Τα Βιβλία του Κτηματολογίου Ρόδου είναι κομμάτι της Ιστορικής Μνήμης του τόπου μας

Με τον Νόμο 4512/2018 ψηφί­στηκε η μετά­πτωση του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου που ανήκει στο Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης στο Ν.Π.Δ.Δ. Ελλη­νικό Κτη­μα­το­λό­γιο και με το άρθρο 9 του Νομου αυτού κατρ­γού­νται τα Κτη­μα­το­λο­γικά Βιβλία μετα­γρα­φών και τίθε­νται στο αρχείο αφού περιέλ­θουν όλα στον νέο φορέα με την ορι­στική κατάρ­γηση του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου που ανα­μέ­νε­ται με απόφαση που θα εκδοθεί από μέρα σε μέρα.

Τα Βιβλία του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου απο­τε­λούν ιστο­ρικά μονο­πά­τια της ιστο­ρίας του τόπου μας και της Ιστο­ρι­κής μας Μνήμης γιατί εμπε­ριέ­χουν πλη­ρο­φο­ρίες και πλαι­σιό­νο­νται σπάνια και ιστο­ρι­κής σημα­σίας έγγραφα της κατοχής της Δωδε­κα­νή­σου από τους Μου­σουλ­μά­νους και τους Ιταλούς Κατα­κτη­τές.  Η Ιταλική Διοί­κηση δημιούρ­γησε ένα σύστημα μετα­γρα­φών περίπου σαν το διπλο­γρα­φικό σύστημα που μοιάζει με το λογι­στικό προ­κει­μέ­νου να απο­τυ­πω­θούν οι ιδιο­κτη­σίες και τα δικαιώ­ματα επί ακι­νή­των στη Ρόδο, Κω και στο Λακκί Λέρου.  Χιλιά­δες έγγραφα και σελίδες που τηρού­νται στο Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου έχουν ιστο­ρική αξία δεδο­μέ­νου ότι αφορούν περιό­δους της Μου­σουλ­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας και της Ιτα­λι­κής Διοί­κη­σης στα Δωδε­κά­νησα.  Στο Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου υπάρ­χουν από Μου­σουλ­μα­νικά βιβλία μετα­γρα­φών συμ­βο­λαίων, προι­κο­σύμ­φωνα μέχρι και αιτή­σεις μετα­γρα­φών της Ιτα­λο­κρα­τίας με απο­τυ­πώ­ματα των προ­πα­πού­δων μας ατόφια όπως είχαν κατα­τε­θεί να δηλώ­σουν τις περιου­σίες τους.

Από την μικρή μαςμας με αυτά προ­κύ­πτει ότι οι τότε οι Ιταλοί μετα­γρα­φείς (έτσι ήθιστε να λέγο­νται οι υπάλ­λη­λοι που μετα­γρά­φουν στα βιβλία τις μετα­βο­λές των ακι­νή­των), αφού έφτια­χναν τον φάκελο με τα στοι­χεία αυτά, τοπο­θε­τού­σαν και το αντί­στοιχο τοπο­γρα­φικό από­σπα­σμα του χάρτη από τους χάρτες του Κτη­μα­το­λο­γίου που περιεί­χαν και αυτοί την Κτη­μα­το­λο­γική Μερίδα των ακι­νή­των, έδιναν την Κτη­μα­το­λο­γική Μερίδα, δηλαδή την ιδιο­κτη­σία, έγραφαν στοι­χεία δημο­γρα­φικά δλδ αν είναι ορθό­δο­ξος, μου­σουλ­μά­νος ή ισραη­λί­της ο αιτών ή ακόμα και από ποιο χωριό της Ρόδου κατα­γό­ταν και αν ήταν προ­α­πο­βιώ­σας ο πατέρας του ή ανέ­φε­ραν ακόμα και το όνομα του συζύγου.

Στη συνέ­χεια συμπλή­ρω­ναν τα δελ­τιά­ρια ονο­μα­στικά και μερι­δο­λό­για για ευρε­τή­ρια, τα άλλα ευρε­τή­ρια των πρέξεων, τους τίτλους που ήταν πιστά αντί­γραφα από τις μερίδες που έδιναν και δημιουρ­γού­σαν ακόμα και τους δευ­τε­ρό­τυ­πους τόμους που φυλάσ­σο­νται στο Δημαρ­χείο Ρόδου σε δια­φο­ρε­τικό χώρο από αυτόν του Κτη­μα­το­λο­γίου προ­κει­μέ­νου να δια­φυλ­λάσ­σο­νται τα στοι­χεία που ανα­φέ­ρουν αλλά και για άλλους λόγους περισ­σό­τερο σοβα­ρούς.

Μελε­τη­μένα από τους Ιταλούς επι­λέ­χθηκε το πρώτο κτίριο που στε­γά­ζο­νταν το Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου δηλαδή το τετρα­ό­ροφο πάνω από την Πυρο­σβε­στική για περισ­σό­τερη ασφά­λεια και ώστε να είναι δύσκολη η πρό­σβαση στον τέταρτο όροφο μεταξύ Αστυ­νο­μίας, Λιμε­ναρ­χείου, Ταχυ­δρο­μείου, Πυρο­σβε­στι­κής και εν τέλει ανάμεσα σε πολλές δημό­σιες υπη­ρε­σίες εν προ­κει­μένω για να μην μετα­φέ­ρο­νται τα βιβλία ή να μετα­κι­νού­νται εκτός της Υπη­ρε­σίας αφού είναι ογκώδη και βαριά, άλλα πάλι είναι δερ­μα­τό­δετα και ζυγί­ζουν αρκετά κιλά.

