Νέο επίδομα ανεργίας: Ξεκινά η πιλοτική εφαρμογή του – Οι μεγάλες αλλαγές που έρχονται

Υπε­γράφη η Κοινή Υπουρ­γική Απόφαση μεταξύ των Υπουρ­γείων Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών και Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης, με την οποία τίθεται σε πιλο­τική εφαρ­μογή το νέο επίδομα ανερ­γίας.

Το πιλο­τικό πρό­γραμμα υλο­ποιεί­ται έπειτα από εκπό­νηση μελέτης της Δημό­σιας Υπη­ρε­σίας Απα­σχό­λη­σης σε συνερ­γα­σία με τον ΟΟΣΑ και στο πλαίσιο έργου τεχνι­κής βοή­θειας της DG REFORM.

Στόχος του νέου πιλο­τι­κού επι­δό­μα­τος ανερ­γίας είναι να προ­σαρ­μο­στεί στις ανάγκες της σύγ­χρο­νης αγοράς εργα­σίας, να παρα­κι­νεί περισ­σό­τερο στην εύρεση εργα­σίας και να γίνει πιο απο­τε­λε­σμα­τικό, πιο δίκαιο, πιο αντα­πο­δο­τικό. Η υλο­ποί­ηση του νέου πιλο­τι­κού επι­δό­μα­τος ανερ­γίας ανα­μέ­νε­ται να εκκι­νή­σει εντός των πρώτων μηνών του 2025 και μπορεί να έχει διάρ­κεια έως 16 μήνες.

Οι στόχοι του νέου επι­δό­μα­τος ανερ­γίας είναι οι εξής:

Παρα­κί­νηση για εργασία: Θα παρα­κι­νεί τους ανέρ­γους για ταχύ­τερη επι­στροφή στην εργασία καθώς θα ξεκι­νάει υψη­λό­τερο τους πρώτους μήνες της ανερ­γίας και θα βαίνει μειού­μενο.

Αντα­πο­δο­τι­κό­τητα και δικαιο­σύνη: Το σύστημα θα ανα­γνω­ρί­ζει τις κατα­βλη­θεί­σες εισφο­ρές και δεν θα εξο­μοιώ­νει περι­πτώ­σεις με μεγάλες δια­φο­ρές, όπως ήδη συμ­βαί­νει στις 25 από τις 27 χώρες της ΕΕ. Σήμερα στη χώρα μας, ανε­ξαρ­τή­τως αν κάποιος εργά­στηκε 2 χρόνια με κατώ­τατο μισθό ή 20 χρόνια με 2.000 ευρώ, λαμ­βά­νει το ίδιο επίδομα για την ίδια διάρ­κεια.

Απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα: Η συγ­χώ­νευση και αυτο­μα­το­ποί­ηση πολύ­πλο­κων δια­δι­κα­σιών θα εξα­σφα­λί­σουν την απλο­ποί­ηση και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της παροχής.

Το νέο επίδομα απο­τε­λεί­ται από τρία μέρη:

Σταθερό μέρος επι­δό­τη­σης: Υπο­λο­γί­ζε­ται βάσει των απο­δο­χών του δικαιού­χου. Εκκινεί από επι­δό­τηση 70% του νομο­θε­τη­μέ­νου κατώ­τα­του ημε­ρο­μι­σθίου ή του μέσου ημε­ρο­μι­σθίου του δικαιού­χου (εάν οι απο­δο­χές του ήταν μικρό­τε­ρες από τον κατώ­τατο μισθό) και μειώ­νε­ται στα­διακά στο τέλος της περιό­δου επι­δό­τη­σης. Προ­ϋ­πό­θεση είναι η συμπλή­ρωση 175 ημερών ασφά­λι­σης κατ’ ελά­χι­στο κατά τους 14 μήνες πριν την ένταξη στην επι­δό­τηση εξαι­ρου­μέ­νων των 2 τελευ­ταίων μηνών.

