Τελευταίο κουδούνι για το Δημοτικό Σχολείο των Αρκιών

Mετά από εμάς, στο νησί θα απο­μεί­νουν μόνο ηλι­κιω­μέ­νοι. Οσο είναι ο Αγγελος εδώ παίζει, ψαρεύει, τρέχει με το ποδή­λατό του κάτω στην αλάνα. Φωνάζει και δίνει ζωή σε αυτόν τον τόπο. Λυπάμαι που ο γιος μου θα είναι ο τελευ­ταίος που θα τρα­βή­ξει την πόρτα του σχο­λείου και θα την κλείσει».

Η Νεκτα­ρία Σπύρου, μητέρα του μονα­δι­κού παιδιού που ζει σήμερα στους Αρκιούς, περι­γρά­φει στην «Κ» τη συναι­σθη­μα­τική φόρτιση κάτω από την οποία η οικο­γέ­νειά της πήρε την απόφαση να εγκα­τα­λεί­ψει το μικρό ακρι­τικό νησί στα ανα­το­λικά του Αιγαίου. Το ερχό­μενο καλο­καίρι, ο 12χρονος γιος της θα απο­φοι­τή­σει από το δημο­τικό και όλοι μαζί θα μετα­κο­μί­σουν στους Λειψούς, όπου ο Αγγελος θα συνε­χί­σει στο Γυμνά­σιο. Από τον Σεπτέμ­βριο του ’25, το ιστο­ρικό δημο­τικό σχολείο των Αρκιών που συμ­βο­λί­ζει την αξία της εκπαί­δευ­σης στα πιο απο­μα­κρυ­σμένα σημεία της χώρας, θα μείνει πλέον χωρίς αυτόν τον ένα μαθητή, ένα άδειο κτίριο με δυνατές ανα­μνή­σεις.

Ο Αγγελος Κάβου­ρας, ο τελευ­ταίος και μονα­δι­κός μαθητής του δημο­τι­κού σχο­λείου των Αρκιών, παίζει μόνος του μπάσκετ στα δια­λείμ­ματα.

«Ηδη σκέ­φτο­μαι πως όταν φύγουμε, θα στε­να­χω­ρή­σουμε όσους θα αφή­σουμε πίσω», λέει η μητέρα του Αγγελου. «Είμαι περή­φανη για τον γιο μου που τον έχω δει να σηκώνει τη σημαία κάνο­ντας μόνος του παρέ­λαση στο νησί μας. Κάθε γιορτή που γινόταν στον τόπο μας είτε ήταν Χρι­στού­γεννα είτε ήταν εθνική επέ­τειος συν­δε­ό­ταν με το σχολείο μας. Τώρα αυτό θα σβήσει. Πώς να σας περι­γράψω τι νιώθω, είμαι πολύ συγκι­νη­μένη».

«Το κλεί­σιμο του σχο­λείου μάς κάνει να νιώ­θουμε άβολα»

Μόλις 30 άτομα πλέον ζουν τον χειμώνα στο ακρι­τικό νησάκι των Δωδε­κα­νή­σων, βορειο­α­να­το­λικά της Πάτμου. Ο Αγγελος είχε μετα­κο­μί­σει από τους Λειψούς με την οικο­γέ­νειά του στους Αρκιούς το 2021, στη Β’ δημο­τι­κού. Ηταν μια απόφαση που πήραν –εν μέσω παν­δη­μίας– έπειτα από προ­τροπή του τότε αντι­δη­μάρ­χου Πάτμου και νυν δημάρ­χου του νησιού, Νικήτα Τσα­μπα­λάκη. Σκοπός ήταν εκείνη την περίοδο να μη σφρα­γι­στεί το δημο­τικό σχολείο. Σήμερα, η προ­σπά­θεια αυτή, παρά τη δυνατή θέληση της δημο­τι­κής αρχής, μοιάζει να μην τελε­σφο­ρεί.

Η παρέ­λαση στους μικρούς Αρκιούς από τον μονα­δικό μαθητή του δημο­τι­κού σχο­λείου υπήρξε πάντα ένας λόγος προ­βο­λής του νησιού στις εθνικές επε­τεί­ους. Οπως όλα δεί­χνουν, η τελευ­ταία προ­γραμ­μα­τι­σμένη παρέ­λαση στο νησί θα γίνει στις 25 Μαρτίου του 2025.

