Φωτεινή Σιάνου: «Οι γυναίκες δεν είναι “άτομα με μήτρα”, όπως κάποιοι θέλουν να επιβάλουν αυτό τον όρο»

«Οι γυ­ναί­κες δεν είναι “άτομα με μήτρα” όπως κά­ποιοι θέ­λουν να επι­βά­λουν αυτό τον όρο». Αυτό υπο­γραμ­μί­ζει σε συ­νέ­ντευ­ξή της προς τη “δ” η κα Φω­τει­νή Σιά­νου, ακτι­βί­στρια για την ει­ρή­νη και τα δι­καιώ­μα­τα των γυ­ναι­κών και μέλος του φε­μι­νι­στι­κού κι­νή­μα­τος, αλλά και εκ­πρό­σω­πος γυ­ναι­κεί­ων ορ­γα­νώ­σε­ων, με αφορ­μή ένα κεί­με­νο υπε­ρά­σπι­σης των γυ­ναι­κεί­ων δι­καιω­μά­των το οποίο υπέ­γρα­ψαν πάνω από 146 γυ­ναί­κες (επώ­νυ­μες, επαγ­γελ­μα­τί­ες κ.λπ.)

Και προ­σθέ­τει: «Οι φε­μι­νι­στι­κές αξίες και ιδέες δεν διώ­κο­νται, δεν απο­κλεί­ο­νται, αλλά συ­νι­στούν πεδία προ­βλη­μα­τι­σμού και ανά­πτυ­ξης δια­λό­γου».

• Κυρία Σιά­νου, πρό­σφα­τα ήρθε στη δη­μο­σιό­τη­τα ένα κεί­με­νο υπε­ρά­σπι­σης των γυ­ναι­κεί­ων δι­καιω­μά­των, το οποίο υπέ­γρα­ψαν πάνω από 146 γυ­ναί­κες επώ­νυ­μες, επαγ­γελ­μα­τί­ες, δη­μο­σιο­γρά­φοι, κα­θη­γή­τριες κ.ο.κ. Μι­λή­στε μας γι’ αυτό.

Από τη δη­μιουρ­γία του, το φε­μι­νι­στι­κό κί­νη­μα είναι ένα ου­μα­νι­στι­κό κί­νη­μα που αγκα­λιά­ζει κάθε αν­θρώ­πι­νη ύπαρ­ξη, που πρω­το­στά­τη­σε στους αγώ­νες για τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα όλων των γυ­ναι­κών, των ΛΟ­ΑΤ­ΚΙ+, των με­τα­να­στών και με­τα­να­στριών, των προ­σφύ­γων και προ­σφυ­γισ­σών και όλων των ευά­λω­των κοι­νω­νι­κών ομά­δων. Το φε­μι­νι­στι­κό κί­νη­μα υπε­ρα­σπί­στη­κε με το ίδιο σθέ­νος τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα των ΛΟ­ΑΤ­ΚΙ+ και τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα των γυ­ναι­κών.

Οι γυ­ναί­κες απο­τε­λού­με το μισό των αν­θρώ­πων αυτής της χώρας και αυτού του πλα­νή­τη. Δεν εί­μα­στε μία κοι­νό­τη­τα ούτε μειο­νό­τη­τα. Η πα­τριαρ­χία έχει δη­μιουρ­γή­σει από πολύ παλιά τις συν­θή­κες για την υπα­γω­γή των γυ­ναι­κών στην αν­δρι­κή εξου­σία του κρά­τους/των κρα­τών, του αρ­σε­νι­κού μέσα στην οι­κο­γέ­νεια, πα­τέ­ρα, αδελ­φού, συ­ζύ­γου. Έχου­με αντι­δρά­σει με αγώ­νες κι έχου­με κα­τα­φέ­ρει θε­τι­κές εξε­λί­ξεις για την ισό­τη­τα και την ανα­τρο­πή της πα­τριαρ­χι­κής εξου­σί­ας, σε διά­φο­ρους βαθ­μούς σε όλον τον κόσμο, με γυ­ναι­κεία και φε­μι­νι­στι­κά κι­νή­μα­τα. Υπάρ­χουν πολ­λών ειδών κοι­νω­νι­κά κι­νή­μα­τα και συχνά τα αι­τή­μα­τά μας συν­δέ­ο­νται ή δια­πλέ­κο­νται. Είναι γνω­στό ότι το γυ­ναι­κείο κί­νη­μα έκανε σκλη­ρούς, δια­χρο­νι­κά, αγώ­νες για την εξά­λει­ψη της πα­τριαρ­χί­ας και τη γυ­ναι­κεία χει­ρα­φέ­τη­ση. Τις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες φτά­σα­με σε ένα ση­μείο, που η πα­τριαρ­χία άρ­χι­σε να υπο­χω­ρεί και η ζωή των γυ­ναι­κών να βελ­τιώ­νε­ται εντυ­πω­σια­κά.

