Ακυρώθηκε πλασματική αποδοχή κληρονομιάς οφειλών 3,5 εκατ. ευρώ λόγω άγνοιας και αποξένωσης

• Από­φα­ση-σταθ­μός του Πο­λυ­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου ακυ­ρώ­νει την απο­δο­χή υπερ­χρε­ω­μέ­νης κλη­ρο­νο­μιάς σε πο­λί­τη, που βρέ­θη­κε να χρω­στά εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, χωρίς να έχει γνώση της επα­γω­γής

Στις 30 Απρι­λί­ου 2025, το Πο­λυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου δη­μο­σί­ευ­σε την από­φα­ση υπ’ αριθμ. 33/2025, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή ακύ­ρω­σης πλα­σμα­τι­κής απο­δο­χής κλη­ρο­νο­μιάς.

Η υπό­θε­ση αφορά σε έναν πο­λί­τη που βρέ­θη­κε να οφεί­λει στο Δη­μό­σιο 3.587.524,50 ευρώ, εξαι­τί­ας της σιω­πη­ρής και κατά πλά­σμα απο­δο­χής της κλη­ρο­νο­μιάς του ανι­ψιού του, με τον οποίο δεν είχε επαφή επί δε­κα­ε­τί­ες.

Τη νο­μι­κή του εκ­προ­σώ­πη­ση είχε ανα­λά­βει ο δι­κη­γό­ρος κ. Φώ­τιος Κω­στό­που­λος, ο οποί­ος έθεσε στο επί­κε­ντρο της αγω­γής την ου­σιώ­δη πλάνη του εντο­λέα του, λόγω άγνοιας της επα­γω­γής και των προη­γού­με­νων απο­ποι­ή­σε­ων.

Από την απο­ξέ­νω­ση στην πα­γί­δα της πλα­σμα­τι­κής απο­δο­χής

Ο ενά­γων, κά­τοι­κος Ια­λυ­σού, δεν είχε επι­κοι­νω­νία με την οι­κο­γέ­νεια της ετε­ρο­θα­λούς αδελ­φής του – μη­τέ­ρας του απο­βιώ­σα­ντος – επί του­λά­χι­στον εί­κο­σι έτη. Το 2018 απε­βί­ω­σε ο ανι­ψιός του, χωρίς δια­θή­κη και με ση­μα­ντι­κά χρέη προς το Δη­μό­σιο.

Ακο­λού­θη­σε σειρά απο­ποι­ή­σε­ων από όλους τους κλη­ρο­νό­μους πρώ­της και δεύ­τε­ρης τάξης, δη­λα­δή τα τέκνα, τα εγ­γό­νια και την αδελ­φή του εκλι­πό­ντος, φτά­νο­ντας στα τέκνα των εξα­δέλ­φων του. Ο ενά­γων κλή­θη­κε τε­λι­κά στην κλη­ρο­νο­μιά ως τέκνο του παπ­πού του απο­βιώ­σα­ντος από τη μη­τρι­κή γραμ­μή. Όμως, δεν είχε γνώση των γε­γο­νό­των αυτών.

Η τε­τρά­μη­νη προ­θε­σμία απο­ποί­η­σης πα­ρήλ­θε σιω­πη­ρά και δη­μιουρ­γή­θη­κε, κατά πλά­σμα του νόμου, απο­δο­χή. Αυτό συ­νέ­βη χωρίς να έχει ου­δε­μία ενη­μέ­ρω­ση, χωρίς επαφή με τα εμπλε­κό­με­να πρό­σω­πα και σε συν­θή­κες κοι­νω­νι­κής και υγειο­νο­μι­κής απο­μό­νω­σης.

Η υπό­θε­ση ήρθε στο φως μόλις το 2022, όταν του επι­δό­θη­κε κλη­τή­ριο θέ­σπι­σμα για μη κα­τα­βο­λή χρεών, καθώς φε­ρό­ταν ως κλη­ρο­νό­μος.

Η δι­κα­στι­κή κρίση:

Ο νόμος, η πλάνη  και το δί­καιο

Το Δι­κα­στή­ριο, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις δια­τά­ξεις του Αστι­κού Κώ­δι­κα περί απο­δο­χής/απο­ποί­η­σης κλη­ρο­νο­μιάς (1847 επ. ΑΚ) και τη δυ­να­τό­τη­τα ακύ­ρω­σης λόγω πλά­νης (1857 παρ. 2 ΑΚ), έκρι­νε ότι πράγ­μα­τι υπήρ­ξε ου­σιώ­δης πλάνη του ενά­γο­ντος.

Δεν υπήρ­χε πρό­θε­ση απο­δο­χής της κλη­ρο­νο­μιάς, ούτε γνώση της επα­γω­γής. Η έλ­λει­ψη οποιασ­δή­πο­τε πλη­ρο­φό­ρη­σης και η κοι­νω­νι­κή απο­μό­νω­ση τεκ­μη­ριώ­θη­καν μέσω ενόρ­κων βε­βαιώ­σε­ων. Το Δι­κα­στή­ριο δια­πί­στω­σε ότι η πλάνη ήταν ου­σιώ­δης και εξα­κο­λου­θη­τι­κή, καθώς δια­τη­ρή­θη­κε μέχρι την επί­δο­ση του κλη­τη­ρί­ου θε­σπί­σμα­τος τον Σε­πτέμ­βριο του 2022.

Η ση­μα­σία της από­φα­σης

Η 33/2025 από­φα­ση του Πο­λυ­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου δη­μιουρ­γεί δε­δι­κα­σμέ­νο για πα­ρό­μοιες πε­ρι­πτώ­σεις και απο­δει­κνύ­ει ότι η πλα­σμα­τι­κή απο­δο­χή μπο­ρεί να ακυ­ρω­θεί όταν υπάρ­χει ου­σιώ­δης και απο­δε­δειγ­μέ­νη πλάνη. Το στοι­χείο της γνώ­σης του λόγου της επα­γω­γής είναι κρί­σι­μο.

Σε ένα σύ­στη­μα που συχνά λει­τουρ­γεί με αυ­το­μα­τι­σμούς, η από­φα­ση αυτή υπεν­θυ­μί­ζει ότι η δι­καιο­σύ­νη πρέ­πει να πα­ρα­μέ­νει αν­θρώ­πι­νη, ιδιαί­τε­ρα σε πε­ρι­πτώ­σεις όπου η σιωπή δεν ση­μαί­νει συ­ναί­νε­ση αλλά άγνοια.

Η υπό­θε­ση αυτή απο­τε­λεί υπεν­θύ­μι­ση ότι η αμέ­λεια ή η απο­μά­κρυν­ση από την οι­κο­γέ­νεια μπο­ρεί να έχει απρό­βλε­πτες και βα­ριές νο­μι­κές συ­νέ­πειες. Πα­ράλ­λη­λα, δεί­χνει ότι το δι­κα­στι­κό σύ­στη­μα έχει ερ­γα­λεία – όταν αυτά χρη­σι­μο­ποιού­νται με ακρί­βεια και τεκ­μη­ρί­ω­ση – για να απο­κα­τα­στή­σει την ισορ­ρο­πία ανά­με­σα στον τύπο και την ουσία.