«Το κλεί­σιμο του σχο­λείου στους Αρκιούς μάς κάνει να νιώ­θουμε άβολα, διότι έχουμε συνη­θί­σει όλα αυτά τα χρόνια να πηγαί­νουμε στις γιορτές, να παρα­κο­λου­θούμε τις εθνικές παρε­λά­σεις σε αυτό το απο­μα­κρυ­σμένο ελλη­νικό νησί, στα ανα­το­λικά της Ευρώπης. Δυστυ­χώς, όμως, αυτή είναι η φυσική εξέλιξή του», λέει στην «Κ» ο κ. Τσα­μπα­λά­κης.

Ο ίδιος πήρε πριν από λίγους μήνες την απόφαση να προ­σελ­κύ­σει στους Αρκιούς νέα ζευ­γά­ρια με παιδιά. Γρήγορα, όμως, κατά­λαβε πως το εγχεί­ρημα δεν θα μπο­ρούσε εύκολα να πετύχει και η ιδέα έχει πλέον σχεδόν εγκα­τα­λει­φθεί.

Σε λίγα χρόνια οι Αρκιοί θα είναι ένα νησί για παρα­θε­ρι­στές, θα έχει ζωή μόνο τα καλο­καί­ρια.

«Είναι πολύ δύσκολη η προ­σπά­θεια να βρούμε οικο­γέ­νειες για να εγκα­τα­στα­θούν εκεί. Παρότι μπο­ρούμε να προ­σφέ­ρουμε το κίνητρο της απα­σχό­λη­σης με μισθό 800 – 1.000 ευρώ τον μήνα, το θέμα δεν είναι μόνο οικο­νο­μικό. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρ­χουν σπίτια στο νησί για να στε­γα­στούν όσοι ενδε­χο­μέ­νως θα ενδια­φέ­ρο­νταν να έρθουν. Δηλαδή ακόμη κι αν προ­χω­ρή­σει η προ­σπά­θεια να βρεθούν οικο­γέ­νειες, στο τέλος αυτό πιθανόν να μας γυρίσει “μπού­με­ρανγκ” γιατί δεν θα μπο­ρούμε να τις στε­γά­σουμε κάπου», εξηγεί ο δήμαρ­χος, κάνο­ντας ταυ­τό­χρονα μια δυσοί­ωνη πρό­βλεψη για το μέλλον του ακρι­τι­κού τόπου.

«Τα σπίτια που υπάρ­χουν σήμερα πάνω στο νησί είναι κυρίως του­ρι­στι­κές κατοι­κίες που λει­τουρ­γούν τους καλο­και­ρι­νούς μήνες. Σε λίγα χρόνια οι Αρκιοί θα είναι ένα νησί για παρα­θε­ρι­στές, θα έχει ζωή μόνο τα καλο­καί­ρια. Είναι κάτι που μοιάζει ανα­πό­φευ­κτο, διότι οι περισ­σό­τε­ροι κάτοι­κοί του είναι άνθρω­ποι μεγάλης ηλικίας».

«Λυπάμαι που ο γιος μου θα είναι ο τελευ­ταίος που θα τρα­βή­ξει την πόρτα του σχο­λείου και θα την κλείσει» λέει στην «Κ» η μητέρα του Αγγελου, Νεκτα­ρία Σπύρου.

«Δεν ξέρουμε αν τα σπίτια που μένουμε είναι δικά μας»

Ο Μιχάλης Κάβου­ρας, πατέρας του Αγγελου, έχει γεν­νη­θεί και έχει μεγα­λώ­σει στους Αρκιούς. Ακόμη κι όταν έζησε για ένα διά­στημα στους Λειψούς από όπου κατά­γε­ται η σύζυγός του, η βάση του παρέ­μενε στο νησί του, όπου «πετα­γό­ταν» τον περισ­σό­τερο καιρό για να ψαρεύει. Τα τελευ­ταία χρόνια με θλίψη βλέπει το νησί να ερη­μώ­νει καθώς οι ηλι­κιω­μέ­νοι που «φεύγουν» δεν αντι­κα­θί­στα­νται. Το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα, όμως, για τον ίδιο είναι η διαμάχη που εδώ και χρόνια έχει ξεσπά­σει ανάμεσα στους κατοί­κους των Αρκιών και την πολι­τεία γύρω από την ιδιο­κτη­σία της γης, καθώς εξαι­τίας κάποιων νομικών εκκρε­μο­τή­των δεν μπορεί να ανα­γνω­ρι­στεί επίσημα η περιου­σία τους.

