Θαλάσσιες περιοχές: Προστασία μόνο στα «χαρτιά»

Σημα­ντική υστέ­ρηση έναντι των υπο­χρε­ώ­σεων που έχει ανα­λά­βει για τις θαλάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές παρου­σιά­ζει η Ελλάδα. Σ’ αυτό το συμπέ­ρα­σμα κατα­λή­γουν μη κυβερ­νη­τι­κές οργα­νώ­σεις, οι οποίες δημιούρ­γη­σαν ένα ψηφιακό παρα­τη­ρη­τή­ριο για την υλο­ποί­ηση των δεσμεύ­σεων της χώρας. Οπως επι­ση­μαί­νουν, παρά τις γεν­ναιό­δω­ρες κυβερ­νη­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις, η προ­στα­σία των θαλάσ­σιων περιο­χών Natura παρα­μέ­νει «στα χαρτιά».

Η ψηφιακή πλατ­φόρμα ονο­μά­ζε­ται «weseayou» και δημιουρ­γή­θηκε από το WWF Ελλάς, το ελλη­νικό γραφείο της Greenpeace και το Vouliwatch, με την υπο­στή­ριξη των περι­βαλ­λο­ντι­κών οργα­νώ­σεων Ελλη­νική Εται­ρεία Προ­στα­σίας της Φύσης, Ελλη­νική Ορνι­θο­λο­γική Εται­ρεία, Ιδρυμα Thalassa/Αέναος Θάλασσα, Blue Marine Foundation, Cyclades Preservation Fund (CPF), iSea και MEDASSET. Στην πλατ­φόρμα αξιο­λο­γεί­ται ο βαθμός υλο­ποί­η­σης των δεσμεύ­σεων της Ελλάδας στην 9η Διεθνή Διά­σκεψη για τους Ωκε­α­νούς (OurOcean – είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2024), καθώς και ο βαθμός υλο­ποί­η­σης των θεσμι­κών υπο­χρε­ώ­σεων της χώρας έναντι της κοι­νο­τι­κής νομο­θε­σίας. Πιο συγκε­κρι­μένα:

Οι «χαρ­το­γρά­φοι» των βυθών

Οσον αφορά τις οκτώ δεσμεύ­σεις για το θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον που ανα­κοί­νωσε η Ελλάδα στη διεθνή διά­σκεψη, οι οργα­νώ­σεις εκτι­μούν ότι η συνο­λική τους πρόοδος βρί­σκε­ται μόλις στο 15%. Η κύρια δέσμευση αφο­ρούσε τη δημιουρ­γία δύο νέων εθνικών θαλασ­σίων πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο, μέσω της οποίας θα διευ­ρυν­θούν οι θαλάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές στο 32% των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων από 18,3% σήμερα. «Η προ­θε­σμία για την υλο­ποί­ηση της δέσμευ­σης έως το 2024 έχει παρέλ­θει. Στην παρούσα φάση έχει ανα­τε­θεί η εκπό­νηση των δύο ειδικών περι­βαλ­λο­ντι­κών μελετών σε ανα­δό­χους – μελε­τη­τές και βρί­σκε­ται σε εξέλιξη η εκπό­νησή τους. Ωστόσο, άκρως ανη­συ­χη­τική είναι η έναρξη της δια­δι­κα­σίας παρα­χώ­ρη­σης δικαιω­μά­των έρευνας και εκμε­τάλ­λευ­σης υδρο­γο­ναν­θρά­κων σε δύο νέες περιο­χές όμορες στο σχε­δια­ζό­μενο εθνικό θαλάσ­σιο πάρκο του Ιονίου», ανα­φέ­ρει η αξιο­λό­γηση, εκτι­μώ­ντας την πρόοδο στο 20%.

Η ψηφιακή πλατ­φόρμα «weseayou» αξιο­λο­γεί τον βαθμό υλο­ποί­η­σης των στόχων που έθεσε η χώρα στην 9η Διεθνή Διά­σκεψη για τους Ωκε­α­νούς.

Σε πολύ αρχικό στάδιο (15%) βρί­σκε­ται και η καθιέ­ρωση ενός εθνικού συστή­μα­τος παρα­κο­λού­θη­σης και επι­τή­ρη­σης, ένα σχέδιο που έχει εντα­χθεί στο Ταμείο Ανά­καμ­ψης, αλλά δεν έχει ακόμη ανα­τε­θεί (σύμφωνα με τις ελλη­νι­κές δεσμεύ­σεις θα έπρεπε να τεθεί σε εφαρ­μογή μέσα στο 2025). Μηδε­νική ή πολύ μικρή είναι η πρόοδος στις υπό­λοι­πες δεσμεύ­σεις, οι οποίες έχουν ορί­ζο­ντα υλο­ποί­η­σης από το 2026: την απα­γό­ρευση της μηχα­νό­τρα­τας, τη χαρ­το­γρά­φηση των θαλασ­σίων οικο­τό­πων, τη δημιουρ­γία συστή­μα­τος παρα­κο­λού­θη­σης και προει­δο­ποί­η­σης διερ­χό­με­νων πλοίων. Επίσης τον εντο­πι­σμό των θαλασ­σίων οικο­τό­πων, μετα­να­στευ­τι­κών δια­δρό­μων και περιο­χών ανα­ζή­τη­σης τροφής των θαλασ­σίων χελωνών caretta caretta και chelonian mydas με την προ­μή­θεια και εγκα­τά­σταση 200 δορυ­φο­ρι­κών ετι­κε­τών (πλέον των υφι­στα­μέ­νων) σε θαλάσ­σιες χελώνες και την ανά­πτυξη ενός ψηφια­κού συστή­μα­τος υπο­στή­ρι­ξης απο­φά­σεων.

Χελώνες με GPS

Οσον αφορά τις θεσμι­κές υπο­χρε­ώ­σεις (έναντι της ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας), εκεί τα πράγ­ματα είναι ακόμη πιο απο­γοη­τευ­τικά. Σύμφωνα με την αξιο­λό­γηση των οργα­νώ­σεων, η θέσπιση θαλασ­σίου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού (έπρεπε να είναι έτοιμος από το 2021) παρου­σιά­ζει πρόοδο μόλις 5%. Και η θέσπιση μέτρων για τις περιο­χές Natura (δεν αφορά μόνο τις θαλάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές) στο 10%. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι και για τα δύο ζητή­ματα η Ελλάδα μετράει ευρω­κα­τα­δί­κες: για το πρώτο τον Φεβρουά­ριο του 2025 και για το δεύτερο τον Δεκέμ­βριο του 2020.

Ψαράδες αντι­μέ­τω­ποι με τη γρα­φειο­κρα­τία

Συμπε­ρα­σμα­τικά, η αξιο­λό­γηση των ΜΚΟ κατα­λή­γει ότι «η προ­στα­σία των θαλασ­σίων προ­στα­τευο­μέ­νων περιο­χών στην Ελλάδα φαί­νε­ται πως παρα­μέ­νει, δυστυ­χώς, ακόμη στα χαρτιά, παρόλο που απο­τε­λούν σε παγκό­σμιο επίπεδο ένα από τα πιο απο­τε­λε­σμα­τικά εργα­λεία για ανθε­κτικά και βιώσιμα οικο­συ­στή­ματα, με πολ­λα­πλά οφέλη για τους αν-θρώπους και την οικο­νο­μία».

Πηγή: kathimerini.gr