ταξίδια στη φύση, επί­σκεψη σε αξιο­θέ­ατα, συγ­γε­νείς και φίλους και ταξίδια για περ­πά­τημα ή πεζο­πο­ρία. Κύριο κίνητρο για δια­κο­πές είναι η από­λαυση και η χαλά­ρωση, ενώ επι­κρα­τέ­στερη μορφή κατα­λύ­μα­τος εξα­κο­λου­θεί να είναι το ξενο­δο­χείο/μοτέλ. Σε σχέση με πέρυσι, κατα­γρά­φε­ται μείωση στην προ­τί­μηση ξενο­δο­χείου/μοτέλ στη γερ­μα­νική και γαλλική αγορά, ενώ αντί­θετα κατα­γρά­φε­ται αύξηση από το Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ισπανία.

Το αερο­πλάνο παρα­μέ­νει το δημο­φι­λέ­στερο μέσο, με τους περισ­σό­τε­ρους να προ­τι­μούν πτήσεις διάρ­κειας έως 3 ωρών, ενώ, παράλ­ληλα, υπάρχει ισχυρή προ­τί­μηση για ταξίδια με αυτο­κί­νητο και το τρένο. Ανα­φο­ρικά με την παρέα με την οποία προτιμά να ταξι­δεύει κανείς, ξεχω­ρί­ζει με διαφορά το ταξίδι με τον/τη σύντροφο και τα ταξίδια με την οικο­γέ­νεια. Από την άλλη πλευρά, παρα­τη­ρεί­ται μια αξιο­ση­μεί­ωτη αύξηση στους ταξι­διώ­τες από τη Γερ­μα­νία που ταξι­δεύ­ουν μόνοι και, παρά το ότι ακόμα τα ποσοστά είναι πολύ χαμηλά, μια αξιο­ση­μεί­ωτη αύξηση σε όλες τις αγορές αυτών που ταξι­δεύ­ουν με το κατοι­κί­διό τους.

Πηγή: skai.gr