• Δη­λα­δή, οι γυ­ναί­κες δέ­χο­νται επί­θε­ση από κέ­ντρα που θέ­λουν να εξα­φα­νί­σουν τον όρο “γυ­ναί­κα” και να τον αντι­κα­τα­στή­σουν με τον όρο “άτομο με μήτρα”; Γιατί γί­νε­ται αυτό;

Κοι­τάξ­τε, σή­με­ρα το φε­μι­νι­στι­κό κί­νη­μα και οι γυ­ναί­κες σαν άτομα δέ­χο­νται μία λυσ­σα­λέα επί­θε­ση, που θυ­μί­ζει εποχή Με­σαί­ω­να. Ανα­πτύσ­σε­ται ένα κί­νη­μα που έχει βάλει σαν στόχο να αφα­νί­σει τον όρο “γυ­ναί­κες” από το σύγ­χρο­νο λε­ξι­λό­γιο και να τον αντι­κα­τα­στή­σει με τον όρο “άτομα με μήτρα” ή πα­ρεμ­φε­ρείς όρους. Γιατί; Γιατί έτσι βο­λεύ­ει πρω­τί­στως την πα­τριαρ­χία, που χρη­σι­μο­ποιεί και άλλες κοι­νω­νι­κές ομά­δες και τις στρέ­φει ενα­ντί­ον των γυ­ναι­κών. Φτά­σα­με σή­με­ρα στα όρια του δι­χα­σμού του γυ­ναι­κεί­ου κι­νή­μα­τος λόγω αυτής της απρό­σμε­νης εξέ­λι­ξης.

Σε αυτές τις απρο­κά­λυ­πτες επι­θέ­σεις ενα­ντί­ον των γυ­ναι­κών δη­λώ­νου­με πως δεν θα απα­ντή­σου­με με σιωπή. Ο σε­ξι­σμός, ο μι­σο­γυ­νι­σμός δεν θα νι­κή­σουν. Συ­μπε­ρί­λη­ψη για μας δεν είναι ο αφα­νι­σμός της γυ­ναι­κεί­ας ύπαρ­ξης, δεν είναι η απα­ξί­ω­ση και ο μι­σο­γυ­νι­σμός.

Η δική μας θέση είναι απέ­να­ντι τόσο στο υπερ­συ­ντη­ρη­τι­κό anti gender κί­νη­μα, που υπο­στη­ρί­ζει ότι τα σε­ξουα­λι­κά και ανα­πα­ρα­γω­γι­κά δι­καιώ­μα­τα μπο­ρούν να αγο­ρα­στούν και να που­λη­θούν στην ελεύ­θε­ρη αγορά. Επί­σης, προ­ω­θεί την πορ­νεία ως ερ­γα­σία, την πα­ρέν­θε­τη μη­τρό­τη­τα ως εμπό­ρευ­μα και την πορ­νο­γρα­φία.

Η δική μας θέση είναι απο­κλει­στι­κά στον δρόμο της προ­ό­δου. Εμείς θα συ­νε­χί­σου­με να υπε­ρα­σπι­ζό­μα­στε τα δι­καιώ­μα­τα των γυ­ναι­κών και κο­ρι­τσιών πα­γκο­σμί­ως, να διεκ­δι­κού­με ισό­τη­τα και ίσες ευ­και­ρί­ες για όλες/ους χωρίς εξαι­ρέ­σεις.

• Για την πα­ρέν­θε­τη μη­τρό­τη­τα έχει γίνει πολύς λόγος. Σε άλλες χώρες όπως οι ΗΠΑ, τεί­νει να γίνει επάγ­γελ­μα για πολύ νέες γυ­ναί­κες, με συ­νέ­πεια να εμπο­ρευ­μα­το­ποιεί­ται αυτή η πράξη. Ποια είναι η θέση σας;

Εμείς, δη­λώ­νου­με για μία φορά ακόμη ότι εί­μα­στε αντί­θε­τες με την πα­ρέν­θε­τη μη­τρό­τη­τα -είτε πρό­κει­ται για ετε­ρό­φυ­λα, είτε για ομό­φυ­λα ζευ­γά­ρια ή άτομα, επει­δή θέτει σε κίν­δυ­νο τα δι­καιώ­μα­τα των γυ­ναι­κών, επα­να­φέ­ρο­ντας με μο­ντέρ­νο τε­χνο­λο­γι­κά τρόπο το ζή­τη­μα του ελέγ­χου των ανα­πα­ρα­γω­γι­κών τους δυ­νά­με­ων, οδη­γεί σε εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­ση του γυ­ναι­κεί­ου σώ­μα­τος και μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει μία νέα, ιδιό­τυ­πη δου­λε­μπο­ρία εις βάρος τους.

Εδώ να ση­μειώ­σω ότι μας έχουν κα­τη­γο­ρή­σει ότι εί­μα­στε κατά της εξω­σω­μα­τι­κής γο­νι­μο­ποί­η­σης. Αυτό είναι δια­στρέ­βλω­ση θέ­σε­ων. Εί­μα­στε υπέρ όλων των κα­τα­κτή­σε­ων της επι­στή­μης, που λει­τουρ­γούν προς όφε­λος του αν­θρώ­που. Εί­μα­στε υπέρ της εξω­σω­μα­τι­κής, εφό­σον βοη­θά­ει γυ­ναί­κες που έχουν επι­λέ­ξει να την κά­νουν. Εκεί που έχου­με μία έν­στα­ση είναι όταν βλέ­που­με υπερ-εκ­με­τάλ­λευ­ση γυ­ναι­κών, σε αυτόν τον τομέα. Π.χ. όταν κά­νουν πολ­λές εξω­σω­μα­τι­κές, είναι επι­κίν­δυ­νο και επι­βα­ρυ­ντι­κό για την υγεία μιας γυ­ναί­κας. Είναι κάτι που τυγ­χά­νει προ­σο­χής.

