Ερχονται αλλαγές στο εποχικό επίδομα ανεργίας

Στο τέλος του 2024, το πο­σο­στό ανερ­γί­ας στη χώρα μας υπο­χω­ρού­σε στο 9,4%, μειω­μέ­νο κατά 7,6 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες από τον αντί­στοι­χο μήνα το 2019. Παρά τη ση­μα­ντι­κή αυτή μεί­ω­ση, βέ­βαια, η δη­μό­σια δα­πά­νη για επι­δό­μα­τα ανερ­γί­ας και λοι­πές πα­ρο­χές από τη Δη­μό­σια Υπη­ρε­σία Απα­σχό­λη­σης (ΔΥΠΑ) αυ­ξή­θη­κε από 1,097 δισ. ευρώ σε 1,729 δισ. ευρώ. Η ανερ­γία μέσα σε μία πε­ντα­ε­τία μειώ­θη­κε, δη­λα­δή, κατά 78,35% και οι δα­πά­νες για τα επι­δό­μα­τα που χο­ρη­γεί η ΔΥΠΑ αυ­ξή­θη­καν εντός του ίδιου δια­στή­μα­τος κατά 58%.

Οσο για τους εγ­γε­γραμ­μέ­νους ανέρ­γους, στο τέλος του 2024 ήταν 977.687, εκ των οποί­ων επι­δο­τού­με­να 262.548 άτομα, ένα­ντι 1.064.526 εγ­γε­γραμ­μέ­νων ανέρ­γων στο μη­τρώο τού τότε ΟΑΕΔ και 212.468 επι­δο­τού­με­νων στο τέλος του 2019. Βέ­βαια, για να ολο­κλη­ρω­θεί η ει­κό­να πρέ­πει να επι­ση­μά­νου­με ότι οι συ­νο­λι­κά ωφε­λού­με­νοι από τις πα­ρο­χές της ΔΥΠΑ στο τέλος του 2024 ήταν 845.944 άτομα ένα­ντι 763.398 ωφε­λου­μέ­νων στο τέλος του 2019. Οι ωφε­λού­με­νοι δη­λα­δή στο τέλος του 2019, όταν η ανερ­γία ήταν 17%, ήταν 11% λι­γό­τε­ροι από τους ωφε­λου­μέ­νους του 2024.

Η ανερ­γία μέσα σε μία πε­ντα­ε­τία μειώ­θη­κε κατά 78,35%, αλλά οι δα­πά­νες για τα επι­δό­μα­τα που χο­ρη­γεί η ΔΥΠΑ αυ­ξή­θη­καν εντός του ίδιου δια­στή­μα­τος κατά 58%.

Πρό­κει­ται για μια φαι­νο­με­νι­κή αντί­φα­ση που θα μπο­ρού­σε να δη­μιουρ­γή­σει εύ­λο­γες απο­ρί­ες εάν δεν αφο­ρού­σε μια άκρως πο­λυ­πα­ρα­γο­ντι­κή δια­δι­κα­σία, που σχε­τί­ζε­ται αφε­νός με την αύ­ξη­ση του ύψους των επι­δο­μά­των, τα οποία άλ­λω­στε ακο­λου­θούν την πο­ρεία του κα­τώ­τα­του μι­σθού, αφε­τέ­ρου δε με τη διεύ­ρυν­ση του πλαι­σί­ου στή­ρι­ξης συ­γκε­κρι­μέ­νων κοι­νω­νι­κών ομά­δων, με αιχμή τις μη­τέ­ρες (πα­ρο­χή μη­τρό­τη­τας). Για να συ­μπλη­ρω­θεί η ει­κό­να, θα πρέ­πει να επι­ση­μαν­θεί και ο ρόλος του επο­χι­κού επι­δό­μα­τος που κα­τα­βάλ­λε­ται κατά κύριο λόγο στους ερ­γα­ζο­μέ­νους σε του­ρι­σμό – επι­σι­τι­σμό και γε­ωρ­γία. Είναι δε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι, ενώ το 2019 οι επο­χι­κά επι­δο­τού­με­νοι ερ­γα­ζό­με­νοι σε επι­σι­τι­σμό και του­ρι­σμό ήταν πε­ρί­που 160.000, το 2024, χρο­νιά ση­μα­ντι­κής ανά­καμ­ψης του του­ρι­σμού, μετά και την πα­γκό­σμια παν­δη­μι­κή κρίση, οι επο­χι­κά επι­δο­τού­με­νοι ξε­πέ­ρα­σαν τους 170.000.

