Σφίγγει ο κλοιός για την παράνομη μετανάστευση

Αυστη­ρό­τε­ρες δια­τά­ξεις για την παρά­νομη μετα­νά­στευση και μια σειρά μέτρων με απο­τρε­πτικό χαρα­κτήρα περι­λαμ­βά­νει η πρόταση κανο­νι­σμού της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, που στα βασι­κό­τερα σημεία της ικα­νο­ποιεί την Αθήνα. Προ­βλέ­πε­ται ότι σε όλη την Ε.Ε. θα υπάρ­χουν κοινοί κανόνες για την παρά­νομη μετα­νά­στευση. Επι­μη­κύ­νε­ται η δυνα­τό­τητα κρά­τη­σης παρά­νο­μου μετα­νά­στη από 18 μήνες σε 24. Επι­τρέ­πε­ται η επι­στροφή μετα­να­στών σε τρίτες χώρες με τις οποίες υπάρ­χουν σχε­τι­κές συμ­φω­νίες. Ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου Μάκης Βορίδης τόνισε στην «Κ» ότι η ελλη­νική θέση είναι σε γενικές γραμμές θετική σε σχέση με τις δρο­μο­λο­γού­με­νες αλλαγές και όλα τα μέτρα που έχουν στόχο τον περιο­ρι­σμό της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης.

Να περιο­ρί­σει την παρου­σία παρά­νο­μων μετα­να­στών σε ευρω­παϊκό έδαφος, αυστη­ρο­ποιώ­ντας τις δια­τά­ξεις που αφορούν την αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου, επι­χει­ρεί η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή με την πρόταση κανο­νι­σμού για τις επι­στρο­φές που έχει κατα­θέ­σει.

Η πρόταση κανο­νι­σμού αφορά τη θέσπιση κοινού ευρω­παϊ­κού συστή­μα­τος για την επι­στροφή υπηκόων τρίτων χωρών που δια­μέ­νουν παρά­νομα στην Ευρω­παϊκή Ενωση, προ­βλέ­πει ωστόσο και σειρά μέτρων που έχουν απο­τρε­πτικό στόχο.

Μάρι Ραντά­νεν στην «Κ»: Να μετα­φέ­ρουμε τη δια­δι­κα­σία αιτή­σεων ασύλου σε χώρες εκτός Ε.Ε.

Οι ειση­γη­τές του κανο­νι­σμού με βάση το αίτημα των πολιτών για ασφά­λεια, μέσω της πρό­τα­σης επι­χει­ρούν να κλεί­σουν όλες τις δικλί­δες που επι­τρέ­πουν στους μετα­νά­στες να παρα­μέ­νουν στην Ευρώπη χωρίς νόμιμα έγγραφα. Χαρα­κτη­ρι­στικό του πνεύ­μα­τος που δια­πνέει τον νέο κανο­νι­σμό είναι η επι­σή­μανση στην εισα­γωγή του κει­μέ­νου για τον στόχο της νομο­θε­σίας. «Στόχος της πρό­τα­σης είναι να εξα­σφα­λι­στεί ότι όταν κάποιος λαμ­βά­νει εντολή να εγκα­τα­λεί­ψει την Ευρω­παϊκή Ενωση θα το κάνει είτε διά της βίας είτε οικειο­θε­λώς, εάν το επι­τρέ­πουν οι συν­θή­κες και με παράλ­ληλο σεβασμό των θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των».

Προ­βλέ­πε­ται επίσης ότι σε όλη την Ευρω­παϊκή Ενωση θα ισχύουν κοινοί δια­δι­κα­στι­κοί κανόνες, οπότε η απόφαση επι­στρο­φής που εκδί­δε­ται σε ένα κράτος-μέλος ονο­μά­ζε­ται «ευρω­παϊκή εντολή επι­στρο­φής» και έχει ισχύ για όλα τα κράτη-μέλη.

«Η πρόταση, καλύ­πτο­ντας τα κενά της δια­δι­κα­σίας, θα απο­τρέ­πει κατα­στά­σεις στις οποίες απόφαση επι­στρο­φής που έχει εκδοθεί σε ένα κράτος-μέλος μπορεί να παρα­καμ­φθεί ή να παρα­τα­θεί σημα­ντικά εάν ο υπήκοος της τρίτης χώρας μετα­κι­νη­θεί σε άλλο κράτος-μέλος», όπως σημειώ­νε­ται στο κείμενο.

