Γιατί ένας στους δύο δεν μπορεί να αγοράσει σπίτι

Oλο και πιο μα­κρι­νό φα­ντά­ζει το όνει­ρο από­κτη­σης κα­τοι­κί­ας για τους πε­ρισ­σό­τε­ρους Έλ­λη­νες. Παρά το γε­γο­νός ότι το πο­σο­στό ιδιο­κα­τοί­κη­σης πα­ρα­μέ­νει υψηλό και ως εκ τού­του με­τριά­ζει το πρό­βλη­μα, τα νέα νοι­κο­κυ­ριά αντι­με­τω­πί­ζουν πολύ με­γα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις σε σχέση με τις προη­γού­με­νες γε­νιές, καθώς ακόμα και η επι­λο­γή της ενοι­κί­α­σης γί­νε­ται όλο και λι­γό­τε­ρο βιώ­σι­μη, γεν­νώ­ντας νέα αδιέ­ξο­δα, ιδίως στα με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα.

Σύμ­φω­να με τη σχε­τι­κή έρευ­να της Alpha Bank για την προ­σι­τή στέγη, την οποία πραγ­μα­το­ποί­η­σε η QED για λο­γα­ρια­σμό της τρά­πε­ζας, το 54% των ερω­τη­θέ­ντων θε­ω­ρεί την αγορά κα­τοι­κί­ας ανέ­φι­κτη σή­με­ρα και ένα πρό­σθε­το 39% δύ­σκο­λα εφι­κτή. Ταυ­τό­χρο­να, το 68% πι­στεύ­ει ότι τα ενοί­κια δεν είναι προ­σι­τά με βάση τους ση­με­ρι­νούς μι­σθούς, ενώ το 52% των ενοι­κια­στών ανα­φέ­ρει ότι πλη­ρώ­νει πάνω από το 30% του ει­σο­δή­μα­τός του για το ενοί­κιό του. Επι­πλέ­ον, το 28% των ενοι­κια­στών απά­ντη­σε ότι οι υπό­λοι­πες δα­πά­νες στέ­γα­σης –πέραν του ενοι­κί­ου– απο­τε­λούν πάνω από το 30% του δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τός τους σε μη­νιαία βάση.

Επί­σης, πο­σο­στό άνω του 50% των ερω­τη­θέ­ντων είχε αύ­ξη­ση στο ενοί­κιό του τα τε­λευ­ταία δύο χρό­νια. Το πο­σο­στό αυτό ανέρ­χε­ται σε 55% στην Αθήνα και σε 58% στη Θεσ­σα­λο­νί­κη. Σε άλλα με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα το πο­σο­στό είναι ελα­φρώς χα­μη­λό­τε­ρο. Επί­σης, συ­νο­λι­κά, το 45% των ερω­τη­θέ­ντων ανέ­φε­ρε αυ­ξή­σεις ενοι­κί­ων έως και 10%, το 30% με­τα­ξύ 10% και 20% και πε­ρί­που το 25% δή­λω­σε ότι το ενοί­κιό τους αυ­ξή­θη­κε κατά 20% ή πε­ρισ­σό­τε­ρο. Πα­ράλ­λη­λα, το 60% του συ­νό­λου των ερω­τη­θέ­ντων ανα­μέ­νει πε­ραι­τέ­ρω αύ­ξη­ση των ενοι­κί­ων και των τιμών κα­τοι­κιών μέσα στην επό­με­νη πε­ντα­ε­τία.

Η απαι­σιο­δο­ξία των συμ­με­τε­χό­ντων συμ­βα­δί­ζει με την οι­κο­νο­μι­κή τους κα­τά­στα­ση, με πε­ρισ­σό­τε­ρους από τους μι­σούς (54%) να δη­λώ­νουν ότι απλώς κα­τα­φέρ­νουν να κα­λύ­ψουν τα βα­σι­κά έξοδα δια­βί­ω­σης, χωρίς να μπο­ρούν να απο­τα­μιεύ­σουν, ενώ το 11% απά­ντη­σε ότι δεν κα­τα­φέρ­νει ούτε να πλη­ρώ­σει τα βα­σι­κά, κα­θη­με­ρι­νά έξοδα. Για όσους ιδιο­κα­τοι­κούν και πλη­ρώ­νουν στε­γα­στι­κό δά­νειο, το αντί­στοι­χο πο­σο­στό δια­μορ­φώ­νε­ται σε 42%.

