Ρημάζει το «Σπίτι του Αμπελουργού»

• Ανήκει στο εκτε­τα­μένο συγκρό­τημα των Πηγών της Καλ­λι­θέας, όμως παρα­μέ­νει στα χέρια της ΕΤΑΔ

Ακόμη ένα κτήριο που θα μπο­ρούσε να απο­τε­λεί πόλο έλξης χιλιά­δων επι­σκε­πτών και περι­λαμ­βά­νε­ται στο συγκρό­τημα των Πηγών της Καλ­λι­θέας, παρα­μέ­νει «φάντα­σμα» και απο­μει­νάρι της κρα­τι­κής αδια­φο­ρίας. Πρό­κει­ται για το «Σπίτι του Αμπε­λουρ­γού» που βρί­σκε­ται πάνω από τον κεντρικό δρόμο της λεω­φό­ρου Καλ­λι­θέας και ανήκει στην περί­φημη ΕΤΑΔ, καθώς εξαι­ρέ­θηκε από την παρα­χώ­ρηση κατά χρήση και στη συνέ­χεια κατά κυριό­τητα στον ενιαίο Δήμο Ρόδου.

Το κτήριο εκτός της χρυσής εποχής των Πηγών της Καλ­λι­θέας έχει και ιστο­ρική αξία, καθώς απο­τέ­λεσε κρη­σφύ­γετο του στρα­τη­γού Γρίβα κατά την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ. Μάλιστα είχε κατα­τε­θεί πρόταση για τη δημιουρ­γία Μου­σείου Διγενή από το Συμ­βού­λιο Ιστο­ρι­κής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ.

Εμφιά­λωση θερα­πευ­τι­κών στα­φυ­λιών

Ο αρχι­τέ­κτο­νας Αρμάντο Μπερ­να­μπίτι δημιουρ­γεί το «Σπίτι του Αμπε­λουρ­γού» στα δυτικά του χώρου, ανα­λαμ­βά­νο­ντας τη δια­κό­σμηση και τη συμπλή­ρωση των σχεδίων του Πιέτρο Λομπάρ­ντι στην Καλ­λι­θέα. Παράλ­ληλα με την λου­τρο­θε­ρα­πεία από το νερό των Πηγών της Καλ­λι­θέας, οι γιατροί συνι­στούν και στα­φυ­λο­θε­ρα­πεία ως μέρος της θερα­πευ­τι­κής αγωγής. Στα δεξιά του «Σπιτιού» δημιουρ­γεί­ται με βάση το ιδιαί­τερο πέτρωμα της περιο­χής ένας μεγάλος αμπε­λώ­νας με ποι­κι­λίες στα­φυ­λιών. Το οίκημα λει­τουρ­γεί ως χημείο, όπου γίνεται η παρα­γωγή και εμφιά­λωση των δια­φό­ρων ποι­κι­λιών ως ενι­σχυ­τικά του «τσι­λό­νε­ρου» για την αντι­με­τώ­πιση κυρίως εντε­ρι­κών παθή­σεων. Το κτήριο όπως και στο σύνολό τους οι εγκα­τα­στά­σεις της Καλ­λι­θέας, λει­τουρ­γούν μέχρι τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο, όπου η Καλ­λι­θέα διανύει τη λαμπρή εποχή της.

Το κρη­σφύ­γετο του στρα­τη­γού Γρίβα –  Διγενή στη Ρόδο

Σημειώ­νε­ται ότι το κτήριο είναι το απο­κα­λού­μενο σπίτι που έμεινε κρυμ­μέ­νος ο στρα­τη­γός Γεώρ­γιος Γρίβας- Διγενής για δώδεκα μέρες το 1954 στη Ρόδο, πριν την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ. Το ερει­πω­μένο κτίσμα είχαν ζητήσει να παρα­χω­ρη­θεί για να δημιουρ­γή­σουν «Μουσείο Διγενή» το Συμ­βού­λιο Ιστο­ρι­κής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ και ο Σύλ­λο­γος Κυπριών της Ρόδου. Ο Σύλ­λο­γος Ιστο­ρι­κής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ (ΣΙΜΑΕ), ανα­δει­κνύει και μετα­τρέ­πει σε μουσεία τα σπίτια- κρη­σφύ­γετα του αρχηγού της ΕΟΚΑ Γεώρ­γιου Γρίβα. Οι εκπρό­σω­ποι των Κυπρίων είχαν προ­τεί­νει στον τότε δήμαρχο Καλ­λι­θέας κ. Ιατρίδη να «υιο­θε­τή­σουν» (σε συνερ­γα­σία των Υπουρ­γείων Πολι­τι­σμού Κύπρου και Ελλάδας) και να απο­κα­τα­στή­σουν το κτήριο μετα­τρέ­πο­ντάς το σε μουσείο Γρίβα. Η Ρόδος υπήρξε κομβικό σημείο του αγώνα της ΕΟΚΑ, αφού στο νησί έδρασε κλι­μά­κιο της ΕΟΚΑ όπου σημα­ντικό ρόλο είχε ο δημο­σιο­γρά­φος Χάρης Φρα­τζέ­σκος. Ο αγώνας της ΕΟΚΑ ξεκί­νησε την 1η Απρι­λίου 1955. Μέσα στο πρώτο δεκα­πεν­θή­μερο του Οκτω­βρίου του 1954, ο Αρχιε­πί­σκο­πος Μακά­ριος και ο συνταγ­μα­τάρ­χης Γεώρ­γιος Γρίβας συνα­ντή­θη­καν στην Αθήνα και αντάλ­λα­ξαν απόψεις για ζητή­ματα, που αφο­ρού­σαν στην προ­πα­ρα­σκευή του επα­να­στα­τι­κού κινή­μα­τος στην Κύπρο. Ακο­λού­θησε η ανα­χώ­ρηση του Γεωρ­γίου Γρίβα, για την οποία γράφει ο ίδιος: «Την 26ην Οκτω­βρίου του 1954 απε­χαι­ρέ­τησα την σύζυγόν μου και με εφόδια μόνον την Πίστην ανέλαβα το μεγα­λύ­τε­ρον εγχεί­ρημα της ζωής μου, το οποίον, με την βοή­θειαν του Θεού, απέ­δειξε τας υπέ­ρο­χους αρετάς που κοσμούν τον Ελλη­νι­κόν Κυπρια­κόν λαόν». Συνοδοί του Γρίβα στο ταξίδι του προς την Κύπρο ήταν ο δικη­γό­ρος Σωκρά­της Λοϊ­ζί­δης και ο Νότης Πετρο­που­λέας, που θα τον βοη­θού­σαν στο έργο του. Οι τρεις άνδρες επι­βι­βά­στη­καν στις 26 Οκτω­βρίου στο ιστιο­φόρο «Αιγαίον» στην ακτή του Πειραιά και την επόμενη μέρα απο­βι­βά­στη­καν στη Ρόδο, όπου παρέ­μει­ναν, λόγω τρι­κυ­μίας (στο Σπίτι του Αμπε­λουρ­γού) μέχρι τα μεσά­νυ­κτα της 8ης Νοεμ­βρίου.