Μετα­βλητό μέρος επι­δό­τη­σης («μπόνους» σε όσους έχουν μακρύ­τερο ασφα­λι­στικό βίο): Εξαρ­τά­ται από τα έτη ασφά­λι­σης του δικαιού­χου (κατα­με­τρώ­νται από το 4ο έως και το 20ο έτος ασφά­λι­σης) και τον μέσο όρο απο­δο­χών του (όταν είναι μεγα­λύ­τε­ρος από τον κατώ­τατο μισθό). Ο υπο­λο­γι­σμός γίνεται με τον πολ­λα­πλα­σια­σμό των συντε­λε­στών που αντι­στοι­χούν στα έτη ασφά­λι­σης και τον μέσο όρο απο­δο­χών με το νομο­θε­τη­μένο κατώ­τατο ημε­ρο­μί­σθιο. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το επίδομα ανερ­γίας είναι αντα­πο­δο­τι­κής φύσης (δηλ. προ­κύ­πτει από κατα­βλη­θεί­σες εισφο­ρές ανερ­γίας κατά τον εργα­σιακό βίο) και όχι προ­νοια­κής φύσης. Προ­ϋ­πο­θέ­σεις: α) Ένταξη στην τακτική επι­δό­τηση, β) 900 ημέρες ασφά­λι­σης κατ’ ελά­χι­στο  κατά τους 50 μήνες πριν την ένταξη στην επι­δό­τηση εξαι­ρου­μέ­νων των 2 τελευ­ταίων μηνών, γ) Απο­δο­χές ίσες ή μεγα­λύ­τε­ρες από τον κατώ­τατο μισθό κατά τους 14 μήνες πριν την ένταξη στην επι­δό­τηση εξαι­ρου­μέ­νων των 2 τελευ­ταίων μηνών.

Πρό­σθε­τες παροχές/προ­σαυ­ξή­σεις: περι­λαμ­βά­νουν δώρο Χρι­στου­γέν­νων, Πάσχα και προ­σαυ­ξή­σεις λόγω προ­στα­τευό­με­νων μελών και μονο­γο­νεϊ­κό­τη­τας.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι το θεσμικό πλαίσιο για το τακτικό επίδομα ανερ­γίας όπως ισχύει σήμερα δια­μορ­φώ­θηκε τις δεκα­ε­τίες του 1950 και 1980, δεν αντα­πο­κρί­νε­ται πλέον επαρκώς σε βασι­κούς στόχους κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, όπως η ουσια­στική στήριξη των ανέργων σε κρίσιμο χρόνο και η παροχή κινή­τρων για την επα­νέ­νταξη στην αγορά εργα­σίας.

Το πρό­γραμμα θα αξιο­λο­γη­θεί μετά το πέρας της πιλο­τι­κής εφαρ­μο­γής, και με βάση τα πορί­σματα της τελικής αξιο­λό­γη­σης, θα τρο­πο­ποι­η­θεί ανα­λό­γως και θα εφαρ­μο­σθεί καθο­λικά στο σύνολο των ανέργων.

Ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις για το πιλο­τικό πρό­γραμμα τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας της ΔΥΠΑ

Επίδομα Ανερ­γίας – ΔΥΠΑ

1.Γιατί χρειά­ζε­ται αλλαγή στο επίδομα ανερ­γίας;

Το θεσμικό πλαίσιο για το επίδομα ανερ­γίας δια­μορ­φώ­θηκε τη δεκα­ε­τία του 1950, συνεπώς είναι ανα­γκαία η επι­και­ρο­ποί­ηση του ώστε να συν­δε­θεί με τις ανάγκες της σύγ­χρο­νης αγοράς εργα­σίας και να αντα­πο­κρί­νε­ται στα σημε­ρινά βασικά ζητού­μενα που είναι η ουσια­στική και δίκαιη στήριξη των ανέργων και η παρα­κί­νηση για την επα­νέ­νταξη στην αγορά εργα­σίας.