Η επέ­κτα­ση της βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης ακι­νή­των, φαί­νε­ται να δια­δρα­μα­τί­ζει καί­ριο ρόλο στη δια­μόρ­φω­ση των προσ­δο­κιών για τις τιμές των κα­τοι­κιών, ιδίως σε του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές. Συ­γκε­κρι­μέ­να, πάνω από το 50% των ερω­τη­θέ­ντων θε­ω­ρεί ότι η ανά­πτυ­ξη της οι­κο­νο­μί­ας δια­μοι­ρα­σμού είναι από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τις μελ­λο­ντι­κές τιμές των κα­τοι­κιών και τα ενοί­κια, μαζί με τις κυ­βερ­νη­τι­κές/φο­ρο­λο­γι­κές πο­λι­τι­κές, τα επι­τό­κια και την πρό­σβα­ση στη χρη­μα­το­δό­τη­ση.

Εν τω με­τα­ξύ, η ιδιο­κα­τοί­κη­ση είναι αφε­νός ένα ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νο φαι­νό­με­νο, αφε­τέ­ρου η κύρια προ­τί­μη­ση των Ελ­λή­νων, με την πλειο­ψη­φία των ερω­τη­θέ­ντων να ιδιο­κα­τοι­κούν και ένα ακόμη υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό να προ­τι­μά την ιδιο­κα­τοί­κη­ση ένα­ντι της ενοι­κί­α­σης. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι το πο­σο­στό όσων ιδιο­κα­τοι­κούν αυ­ξά­νε­ται με την ηλι­κία, ενώ η μέση ηλι­κία απο­χώ­ρη­σης από την οι­κο­γε­νεια­κή εστία είναι πε­ρί­που τα 35 έτη. Το ίδιο ηλι­κια­κό όριο, δη­λα­δή τα 35 έτη, φαί­νε­ται να απο­τε­λεί την αφε­τη­ρία για την από­κτη­ση στε­γα­στι­κού δα­νεί­ου. Τέλος, η προ­σω­πι­κή/οι­κο­γε­νεια­κή κα­τά­στα­ση ενός ατό­μου φαί­νε­ται να είναι επί­σης ση­μα­ντι­κός πα­ρά­γο­ντας για το κα­θε­στώς κα­τοι­κί­ας για όλες τις ηλι­κια­κές ομά­δες. Συ­γκε­κρι­μέ­να, βάσει της έρευ­νας, η πλειο­ψη­φία όσων είναι αδέ­σμευ­τοι και ανή­κουν στην ηλι­κια­κή ομάδα 18-34 ετών φι­λο­ξε­νού­νται (37%), ενώ σχε­δόν οι μισοί που βρί­σκο­νται σε σχέση (44%) νοι­κιά­ζουν με τους συ­ντρό­φους τους. Ένα πα­ρό­μοιο μο­τί­βο πα­ρα­τη­ρεί­ται και στις με­γα­λύ­τε­ρες ηλι­κια­κές ομά­δες, με τα πο­σο­στά ιδιο­κα­τοί­κη­σης να είναι πολύ υψη­λό­τε­ρα με­τα­ξύ των δε­σμευ­μέ­νων, σε σύ­γκρι­ση με τον πλη­θυ­σμό των αδέ­σμευ­των. Κατά συ­νέ­πεια, υπάρ­χουν τρεις δη­μο­γρα­φι­κές ομά­δες εν­δια­φέ­ρο­ντος που θα πρέ­πει να βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο τόσο των κυ­βερ­νη­τι­κών πο­λι­τι­κών για τη στέ­γα­ση, όσο και των προ­ϊ­ό­ντων του τρα­πε­ζι­κού τομέα: οι νέοι ηλι­κί­ας 18-34 ετών που ζουν με σύ­ντρο­φο ή φι­λο­ξε­νού­νται και οι πα­ντρε­μέ­νοι που νοι­κιά­ζουν το σπίτι τους.

Η πε­ριο­ρι­σμέ­νη προ­σφο­ρά κα­τοι­κιών εντός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού απο­τε­λεί τον βα­σι­κό προ­βλη­μα­τι­σμό με­τα­ξύ των υπο­ψή­φιων αγο­ρα­στών, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τις αυ­ξα­νό­με­νες προ­κλή­σεις της προ­σι­τής στέ­γα­σης. Σε μια αγορά όπου η ζή­τη­ση υπερ­βαί­νει την προ­σφο­ρά απαι­τού­νται μέτρα για τον πε­ριο­ρι­σμό της ζή­τη­σης, αλλά κυ­ρί­ως για την τό­νω­ση της προ­σφο­ράς. Τέ­τοιες πρω­το­βου­λί­ες θα μπο­ρού­σαν να είναι: (i) η πε­ραι­τέ­ρω πα­ρα­με­τρο­ποί­η­ση του πλαι­σί­ου της Golden Visa, (ii) η ενί­σχυ­ση της κα­τα­σκευα­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, (iii) η εν­δε­λε­χής επα­νε­ξέ­τα­ση και κα­τα­γρα­φή των δη­λώ­σε­ων απο­ποί­η­σης κλη­ρο­νο­μιάς λόγω χρεών κατά τη διάρ­κεια της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, (iv) η επα­νεκ­κί­νη­ση της στε­γα­στι­κής πο­λι­τι­κής με βιώ­σι­μο τρόπο, (v) πιο δρα­στι­κά μέτρα για την αξιο­ποί­η­ση κενών κτι­ρί­ων όπου είναι δυ­να­τόν, και φυ­σι­κά (vi) πε­ραι­τέ­ρω ρυθ­μί­σεις για τις βρα­χυ­χρό­νιες μι­σθώ­σεις, έτσι ώστε ένας ικα­νός αριθ­μός ακι­νή­των να επι­στρέ­ψει στην αγορά μα­κρο­χρό­νιας μί­σθω­σης.