Επι­μη­κύ­νε­ται επι­πλέον η δυνα­τό­τητα κρά­τη­σης παρά­νο­μου μετα­νά­στη από 18 μήνες, που είναι σήμερα, σε 24 και μάλιστα το όριο αυτό μηδε­νί­ζε­ται εφόσον μετα­φερ­θεί σε άλλο κράτος-μέλος. Επι­τρέ­πει την επι­στροφή μετα­να­στών σε τρίτες χώρες με τις οποίες υπάρ­χουν σχε­τι­κές συμ­φω­νίες έως ότου βρεθεί τρόπος για περαι­τέρω απο­μά­κρυνση και επι­στροφή στις χώρες κατα­γω­γής.

Η θέση της Ελλάδας είναι θετική απέ­να­ντι στις δρο­μο­λο­γού­με­νες αλλαγές και σε όλα τα μέτρα που έχουν στόχο τη μεγα­λύ­τερη ασφά­λεια και τον περιο­ρι­σμό της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης, τόνισε στην «Κ» ο Μάκης Βορίδης.

Οι υπο­χρε­ώ­σεις και τα δικαιώ­ματα, για παρά­δειγμα επι­δό­ματα που ισχύουν για τους υπη­κό­ους των τρίτων χωρών, θα είναι συνε­κτικά σε όλα τα κράτη-μέλη. Επίσης, η πρόταση κανο­νι­σμού προ­βλέ­πει την επέ­κταση του χρόνου απα­γό­ρευ­σης εισόδου στην Ευρω­παϊκή Ενωση για όποιον εντο­πι­στεί να παρα­μέ­νει παρά­νομα, από πέντε χρόνια που είναι σήμερα σε δέκα.

Ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευΕλλη­νική θέσησης και Ασύλου Μάκης Βορίδης, ο οποίος ανα­μέ­νε­ται να παρου­σιά­σει την πρόταση στην αρμόδια επι­τροπή της Βουλής την επόμενη Πέμπτη, τόνισε στην «Κ» ότι η ελλη­νική θέση είναι σε γενικές γραμμές θετική σε σχέση με τις δρο­μο­λο­γού­με­νες αλλαγές και όλα τα μέτρα που έχουν στόχο τη μεγα­λύ­τερη ασφά­λεια και τον περιο­ρι­σμό της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης.

«Συμ­φω­νούμε με ένα πλαίσιο αυστηρό που θα κλείνει τις τρύπες του συστή­μα­τος, που επι­τρέ­πουν σε υπη­κό­ους τρίτων χωρών να παρα­μέ­νουν παρά­νομα στην Ευρώπη και θα λει­τουρ­γεί απο­τρε­πτικά. Είμαστε επι­φυ­λα­κτι­κοί όσον αφορά τη δημιουρ­γία εκτός Ευρω­παϊ­κής Ενωσης των λεγό­με­νων return hubs. Είναι πολύ πιθανό να μπορεί να επι­λυ­θεί το θέμα του περιο­ρι­σμού των προς επι­στροφή ατόμων με άλλο τρόπο», υπο­γραμ­μί­ζει.

Πιο αυστηρό πλαίσιο για παρά­νο­μους μετα­νά­στες: Εγκλει­σμοί και ενερ­γη­τική απο­τροπή

Ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης εξηγεί ότι προ­τε­ραιό­τητα για την Ελλάδα είναι η δημιουρ­γία ενός ευρω­παϊ­κού κοινού συστή­μα­τος επι­στρο­φών το οποίο θα λει­τουρ­γή­σει.

Σε νομο­θε­σία του 2008

Να σημειω­θεί ότι η πολι­τική για τις επι­στρο­φές η οποία υπάρχει στην Ευρω­παϊκή Ενωση βασί­ζε­ται σε νομο­θε­σία του 2008, ωστόσο υπο­λο­γί­ζε­ται ότι μόνο το 20% των προς επι­στροφή ατόμων τελικά εγκα­τα­λεί­πει την Ευρω­παϊκή Ενωση. «Η ισχύ­ουσα οδηγία για τις επι­στρο­φές αφήνει σημα­ντικά περι­θώ­ρια στην εθνική νομο­θε­σία κάθε κράτους-μέλους να εφαρ­μό­σει τους ενω­σια­κούς κανόνες και στα εθνικά δικα­στή­ρια να τους ερμη­νεύ­σουν», επι­ση­μαί­νε­ται στο προ­οί­μιο της πρό­τα­σης.