2.Ποιες είναι οι βασικές αρχές του πιλο­τι­κού προ­γράμ­μα­τος τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας της ΔΥΠΑ;

Παρα­κί­νηση για εργασία: Θα παρα­κι­νεί τους ανέρ­γους για ταχύ­τερη επι­στροφή στην εργασία καθώς θα ξεκι­νάει υψη­λό­τερο τους πρώτους μήνες της ανερ­γίας και θα βαίνει μειού­μενο.

Αντα­πο­δο­τι­κό­τητα και δικαιο­σύνη: Το σύστημα θα ανα­γνω­ρί­ζει τις κατα­βλη­θεί­σες εισφο­ρές, όπως ήδη συμ­βαί­νει στις 25 από τις 27 χώρες της ΕΕ, και δεν θα εξο­μοιώ­νει περι­πτώ­σεις με μεγάλες δια­φο­ρές. Σήμερα, ανε­ξαρ­τή­τως αν κάποιος εργά­στηκε 2 χρόνια με κατώ­τατο μισθό ή 20 χρόνια με 2.000 ευρώ, λαμ­βά­νει το ίδιο επίδομα για την ίδια διάρ­κεια.

Απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα: Η συγ­χώ­νευση και αυτο­μα­το­ποί­ηση πολύ­πλο­κων δια­δι­κα­σιών θα εξα­σφα­λί­σουν την απλο­ποί­ηση και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της παροχής.

Η μεταρ­ρύθ­μιση αυτή υπο­στη­ρί­χθηκε τεχνικά από τον ΟΟΣΑ, μέσω του Technical Support Instrument της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Συμπλη­ρώ­νει το επίδομα εργα­σίας του ν. 4921/2022, που προ­βλέ­πει ότι οι επι­δο­τού­με­νοι άνεργοι που βρουν εργασία πριν την ολο­κλή­ρωση της επι­δό­τη­σης δικαιού­νται το 50% της υπό­λοι­πης επι­δό­τη­σης επι­πλέον του μισθού τους.

3.Πότε ανα­μέ­νε­ται η πιλο­τική εφαρ­μογή του νέου προ­γράμ­μα­τος τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας και πόσο θα διαρ­κέ­σει;

Η υλο­ποί­ηση του νέου πιλο­τι­κού επι­δό­μα­τος ανερ­γίας ανα­μέ­νε­ται να εκκι­νή­σει από την Δημόσια Υπη­ρε­σία Απα­σχό­λη­σης μέσα στους πρώτους μήνες του 2025 και, ανα­λό­γως και των ασφα­λι­στι­κών προ­ϋ­πο­θέ­σεων εκάστου ανέργου, μπορεί να έχει διάρ­κεια έως 16 μήνες.

4.Ποιες ανάγκες απο­σκο­πεί να καλύψει το νέο πιλο­τικό πρό­γραμμα επι­δό­τη­σης τακτι­κής ανερ­γίας;

Το νέο πιλο­τικό πρό­γραμμα επι­δό­τη­σης τακτι­κής ανερ­γίας απο­σκο­πεί:

Στον εκσυγ­χρο­νι­σμό της παροχής για να αντα­πο­κρί­νε­ται στις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες και να ενι­σχύει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά της.

Στη στήριξη των δικαιού­χων στην αντι­με­τώ­πιση της ανερ­γίας, ειδικά τους πρώτους δύσκο­λους μήνες, και στην ταχύ­τερη επα­νέ­νταξή τους στην αγορά εργα­σίας.

Στην ενί­σχυση του αντα­πο­δο­τι­κού χαρα­κτήρα, επι­δο­τώ­ντας τους δικαιού­χους ανάλογα με τα χρόνια εργα­σίας και το ύψος των απο­δο­χών τους, δηλαδή την εισφορά τους στο ασφα­λι­στικό σύστημα.