• Το φε­μι­νι­στι­κό κί­νη­μα, εν κα­τα­κλεί­δι, δεν είναι κάτι πε­πε­ρα­σμέ­νο. Είναι εδώ και συ­νε­χί­ζει τους αγώ­νες.

Εμείς, οι φε­μι­νί­στριες που υπο­γρά­φου­με το κεί­με­νο που δό­θη­κε στη δη­μο­σιό­τη­τα, δη­λώ­νου­με ότι πα­ρα­μέ­νου­με συ­νε­πείς στις αξίες και τα ορά­μα­τα του φε­μι­νι­σμού, εκεί­νου του ου­μα­νι­στι­κού κι­νή­μα­τος, που βα­σί­ζε­ται στις πα­ναν­θρώ­πι­νες αξίες της ισό­τη­τας, της κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης, της αγά­πης για τον άν­θρω­πο και της αλ­λη­λεγ­γύ­ης, του κι­νή­μα­τος που μά­χε­ται για τα δι­καιώ­μα­τα των γυ­ναι­κών και ευ­ρύ­τε­ρα τα δι­καιώ­μα­τα των αν­θρώ­πων, ανε­ξάρ­τη­τα από φύλο, σε­ξουα­λι­κή προ­τί­μη­ση, κοι­νω­νι­κή τάξη, θρη­σκεία, εθνι­κό­τη­τα κ.λπ. και αντι­πα­λεύ­ει τον ρα­τσι­σμό και τον σε­ξι­σμό απ’ όπου κι αν προ­έρ­χο­νται. Ρα­τσι­σμός είναι, όταν μία κοι­νω­νι­κή ομάδα θε­ω­ρεί πως τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τά της αξί­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρο από τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα μόας άλλης και όταν προ­σπα­θεί να επι­βλη­θεί εις βάρος της, μέχρι το ση­μείο του αφα­νι­σμού της. Βα­σί­ζε­ται στην πίστη για την ανω­τε­ρό­τη­τα μίας κοι­νω­νι­κής ομά­δας (φυλής, έθνους, φύλου κ.λπ.) με συ­νέ­πεια αρ­νη­τι­κή στάση και πο­λι­τι­κή προς τις λοι­πές «κα­τώ­τε­ρες» ομά­δες. Χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από σχέ­σεις επι­κυ­ριαρ­χί­ας, δια­κρί­σε­ων και πο­λι­τι­στι­κής επι­βο­λής.

Στο όνομα του φε­μι­νι­σμού και των αγώ­νων του κα­ταγ­γέλ­λου­με, επί­σης, την προ­σπά­θεια της εκ νέου εξα­φά­νι­σης των γυ­ναι­κών από τον δη­μό­σιο λόγο, που ση­μειώ­νε­ται τον τε­λευ­ταίο καιρό, με την αντι­κα­τά­στα­ση του όρου «γυ­ναί­κα» με όρους όπως «άτομα με μήτρα», «άν­θρω­ποι με μήτρα» κ.ά. γε­γο­νός που απο­τε­λεί ακραία μορφή έμ­φυ­λης βίας και ευ­θεία επί­θε­ση προς τη θη­λυ­κή μας υπό­στα­ση.

Εμείς εί­μα­στε άν­θρω­ποι με σώμα, ψυχή, πνεύ­μα, πο­λι­τι­σμό, γλώσ­σα, όπως και οι άν­δρες, με το επι­πλέ­ον χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι, όσες το επι­λέ­γου­με, γεν­νά­με τους νέους αν­θρώ­πους και φυ­σι­κά το­νί­ζου­με ότι θα γεν­νά­με, αν θέ­λου­με, όποτε θέ­λου­με και όσα παι­διά θέ­λου­με.

Υπε­ρα­σπι­ζό­με­νες τις αξίες του ου­μα­νι­στι­κού φε­μι­νι­σμού, υπε­ρα­σπί­ζου­με τις αξίες του δη­μο­κρα­τι­κού δια­λό­γου στο εσω­τε­ρι­κό του φε­μι­νι­σμού, υπε­ρα­σπί­ζου­με τον πο­λι­τι­κό πο­λι­τι­σμό του σε­βα­σμού της δια­φο­ρε­τι­κής άπο­ψης.

Οι φε­μι­νι­στι­κές αξίες και ιδέες δεν διώ­κο­νται, δεν απο­κλεί­ο­νται, αλλά συ­νι­στούν πεδία προ­βλη­μα­τι­σμού και ανά­πτυ­ξης δια­λό­γου.