Ξε­κι­νά­ει πι­λο­τι­κά το νέο επί­δο­μα ανερ­γί­ας

Σύμ­φω­να με στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ, το πο­σο­στό ανερ­γί­ας μειώ­θη­κε από 17% τον Δε­κέμ­βριο του 2019 σε 9,4% στο τέλος του 2024. Ωστό­σο, η δα­πά­νη για τις λε­γό­με­νες πα­θη­τι­κές πο­λι­τι­κές της ΔΥΠΑ, κατά την ίδια 5ετία, αυ­ξή­θη­κε κατά 58%. Συ­γκε­κρι­μέ­να, σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που πα­ρου­σιά­ζει σή­με­ρα η «Κ», οι δα­πά­νες για επι­δό­μα­τα στο τέλος του 2024 σκαρ­φά­λω­σαν σε 1,729 δισ. ευρώ το 2024, από 1,59 δισ. ευρώ το 2023 και 1,094 δισ. ευρώ στο τέλος του 2019. Μία από τις πλέον ση­μα­ντι­κές αι­τί­ες της αύ­ξη­σης αυτής ήταν το γε­γο­νός ότι το βα­σι­κό μη­νιαίο επί­δο­μα ανερ­γί­ας αυ­ξή­θη­κε από 399,25 ευρώ το 2019 σε 510 ευρώ το 2024, ακο­λου­θώ­ντας τις αυ­ξή­σεις στον κα­τώ­τα­το μισθό, ο οποί­ος έφτα­σε τα 830 ευρώ από την 1η Απρι­λί­ου 2024. Καθώς το επί­δο­μα ανερ­γί­ας υπο­λο­γί­ζε­ται ως πο­σο­στό του κα­τώ­τα­του μι­σθού, η αύ­ξη­ση αυτή οδή­γη­σε εκ των πραγ­μά­των σε υψη­λό­τε­ρη δα­πά­νη ανά επι­δο­τού­με­νο άνερ­γο. Πα­ράλ­λη­λα, μια ση­μα­ντι­κή αλ­λα­γή που επήλ­θε τα τε­λευ­ταία χρό­νια και επη­ρέ­α­σε ση­μα­ντι­κά το ύψος των δα­πα­νών είναι η αύ­ξη­ση στη διάρ­κεια και στους δι­καιού­χους του επι­δό­μα­τος μη­τρό­τη­τας που κα­τα­βάλ­λε­ται από τη ΔΥΠΑ. Οπως απο­δει­κνύ­ουν τα στοι­χεία που πα­ρου­σιά­ζει η «Κ», η ει­δι­κή πα­ρο­χή μη­τρό­τη­τας το 2019 κα­τα­βλή­θη­κε σε 30.688 μη­τέ­ρες – δι­καιού­χους, με συ­νο­λι­κό ετή­σιο κό­στος 75 εκατ. ευρώ. Το 2024 οι δι­καιού­χοι της πα­ρο­χής μη­τρό­τη­τας αυ­ξή­θη­καν σε 47.445 με συ­νο­λι­κό κό­στος 254 εκατ. ευρώ.

Οι γο­νι­κές άδειες, που δεν δί­νο­νταν το 2019, το 2024 κό­στι­σαν 19 εκατ. ευρώ.