5.Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές στο νέο πρό­γραμμα τακτι­κής επι­δό­τη­σης για την εξυ­πη­ρέ­τηση των παρα­πάνω στόχων;

Οι αλλαγές εστιά­ζο­νται σε τρεις άξονες: α) στις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ένταξης, β) στη διάρ­κεια και γ) στο ύψος της επι­δό­τη­σης. Συγκε­κρι­μένα:

Συγ­χω­νεύει την τακτική επι­δό­τηση με το επίδομα μακρο­χρο­νίως ανέργων, επι­τρέ­πο­ντας μέγιστη διάρ­κεια επι­δό­τη­σης έως 2 χρόνια (24 μήνες), ακο­λου­θώ­ντας εξα­το­μι­κευ­μένη προ­σέγ­γιση για το ύψος του επι­δό­μα­τος.

Θέτει σε μια πιο ορθο­λο­γική βάση τόσο την ένταξη στην επι­δό­τηση, όσο και τη διάρ­κεια της επι­δό­τη­σης, που υπο­λο­γί­ζε­ται πλέον στη βάση της ανα­λο­γίας 2 μήνες απα­σχό­λη­σης : 1 μήνας επι­δό­τη­σης για το πρώτο έτος της επι­δό­τη­σης, και 3 μήνες απα­σχό­λη­σης : 1 μήνας επι­δό­τη­σης για το δεύτερο έτος.

Λαμ­βά­νει υπόψη την ασφα­λι­στική ιστορία για τον υπο­λο­γι­σμό του ύψους του επι­δό­μα­τος, προ­σφέ­ρο­ντας ένα σταθερό μέρος το οποίο λαμ­βά­νουν όλοι και ένα επι­πλέον μετα­βλητό μέρος, ανάλογα με την ασφα­λι­στική ιστορία του ανέργου.

Θέτει όριο 175 ημέρων ασφά­λι­σης στους 14 μήνες πριν από την λύση της εργα­σια­κής σχέσης (δεν υπο­λο­γί­ζο­νται οι δύο τελευ­ταίοι μήνες, όπως ακριβώς ισχύει και σήμερα).

Επι­πλέον της χορή­γηση δώρων για τις εορτές Χρι­στου­γέν­νων και Πάσχα και των προ­σαυ­ξή­σεων λόγω τέκνων, για πρώτη φορά λαμ­βά­νει υπόψη την ιδιό­τητα του μονο­γο­νέα, η οποία ενι­σχύ­ε­ται με επι­πλέον ποσό.

Είναι εμπρο­σθο­βα­ρές, με την επι­δό­τηση να είναι υψη­λό­τερη τους πρώτους μήνες και να μειώ­νε­ται στα­διακά, για να ενι­σχύ­σει την επα­νέ­νταξη στην αγορά εργα­σίας, όπως συμ­βαί­νει σε 17 κράτη-μέλη της ΕΕ.

6.Πώς θα επι­λε­γούν οι ωφε­λού­με­νοι για το νέο πιλο­τικό πρό­γραμμα επι­δό­τη­σης ανερ­γίας;

Η επιλογή των ωφε­λού­με­νων θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί τυχαία μέσω αυτο­μα­το­ποι­η­μέ­νου συστή­μα­τος (μεθο­δο­λο­γία RCT), από το σύνολο των αιτή­σεων που υπο­βάλ­λο­νται για ένταξη στην τακτική επι­δό­τηση ανερ­γίας, εφόσον δια­πι­στω­θεί ότι πλη­ρού­νται οι νέες προ­ϋ­πο­θέ­σεις επι­λε­ξι­μό­τη­τας. Το νέο πιλο­τικό πρό­γραμμα αφορά σε όσους δεν έχουν πάρει τακτική επι­δό­τηση τα προη­γού­μενα 4 έτη από τη λύση της εργα­σια­κής τους σχέσης.