«Μας έρχο­νται αγωγές που αμφι­σβη­τούν την κυριό­τητα των οικο­πέ­δων μας και δεν ξέρουμε αν τα σπίτια που μένουμε είναι δικά μας, αφού δεν μπο­ρούμε να κάνουμε ούτε γονική παροχή στα παιδιά μας. Ολοι όσοι έρχο­νται στο νησί, μας χτυπούν την πλάτη, μας λένε “μπράβο σας που φυλάτε Θερ­μο­πύ­λες” και μετά παρότι μας δια­βε­βαιώ­νουν ότι η γη μάς ανήκει και δεν θα μας διώξει κανείς, κατα­φθά­νουν οι αγωγές επι­κα­λού­με­νες έγγραφα ακόμη και από την περίοδο της Τουρ­κο­κρα­τίας», λέει ο ίδιος.

Για το ζήτημα αυτό, πάντως, ο Δήμαρ­χος Πάτμου είναι καθη­συ­χα­στι­κός και επι­κα­λού­με­νος την τρο­πο­λο­γία που ανα­κοι­νώ­θηκε μόλις την περα­σμένη εβδο­μάδα (25/2) από το Υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας, δια­βε­βαιώ­νει στην «Κ» πως το ζήτημα φτάνει σύντομα στην επίλυσή του. Σύμφωνα με την τρο­πο­λο­γία, ανα­στέλ­λε­ται για έξι μήνες η άσκηση αγωγών από το Δημόσιο για τη διεκ­δί­κηση ιδιω­τι­κών ακι­νή­των, ενώ θα ακο­λου­θή­σει συνο­λική νομο­θε­τική ρύθμιση με την οποία ανα­μέ­νε­ται να αντι­με­τω­πι­στεί ορι­στικά το πρό­βλημα.

«Αυτή η τρο­πο­λο­γία είναι το πρώτο σημα­ντικό βήμα που γίνεται μετά από μια μακρά προ­σπά­θεια. Το λάθος στον Νόμο ήταν ότι κάλυπτε τους μόνι­μους κάτοι­κους των Αρκιών, αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τητα πρό­κει­ται για μόνι­μους κατοί­κους Πάτμου, οι οποίοι δια­μέ­νουν στους Αρκιούς. Υστερα από αυτήν τη θετική εξέλιξη, μπο­ρούμε να πούμε ότι το θέμα πλέον πηγαί­νει προς ορι­στική επίλυση», τονίζει.

«Ο,τι κάνουμε, το κάνουμε για το παιδί»

Αυτή την περίοδο, ο Μιχάλης Κάβου­ρας προ­σπα­θεί να προ­ε­τοι­μά­σει για τη μετε­γκα­τά­σταση όχι μόνο τον γιο του που σε λίγο –έτσι κι αλλιώς– θα συνα­ντή­σει ξανά τους παλιούς συμ­μα­θη­τές του, αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό, ώστε να συνη­θί­σει στην ιδέα.

Ο Μιχάλης Κάβου­ρας, αγκαλιά με τον γιο του Αγγελο στους Αρκιούς.

«Εδώ γεν­νή­θηκα και εδώ θα ήθελα να πεθάνω. Σ’ αυτό το νησάκι. Είναι ο τόπος μου και τον λατρεύω, αλλά ό,τι κάνουμε, το κάνουμε για το παιδί. Το φέραμε στους Αρκιούς πριν από μερικά χρόνια για να μην κλείσει το σχολείο. Αλλά τώρα, ακόμη κι αν υπάρχει –όπως μάς λένε– η δυνα­τό­τητα να συνε­χί­σει τα μαθή­ματα δια­δι­κτυακά, ο Αγγελος δεν μπορεί να μείνει άλλο μόνος του στο νησί. Εδώ συνα­να­στρέ­φε­ται μόνο ηλι­κιω­μέ­νους, αλλά η θέση του είναι να μεγα­λώ­νει μαζί με τους συνο­μη­λί­κους του», λέει στην «Κ» ο κ. Κάβου­ρας εκφρά­ζο­ντας τη συγκί­νησή του για το κλεί­σιμο του σχο­λείου.