Κατά τη μετα­κό­μιση του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου που διήρ­κησε αρκε­τούς μήνες αφού απο­γρά­φηκε και μετα­φέρ­θηκε όλο το υλικό δια­πι­στώ­σαμε με μεγάλη μας έκπληξη ότι το Ιταλικό Κτη­μα­το­λό­γιο προ­φα­νώς ήταν η εξε­λιγ­μένη μορφή ενός άλλου διπλο­γρα­φι­κού συστή­μα­τος μετα­γρα­φών που είναι γραμ­μένο σε αραβική γραφή δηλαδή την επίσημη γραφή της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας στην οποία ήταν σκλα­βω­μένα τότε τα Δωδε­κά­νησα.

Οι προ­βλη­μα­τι­σμοί μας είναι πάρα πολλοί μιας και δεν υπήρ­ξαμε υπάλ­λη­λοι της μιας νύχτας αλλά ζησαμε περισ­σό­τε­ρες δύσκο­λες κατα­στά­σεις από την υπαλ­λη­λική ζωή του μέσου δημό­σιου υπαλ­λή­λου, μετά της απο­κτη­θεί­σας μας εμπει­ρίας μετα­γρα­φών, τήρησης, μετα­κό­μι­σης και μετα­φο­ράς πρω­το­γε­νούς υλικού.  Πολλές φορές καλού­μα­στε να δια­βά­σουμε εγγρα­φές με καλ­λι­γρα­φικά γράμ­ματα ιταλών και να σκε­φτούμε πως δια­βά­ζε­ται σωστά το όνομα αφού οι ιταλοί έγγρα­φαν τα ονόματα όπως τα άκουγαν γιατί έδιναν έμφαση φωνηε­ντι­σμό των λέξεων.

Περαι­τέρω στα Κτη­μα­το­λικά βιβλία απο­τυ­πώ­νε­ται με χρο­νο­λο­γική σειρά η ιστορία του ακι­νή­του και όπως πραγ­μα­τικά δηλώ­θηκε αλλά και στην ιταλική γλώσσα με λατι­νι­κούς χαρα­κτή­ρες και συνε­χί­ζει μέχρι σήμερα δια­νύ­ο­ντας παράλ­ληλα άλλους τύπους γραφής, καθα­ρεύ­ου­σας, δημο­τι­κής κλπ.  Άλλωστε εκεί δια­κρί­νο­νται τα Βακου­φικά δικαιώ­ματα ή η νομική φύση των ακι­νή­των Αρζί Μιρί, Ντε­μα­νιάλε κλπ.  Στοι­χεία που φανε­ρώ­νουν την ιστορία της Ρόδου.  Τελικά σ’ αυτά τα βιβλία και στους φακέ­λους και τα λοιπά έγγραφα του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου ανα­γρά­φο­νται πάσης φύσεως ιστο­ρικά στοι­χεία και ευαί­σθητα προ­σω­πικά δεδο­μένα όπως τα θρη­σκεύ­ματα των ροδιτών.   Μήπως τελικά θα έπρεπε να διευ­κρι­νι­σθεί για το πώς θα φυλα­χθούν αυτά τα βιβλία και τα σημα­ντικά έγγραφα και που θα ανήκουν;  Σύμφωνα με τους άγρα­φους νόμους της ιστο­ρίας αυτά θα πρέπει να ανήκουν στον ροδιακό λαό μιας και από τη φύση τους παρά­γουν δημο­σιό­τητα και πίστη.

Τα βιβλία του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου που δια­κρί­νο­νται σε πολλές κατη­γο­ρίες, μου­σουλ­μα­νικά, ιταλικά, ελλη­νικά και συμπλη­ρώ­νο­νται με πολλά νομι­μο­ποι­η­τικά έγγραφα και χάρτες που πλέον δια­νύ­ουν τον δεύτερο αιώνα ζωής και χρήσης ίσως τα μου­σουλ­μα­νικά πολλά από τα οποία είναι αμε­τά­φρα­στα να φανε­ρώ­νουν στοι­χεία για την ιστορία του και η μελέτη τους θα συμ­βά­λει σημα­ντικά στην Ιστο­ρική Μνήμη του τόπου μας.  Συνεπώς αυτοί οι οποίοι έχουν ταχθεί για να λάβουν αυτές τις ευαί­σθη­τες απο­φά­σεις να ανα­λο­γι­στούν τη σοβα­ρό­τητα του θέματος και να σεβα­στούν την ιστορία του ροδί­τι­κου λαού και την Ιστο­ρική μας Μνήμη.

Ελένη Ν. Καρα­γιάννη

Από­φοιτη Τμ.Μεσ.Σπουδών ΠΑ