7.Πώς υπο­βάλ­λε­ται η αίτηση για το νέο πρό­γραμμα τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας στο πλαίσιο της πιλο­τι­κής εφαρ­μο­γής του;

ΔΕΝ απαι­τεί­ται ξεχω­ρι­στή αίτηση, καθώς χρη­σι­μο­ποιεί­ται η ίδια αίτηση που υπο­βάλ­λε­ται για το υπάρχον πρό­γραμμα τακτι­κής επι­δό­τη­σης, μέσω των ηλε­κτρο­νι­κών υπη­ρε­σιών της ΔΥΠΑ. Τα δικαιο­λο­γη­τικά παρα­μέ­νουν τα ίδια και ανα­ζη­τού­νται αυτε­πάγ­γελτα. Προ­βλέ­πε­ται μόνο ένα επι­πλέον δικαιο­λο­γη­τικό για τη δια­πί­στωση της ιδιό­τη­τας του μονο­γο­νέα, το οποίο θα επι­συ­νά­πτε­ται στην αίτηση, καθώς μόνο για αυτό το δικαιο­λο­γη­τικό δεν υπάρχει δυνα­τό­τητα αυτε­πάγ­γελ­της ανα­ζή­τη­σης.

8.Οι ωφε­λού­με­νοι του προ­γράμ­μα­τος τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας στην πιλο­τική εφαρ­μογή θα λαμ­βά­νουν χαμη­λό­τερο ύψος επι­δό­τη­σης;

Κανείς άνεργος που συμ­με­τέ­χει στο πιλο­τικό επίδομα ανερ­γίας δεν θα λάβει χαμη­λό­τερο ύψος επι­δό­τη­σης από αυτό που θα έπαιρνε με το ισχύον σύστημα, όπως ακριβώς προ­βλέ­πει ο νόμος για το εν λόγω πιλο­τικό πρό­γραμμα.

9.Επη­ρε­ά­ζο­νται από το πιλο­τικό πρό­γραμμα όσοι ήδη λαμ­βά­νουν το επίδομα ανερ­γίας;

Όχι. Όσοι λαμ­βά­νουν επίδομα ανερ­γίας σύμφωνα με το ισχύον σύστημα συνε­χί­ζουν να το λαμ­βά­νουν κανο­νικά για όλη τη διάρ­κεια της επι­δό­τη­σής τους χωρίς να επη­ρε­ά­ζο­νται, όπως και αυτοί που δεν θα επι­λε­γούν για το πιλο­τικό πρό­γραμμα.

10.Η πιλο­τική εφαρ­μογή του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας αφορά και στο εποχικό επίδομα;

Όχι. Η πιλο­τική εφαρ­μογή αφορά μόνο στο τακτικό επίδομα ανερ­γίας και δεν σχε­τί­ζε­ται με το εποχικό επίδομα ανερ­γίας. Η ανα­μόρ­φωση του επο­χι­κού επι­δό­μα­τος ανερ­γίας απο­τε­λεί ξεχω­ρι­στό αντι­κεί­μενο μελέτης με στόχο την επί­τευξη της μεγα­λύ­τε­ρης δυνατής αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας και τη συσχέ­τισή του με τον πραγ­μα­τικό χρόνο εργα­σίας.

11.Πότε ανα­μέ­νε­ται η πλήρης εφαρ­μογή του νέου προ­γράμ­μα­τος τακτι­κής επι­δό­τη­σης ανερ­γίας;

Κατά την πιλο­τική εφαρ­μογή, το πρό­γραμμα θα αξιο­λο­γη­θεί και, με βάση τα πορί­σματα της τελικής αξιο­λό­γη­σης, θα τρο­πο­ποι­η­θεί ανα­λό­γως και θα εφαρ­μο­σθεί καθο­λικά στο σύνολο των ανέργων.

Πηγή; ethnos.gr