Η πρόταση κανο­νι­σμού για τις επι­στρο­φές απο­τε­λεί μέρος της συνο­λι­κής προ­σέγ­γι­σης της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης για τη δια­χεί­ριση της μετα­νά­στευ­σης όπως αυτή καθο­ρί­στηκε από το νέο σύμφωνο για τη μετα­νά­στευση και το άσυλο που ψηφί­στηκε ένα χρόνο πριν.

 

Σαφές μήνυμα προς την Ελλάδα να στα­μα­τή­σει τις πρα­κτι­κές επα­να­προ­ω­θή­σεων στα σύνορά της και να ενι­σχύ­σει, παράλ­ληλα, τους μηχα­νι­σμούς λογο­δο­σίας, σε περι­πτώ­σεις παρα­βιά­σεων των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των κατά μετα­να­στών και αιτού­ντων άσυλο, απηύ­θυνε ο αρμό­διος επί­τρο­πος του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης Μάικλ Ο’ Φλά­χερτι. Σε υπό­μνημα μάλιστα που δημο­σιεύ­θηκε χθες, γίνεται ειδική αναφορά στο ναυάγιο του πλοίου «Adriana», τον Ιούνιο του 2023, όπου έχασαν τη ζωή τους 750 άνθρω­ποι, με τον κ. Ο’ Φλά­χερτι να καλεί τις ελλη­νι­κές αρχές να απο­δώ­σουν ευθύνες για οποια­δή­ποτε πράξη ή παρά­λειψη συνέ­βαλε στην τρα­γω­δία.

Στο δεκα­σέ­λιδο υπό­μνημα, το οποίο συντά­χθηκε μετά την πρό­σφατη επί­σκεψή του στη χώρα μας (3-7 Φεβρουα­ρίου) και παρά το ότι ανα­γνω­ρί­ζο­νται οι δύσκο­λες συν­θή­κες που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ελλη­νι­κές αρχές, ο επί­τρο­πος ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης εκφρά­ζει έντονη ανη­συ­χία για τις συνε­χείς ανα­φο­ρές περί συνο­πτι­κών επι­στρο­φών, χωρίς δηλαδή τις κατάλ­λη­λες δια­δι­κα­σίες ταυ­το­ποί­η­σης. «Οι πρα­κτι­κές αυτές ενέχουν τον κίνδυνο να επι­στρέ­φο­νται άτομα σε κατα­στά­σεις όπου μπορεί να αντι­με­τω­πί­σουν παρα­βιά­σεις ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των», προει­δο­ποιεί ο κ. Ο’ Φλά­χερτι, σημειώ­νο­ντας παράλ­ληλα ότι τέτοιες ενέρ­γειες ενδέ­χε­ται να παρα­βιά­ζουν το Aρθρο 3 της Ευρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που (ΕΣΔΑ) και άλλα δεσμευ­τικά διεθνή και ευρω­παϊκά νομικά πρότυπα.

Μέσω του υπο­μνή­μα­τός του ο επί­τρο­πος ζητάει συγκε­κρι­μένα από την ελλη­νική κυβέρ­νηση: α) να υιο­θε­τή­σει προ­σέγ­γιση «μηδε­νι­κής ανοχής» στις συνο­πτι­κές επι­στρο­φές και σε κάθε μορφή παρα­βί­α­σης ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των στα σύνορα, β) να δια­σφα­λί­σει ότι όλες οι καταγ­γε­λίες για επα­να­προ­ω­θή­σεις και σχε­τι­κές παρα­βιά­σεις διε­ρευ­νώ­νται άμεσα, αμε­ρό­λη­πτα και διε­ξο­δικά, γ) να εγγυ­η­θεί ότι όλα τα άτομα που υπό­κει­νται σε ελέγ­χους στα σύνορα έχουν πρό­σβαση σε εξα­το­μι­κευ­μέ­νες δια­δι­κα­σίες, ώστε να εκφρά­ζουν τις ανάγκες προ­στα­σίας τους καθώς και σε απο­τε­λε­σμα­τικά ένδικα μέσα, και δ) να επα­νε­ξε­τά­σει και να ενι­σχύ­σει τους υπάρ­χο­ντες μηχα­νι­σμούς λογο­δο­σίας, ώστε να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κοί και ανε­ξάρ­τη­τοι στη διε­ρεύ­νηση παρα­βιά­σεων κατά προ­σφύ­γων, αιτού­ντων άσυλο και μετα­να­στών.

