Σκαπάνη στα αρχαία εδάφη της Κυμισάλας

• Πιά­νουν «δου­λειά» οι φοι­τη­τές με στόχο νέα ευ­ρή­μα­τα

Η σκα­πά­νη παίρ­νει μπρος στην Κυ­μι­σά­λα για τη συ­νέ­χι­ση της αρ­χαιο­λο­γι­κής έρευ­νας με στόχο να έρ­θουν στο φως ευ­ρή­μα­τα από τα μυ­στι­κά που κρύ­βει η πε­ριο­χή. Η σχε­τι­κή άδεια υπε­γρά­φη εκ νέου από την αρ­μό­δια διεύ­θυν­ση του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, στο πλαί­σιο προ­γράμ­μα­τος που «τρέ­χει» υπό το Τμήμα Με­σο­γεια­κών Σπου­δών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου σε συ­νερ­γα­σία με την ΕΦΑ Δω­δε­κα­νή­σου, με υπεύ­θυ­νους αρ­χαιο­λό­γους τους Μα­νώ­λη Στε­φα­νά­κη και Βα­σι­λι­κή Πα­τσια­δά. Ση­μειώ­νε­ται ότι οι έρευ­νες στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή έχουν ξε­κι­νή­σει από το 2006 και φέτος δεν θα ξε­πε­ρά­σουν τις 8 εβδο­μά­δες. Σύμ­φω­να με την από­φα­ση θα κα­τα­τε­θεί στην Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου κα­τά­λο­γος των ονο­μά­των των συμ­με­τε­χό­ντων φοι­τη­τών στην έρευ­να.

Μετά το πέρας της ερευ­νη­τι­κής πε­ριό­δου θα κα­τα­τε­θεί στη ΔΙΠΚΑ ανα­λυ­τι­κή έκ­θε­ση απο­τε­λε­σμά­των, συ­νο­δευό­με­νη από σχε­δια­στι­κή και φω­το­γρα­φι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση. Αντί­στοι­χη έκ­θε­ση θα κα­τα­τε­θεί και στη ΔΒΜΑ, εφό­σον προ­κύ­ψουν ευ­ρή­μα­τα αρ­μο­διό­τη­τας της συ­γκε­κρι­μέ­νης Διεύ­θυν­σης. Θα κα­τα­τε­θεί, τέλος, στη ΔΙΠΚΑ και στη ΔΒΜΑ από ένα αντί­γρα­φο οποιασ­δή­πο­τε δη­μο­σί­ευ­σης των πο­ρι­σμά­των των με­λε­τών.

Το 1919 η πρώτη ανα­σκα­φή από τους Ιτα­λούς

Η Κυ­μι­σά­λα είναι γνω­στή ως αρ­χαιο­λο­γι­κή θέση από τα τέλη του 19ου αι. Οι Ιτα­λοί διε­νέρ­γη­σαν την πρώτη ανα­σκα­φή το 1915, τα απο­τε­λέ­σμα­τα και τα ευ­ρή­μα­τά της οποί­ας δη­μο­σιεύ­τη­καν στο Annuario della Regia Scuola Archeologica di Atene το 1916.