Πέραν των ανω­τέ­ρω, κρί­νε­ται επι­τα­κτι­κή και η αλ­λη­λε­πί­δρα­ση των κυ­βερ­νη­τι­κών πο­λι­τι­κών με τις πρω­το­βου­λί­ες του εγ­χώ­ριου τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος. Σύμ­φω­να με την Alpha Bank, οι προ­σπά­θειες αυτές θα πρέ­πει να απο­σκο­πούν στην τό­νω­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης για στέ­γα­ση και στη διευ­κό­λυν­ση των υπο­ψή­φιων αγο­ρα­στών κα­τοι­κιών, ώστε να απο­κτή­σουν πρώτη κα­τοι­κία, ιδίως των ευά­λω­των νοι­κο­κυ­ριών και των νέων. “Σχε­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες θα μπο­ρού­σαν να πε­ρι­λαμ­βά­νουν: πρώ­τον, την ανά­πτυ­ξη εξει­δι­κευ­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων στε­γα­στι­κών δα­νεί­ων με προ­νο­μια­κούς όρους που να απευ­θύ­νο­νται σε νέους ή/και όσους σχε­διά­ζουν τη δη­μιουρ­γία οι­κο­γέ­νειας και δεύ­τε­ρον, τον σχε­δια­σμό συ­μπρά­ξε­ων δη­μό­σιου-ιδιω­τι­κού τομέα για την κα­τα­σκευή οι­κο­νο­μι­κά προ­σι­τών ή κοι­νω­νι­κών κα­τοι­κιών, με το κρά­τος να πα­ρέ­χει γη ή/και κενά κτί­ρια και τις τρά­πε­ζες να προ­σφέ­ρουν χρη­μα­το­δό­τη­ση σε κα­τα­σκευα­στές ακι­νή­των για την κα­τα­σκευή κα­τοι­κιών. Με την ολο­κλή­ρω­σή τους, οι κα­τοι­κί­ες θα δια­τί­θε­νται από το κρά­τος για αγορά ή ενοι­κί­α­ση σε τιμές χα­μη­λό­τε­ρες της αγο­ράς, είτε ακόμη και δω­ρε­άν, σε επι­λέ­ξι­μες κοι­νω­νι­κές ομά­δες (π.χ. ευά­λω­τα νοι­κο­κυ­ριά, νέες γε­νιές, μο­νο­γο­νεϊ­κές οι­κο­γέ­νειες κλπ.), βάσει ει­σο­δή­μα­τος ή άλλων συ­να­φών κρι­τη­ρί­ων”, το­νί­ζε­ται στην έκ­θε­ση.

Αυτά τα προ­γράμ­μα­τα μπο­ρούν να υπο­στη­ρι­χθούν με επι­δο­τή­σεις από ευ­ρω­παϊ­κά τα­μεία –χωρίς φο­ρο­λο­γι­κή επι­βά­ρυν­ση– στην προ­σπά­θεια πε­ραι­τέ­ρω ενί­σχυ­σης των ιδίων κε­φα­λαί­ων των επεν­δυ­τι­κών σχε­δί­ων. Ένα από τα βα­σι­κά συ­μπε­ρά­σμα­τα της με­λέ­της είναι το γε­γο­νός ότι οι ανά­γκες στέ­γα­σης είναι εξα­το­μι­κευ­μέ­νες και πο­λυ­διά­στα­τες. Κατά συ­νέ­πεια, τα τρα­πε­ζι­κά προ­ϊ­ό­ντα θα πρέ­πει να είναι εξει­δι­κευ­μέ­να και προ­σαρ­μο­σμέ­να στις ατο­μι­κές ανά­γκες. Ως εκ τού­του, τα χρη­μα­το­πι­στω­τι­κά ιδρύ­μα­τα θα πρέ­πει να ενερ­γούν ως χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κοί σύμ­βου­λοι των νοι­κο­κυ­ριών.

Πηγή: capital.gr