Τι απα­ντάει η Αθήνα στο υπό­μνημα του επι­τρό­που του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης Μάικλ Ο’ Φλά­χερτι.

Βάσει σχε­τι­κών πρό­σφα­των απο­φά­σεων του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου των Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, ο επί­τρο­πος επι­ση­μαί­νει, παράλ­ληλα, τα προ­βλή­ματα που εντο­πί­ζο­νται σχετικά με την απο­τε­λε­σμα­τική διε­ρεύ­νηση των παρα­βιά­σεων στα σύνορα και καλεί τις ελλη­νι­κές αρχές να προ­χω­ρή­σουν σε συνο­λική επα­νε­ξέ­ταση των μηχα­νι­σμών λογο­δο­σίας, να δια­σφα­λί­σουν ότι τα εθνικά όργανα ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των έχουν την ικα­νό­τητα να παρα­κο­λου­θούν και να ανα­φέ­ρουν σε σχε­τι­κές εκθέ­σεις τη μετα­χεί­ριση των αιτού­ντων άσυλο στα σύνορα και ότι οι συστά­σεις τους εφαρ­μό­ζο­νται άμεσα, καθώς και να εξα­σφα­λί­σουν ότι οι νέοι μηχα­νι­σμοί στο πλαίσιο του Συμ­φώ­νου της Ε.Ε. για το Aσυλο και τη Μετα­νά­στευση θα είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κοί ιδιαί­τερα ως προς την ανε­ξαρ­τη­σία τους.

Ειδική μνεία γίνεται για το τραγικό ναυάγιο του «Adriana», που βυθί­στηκε σε διεθνή ύδατα κοντά στην Πύλο, στις 17 Ιουνίου του 2023. Ο επί­τρο­πος στις σχε­τι­κές συστά­σεις του καλεί τις ελλη­νι­κές αρχές να δια­σφα­λί­σουν ότι τυχόν ευθύνες για οποια­δή­ποτε πράξη ή παρά­λειψη –που μπορεί να συνέ­βαλε στο ναυάγιο της Πύλου– καθο­ρί­ζο­νται σύμφωνα με τα πρότυπα του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, με τη διε­ξα­γωγή δηλαδή ανε­ξάρ­τη­των, αμε­ρό­λη­πτων και απο­τε­λε­σμα­τι­κών ερευνών, που θα οδη­γή­σουν στον εντο­πι­σμό και, κατά περί­πτωση, στην τιμωρία των υπευ­θύ­νων σε όλα τα επίπεδα, να απο­φεύ­γουν δηλώ­σεις υπο­νό­μευ­σης και αντι­θέ­τως, να ακο­λου­θή­σουν τις σχε­τι­κές συστά­σεις του Συνη­γό­ρου του Πολίτη.

Στο απα­ντη­τικό σημεί­ωμα 18 σελίδων –που συντά­χθηκε από τα υπουρ­γεία Προ­στα­σίας του Πολίτη και Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής– οι ελλη­νι­κές αρχές μεταξύ άλλων αρνού­νται ότι υπάρχει «συστη­μα­τική πρα­κτική ή επι­χει­ρη­σια­κός σχε­δια­σμός άτυπων επι­στρο­φών (επα­να­προ­ω­θή­σεων) υπηκόων τρίτων χωρών από την Ελλάδα στην Τουρκία», ενώ επι­ση­μαί­νουν ότι οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες λει­τουρ­γούν βάσει αυστη­ρού πει­θαρ­χι­κού δικαίου και εκτε­τα­μέ­νης συνερ­γα­σίας με τον Frontex. Σχετικά με το σχόλιο του επι­τρό­που ότι παρά την αρνη­τική γνώμη του υπευ­θύ­νου Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των (FRO) –λόγω των επα­να­προ­ω­θή­σεων– συνε­χί­ζο­νται οι κοινές επι­χει­ρή­σεις Frontex – Ελλάδας, στο σημεί­ωμα επι­ση­μαί­νε­ται ότι αυτό οφεί­λε­ται στις σχε­τι­κές πρω­το­βου­λίες των ελλη­νι­κών αρχών και στη συνερ­γα­σία τους για την ενί­σχυση των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των με τον ευρω­παϊκό οργα­νι­σμό.

Τάνια Γεωρ­γιο­πού­λου

Αλε­ξάν­δρα Βου­δούρη

Πηγή: kathimerini.gr