Η πρώτη αυτή έρευ­να απο­τέ­λε­σε ση­μα­ντι­κό οδηγό για κάθε νέα έρευ­να, καθώς απο­τύ­πω­νε τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες αρ­χαιό­τη­τες του χώρου, όπως για πα­ρά­δειγ­μα τα εξαι­ρε­τι­κά μέχρι σή­με­ρα σω­ζό­με­να τείχη της ακρό­πο­λης, τον ναό και πολ­λές άλλες θέ­σεις. Από το 2006 στην πε­ριο­χή διε­ξά­γε­ται συ­στη­μα­τι­κή αρ­χαιο­λο­γι­κή έρευ­να από το Τμήμα Με­σο­γεια­κών Σπου­δών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου και την ΚΒ’ Εφο­ρεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρ­χαιο­τή­των, υπό τη διεύ­θυν­ση των κ.κ. Μ. Στε­φα­νά­κη, και της αρ­χαιο­λό­γου Δρ. Βα­σι­λι­κής Πα­τσια­δά. Η έρευ­να έχει κα­τα­δεί­ξει ότι ο αρ­χαί­ος Δήμος των Κυ­μι­σα­λέ­ων ήταν εκτε­τα­μέ­νος: η έκτα­ση που κα­λύ­πτουν οι μέχρι στιγ­μής εντο­πι­σμέ­νες αρ­χαιό­τη­τες ξε­περ­νά τα 10.000 στρέμ­μα­τα ή 10 τε­τρα­γω­νι­κά χλμ., πράγ­μα κα­θό­λου πε­ρί­ερ­γο, αν ανα­λο­γι­στεί κα­νείς πως ο Δήμος είχε τη δική του ακρό­πο­λη, στον λόφο του Αγίου Φωκά, ο οποί­ος δε­σπό­ζει στην πε­ριο­χή και φαί­νε­ται να ελέγ­χει -οπτι­κά του­λά­χι­στον- 7 οι­κι­σμούς, που πρέ­πει να ανή­καν στη δι­καιο­δο­σία του, στις θέ­σεις Βα­σι­λι­κά, Νάπες, Χά­ρα­κας, Γλυ­φά­δα, Μο­νο­σύ­ρια, Στε­λιές, Μα­ρα­μα­ρού­νια και Κα­μπά­νες. Ο Δήμος των Κυ­μι­σα­λέ­ων, φαί­νε­ται πως κα­τοι­κεί­το του­λά­χι­στον από τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι και την Ύστε­ρη Αρ­χαιό­τη­τα (4ος-6ος αι. μ.Χ.), όπως μαρ­τυ­ρούν τόσο η ανα­σκα­φι­κή έρευ­να στην κε­ντρι­κή νε­κρό­πο­λη, όσο και τα κατά και­ρούς σπο­ρα­δι­κά αρ­χαιο­λο­γι­κά ευ­ρή­μα­τα. Στην πε­ριο­χή έχουν κα­τα­γρα­φεί και πρω­ι­μό­τε­ρα κα­τά­λοι­πα, νε­ο­λι­θι­κής επο­χής και επο­χής του Χαλ­κού, συ­γκε­κρι­μέ­νες όμως αρ­χαιο­λο­γι­κές θέ­σεις δεν έχουν ακόμη εντο­πι­στεί. Το ερευ­νη­τι­κό πρό­γραμ­μα «Αρ­χαιο­λο­γι­κή Έρευ­να Κυ­μι­σά­λας, Ρόδος» απο­τε­λεί ου­σια­στι­κά τη δεύ­τε­ρη (μετά την ανα­σκα­φή στο Ιερό του Ερε­θι­μί­ου Απόλ­λω­νος- Θολός) συ­στη­μα­τι­κή αρ­χαιο­λο­γι­κή έρευ­να που διε­νερ­γεί­ται στην ύπαι­θρο της Ρόδου.

Το Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου και η ΚΒ’ ΕΠΚΑ, σε συ­νερ­γα­σία με τη Σχολή Αγρο­νό­μων Το­πο­γρά­φων Μη­χα­νι­κών του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου και τον Δήμο Ρόδου, ερ­γά­ζο­νται αρ­μο­νι­κά με σκοπό τον κα­θα­ρι­σμό των εμ­φα­νών υπέρ­γειων μνη­μεί­ων, τον εντο­πι­σμό πε­ρισ­σό­τε­ρων μνη­μεί­ων και αρ­χαιο­λο­γι­κών θέ­σε­ων, τη συ­στη­μα­τι­κή ανα­σκα­φή και τεκ­μη­ρί­ω­ση των ση­μα­ντι­κό­τε­ρων από αυτά και, με­σο­πρό­θε­σμα, την ανά­δει­ξη του χώρου. Να ση­μειω­θεί ότι η πε­ριο­χή δεν πα­ρου­σιά­ζει μόνο τε­ρά­στιο αρ­χαιο­λο­γι­κό εν­δια­φέ­ρον. Οι αρ­χαιο­λο­γι­κές θέ­σεις του Δήμου των Κυ­μι­σα­λέ­ων βρί­σκο­νται στο κέ­ντρο της πε­ριο­χής «Ακρα­μί­της–Αρ­με­νι­στής–Ατά­βυ­ρος» που κα­λύ­πτει πάνω από 17 χι­λιά­δες εκτά­ρια, η οποία έχει εντα­χθεί στο ευ­ρω­παϊ­κό δί­κτυο οι­κο­τό­πων «Natura 2000» (κω­δι­κός GR 4210005) και προ­στα­τεύ­ε­ται ως μνη­μείο της φύσης, καθώς, πέραν της ιδιαί­τε­ρης γε­ω­μορ­φο­λο­γί­ας, του φυ­σι­κού κάλ­λους και του πυ­κνού δά­σους πεύ­κης και κυ­πα­ρίσ­σου, συ­γκε­ντρώ­νει μο­να­δι­κά οι­κο­συ­στή­μα­τα άγριας πα­νί­δας και χλω­ρί­δας.