«Το σχολείο είναι το καμάρι μας και είμαστε συναι­σθη­μα­τικά δεμένοι με αυτό. Εδώ φοί­τη­σαν τα δύο μεγα­λύ­τερα παιδιά μου, σε αυτό πήγα κι εγώ. Ο Αγγελος αυτή τη στιγμή έχει ανά­μει­κτα συναι­σθή­ματα. Από τη μία δεν θέλει να αφήσει τους Αρκιούς, στε­να­χω­ριέ­ται και για τη δασκάλα του που τη λατρεύει και μαζί της διανύει μια υπέροχη σχολική χρονιά, αλλά από την άλλη ξέρει πως ό,τι κάνουμε είναι για το καλό του».

Για τη μητέρα του Αγγελου, τα πράγ­ματα είναι πιο ξεκά­θαρα. Στην αρχή της χρονιάς είχε ζητήσει από τον δήμαρχο Πάτμου να κάνει τις απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες για να φέρει οικο­γέ­νειες στους Αρκιούς. Αργό­τερα, όμως, κατά­λαβε πως ακόμη και αν γινόταν αυτό, ο μικρός θα συνέ­χιζε να στε­ρεί­ται πολλά, και κυρίως μία καλύ­τερη εκπαί­δευση.

«Ο Αγγελος θα τελειώ­σει το σχολείο στους Λειψούς και έπειτα θα μπορεί να τρα­βή­ξει τον δρόμο του. Εμείς ως γονείς, θα του έχουμε δώσει, ως οφεί­λουμε, τα απα­ραί­τητα εφόδια».

«Πήρα την απόφαση και ζήτησα μέσω email να μην το προ­χω­ρή­σουν, του­λά­χι­στον για εμάς, διότι τα έβαλα κάτω και σκέ­φτηκα ότι το παιδί πρέπει να πάει στους Λειψούς, εκεί που υπάρχει οργα­νω­μένο Γυμνά­σιο και Λύκειο, υπάρ­χουν δρα­στη­ριό­τη­τες για να περνάει τη μέρα του, να κάνει αθλη­τι­σμό, ακόμη και μαθή­ματα κιθάρας αφού αγαπά τη μουσική. Θα τελειώ­σει το σχολείο στους Λειψούς και έπειτα θα μπορεί να τρα­βή­ξει τον δρόμο του. Εμείς ως γονείς, θα του έχουμε δώσει, ως οφεί­λουμε, τα απα­ραί­τητα εφόδια».

Η οικο­γέ­νεια Κάβουρα ήδη δρο­μο­λο­γεί τις δια­δι­κα­σίες για να ξεκι­νή­σει τη νέα ζωή στους Λειψούς. Το σπίτι στο οποίο θα μείνουν είναι το πατρικό της Νεκτα­ρίας και οι γονείς της είναι ενθου­σια­σμέ­νοι με την ιδέα ότι θα ζουν πλέον πολύ κοντά και θα απο­λαμ­βά­νουν τον εγγονό τους. Υπάρ­χουν, όμως, κάποιες εκκρε­μό­τη­τες που θα πρέπει εγκαί­ρως να τακτο­ποι­η­θούν.

«Αυτό που με απα­σχο­λεί πλέον είναι να κατα­φέρω να βρω μια πρωινή δουλειά για να μπορώ να συνει­σφέρω στην οικο­γέ­νειά μου και να μη στε­ρη­θούμε όλα όσα σκε­φτό­μα­στε ότι θα κερ­δί­σουμε εκεί. Οταν ζούσαμε στους Λειψούς, εργα­ζό­μουν ως καθα­ρί­στρια στο δημο­τικό ιατρείο, τώρα δεν ξέρω αν θα υπάρχει κάποια δια­θέ­σιμη θέση κάπου», λέει η κ. Σπύρου. «Αν μπο­ρείτε γράψτε το αυτό, ότι ψάχνω για μια καλή δουλειά».

Πηγή: kathimerini.gr