Έμεινε στα χέρια της ΕΤΑΔ

Τη 18η Απρι­λίου 2007 και μετά από αγώνα από τον δήμαρχο Καλ­λι­θέας Γιάννη Ιατρίδη με την απόφαση 1286 της 9/3/2007 της εται­ρείας «Ελλη­νικά Του­ρι­στικά Ακίνητα Α.Ε.» παρα­δί­δε­ται το μνημείο (συνο­λική έκταση 63 στρεμ­μά­των) στον Δήμο Καλ­λι­θέας, από την παρα­χώ­ρηση εξαι­ρεί­ται το «Σπίτι του Αμπε­λουρ­γού». Στις 12 Φεβρουα­ρίου 2012 παρα­χω­ρή­θηκε με Νόμο (Ν.4049/2012) ορι­στικά και κατά κυριό­τητα στον ενιαίο πλέον Δήμο Ρόδου το ακίνητο της Καλ­λι­θέας, εκτός του «Σπιτιού του Αμπε­λουρ­γού», που συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί ακόμη ένα δείγμα της κρα­τι­κής αδια­φο­ρίας και στίγμα στη διάσωση της πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς. Σε έναν τόπο όπως η Ρόδος, όπου κάθε πέτρα διη­γεί­ται και μία ιστορία, η εγκα­τά­λειψη του «Σπιτιού του Αμπε­λουρ­γού» δεν είναι απλώς ένα ακόμη ατυχές περι­στα­τικό. Είναι μια σιωπηλή κραυγή για όσα χάνο­νται πίσω από τις θολές αρμο­διό­τη­τες και την ατε­λεί­ωτη γρα­φειο­κρα­τία. Κι όμως, δεκα­ε­τίες μετά, το κτήριο παρα­μέ­νει παρα­με­λη­μένο. Παρά τις αλλε­πάλ­λη­λες προ­σπά­θειες του Δήμου Καλ­λι­θέας και αργό­τερα του Δήμου Ρόδου να απο­δο­θεί στον φυσικό του δια­χει­ρι­στή, το ακίνητο εξαι­ρέ­θηκε από τις παρα­χω­ρή­σεις και παρέ­μεινε στα χέρια της ΕΤΑΔ – μιας εται­ρείας που δια­χει­ρί­ζε­ται δημόσια περιου­σία με επι­χει­ρη­μα­τι­κούς όρους, απο­στει­ρω­μέ­νους από την ιστο­ρική ευαι­σθη­σία που απαι­τεί­ται. Το «Σπίτι του Αμπε­λουρ­γού» δεν είναι απλώς ένα ακόμη ερει­πω­μένο κτήριο. Είναι το σύμβολο ενός ευρύ­τε­ρου φαι­νο­μέ­νου: της δια­χρο­νι­κής αδυ­να­μίας της ελλη­νι­κής πολι­τείας να περι­φρου­ρή­σει την πολι­τι­στική της κλη­ρο­νο­μιά, όχι μόνο με έργα βιτρί­νας, αλλά με ουσία, μέριμνα και συνέ­πεια. Κάθε μέρα που περνά, τα σημάδια του χρόνου βαθαί­νουν. Όχι μόνο πάνω στους τοίχους του κτηρίου, αλλά και στη συλ­λο­γική μας ευθύνη. Γιατί δεν είναι μόνο η ΕΤΑΔ ή το κράτος που εγκα­τέ­λειψε το «Σπίτι του Αμπε­λουρ­γού». Είναι και η κοι­νω­νία που έπαψε να διεκ­δι­κεί την ιστο­ρική της μνήμη.