Επί­σης, εντός της εξε­τα­ζό­με­νης πε­ντα­ε­τί­ας θε­σπί­στη­κε μια σειρά από νέα επι­δό­μα­τα, όπως η εφά­παξ χρη­μα­τι­κή πα­ρο­χή αξίας 300 ευρώ σε μα­κρο­χρό­νια ανέρ­γους, άνω των 5 ετών, αλλά και μια σειρά από έκτα­κτα επι­δό­μα­τα, ανά­λο­γα με τις ει­δι­κές συν­θή­κες που δη­μιουρ­γή­θη­καν (κλεί­σι­μο επι­χει­ρή­σε­ων, ενι­σχύ­σεις σε πλη­γέ­ντες κ.λπ.). Σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις, ιδιαί­τε­ρα μετά την παν­δη­μία, πα­ρα­τά­θη­κε η διάρ­κεια χο­ρή­γη­σης του επι­δό­μα­τος.

Ση­μα­ντι­κό μέρος της αύ­ξη­σης της δα­πά­νης αφορά συγ­χρη­μα­το­δο­τού­με­να προ­γράμ­μα­τα από το ΕΣΠΑ και το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης, τα οποία πε­ρι­λαμ­βά­νουν επι­δο­τού­με­νες προ­σλή­ψεις, προ­γράμ­μα­τα κα­τάρ­τι­σης και υπο­στή­ρι­ξης επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Αυτά τα προ­γράμ­μα­τα κα­τα­γρά­φο­νται στις συ­νο­λι­κές δα­πά­νες για την ανερ­γία, πα­ρό­τι λει­τουρ­γούν ως ενερ­γη­τι­κές και όχι πα­θη­τι­κές πο­λι­τι­κές.

Για να ολο­κλη­ρω­θεί η ει­κό­να των λε­γό­με­νων πα­θη­τι­κών πο­λι­τι­κών απα­σχό­λη­σης, θα πρέ­πει να επι­ση­μαν­θεί και ο ρόλος του επο­χι­κού επι­δό­μα­τος που λαμ­βά­νουν κατά κύριο λόγο οι ερ­γα­ζό­με­νοι σε του­ρι­σμό και επι­σι­τι­σμό. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο αυ­ξά­νε­ται η απα­σχό­λη­ση στους δύο αυ­τούς κλά­δους, λόγω της ση­μα­ντι­κής αύ­ξη­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της χώρας, τόσο αυ­ξά­νο­νται μετά τη λήξη της του­ρι­στι­κής σεζόν και οι επι­δο­τού­με­νοι άνερ­γοι, καθώς πρό­κει­ται για κα­τε­ξο­χήν επο­χι­κή απα­σχό­λη­ση. Ετσι, για πα­ρά­δειγ­μα, ενώ στο τέλος του 2019, πριν δη­λα­δή από την παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού, οι επο­χι­κά ερ­γα­ζό­με­νοι ήταν πε­ρί­που 153.000 μο­να­δι­κοί δι­καιού­χοι, το 2023 οι δι­καιού­χοι του επο­χι­κού επι­δό­μα­τος αυ­ξή­θη­καν σε 172.500, ενώ κοντά στους 172.000 εκτι­μώ­νται και οι δι­καιού­χοι επο­χι­κού επι­δό­μα­τος του 2024 που προ­έρ­χο­νται από του­ρι­σμό και επι­σι­τι­σμό.

Καθώς μά­λι­στα η φύση της απα­σχό­λη­σης αλλά και η δομή του του­ρι­σμού στη χώρα δη­μιουρ­γούν πεδίο που εύ­κο­λα μπο­ρεί να κα­τα­στρα­τη­γη­θεί η λο­γι­κή της επι­δό­τη­σης, στο υπουρ­γείο Ερ­γα­σί­ας επε­ξερ­γά­ζο­νται σχέ­διο αλ­λα­γών. Κάτι που ζη­τούν άλ­λω­στε και οι εκ­πρό­σω­ποι των ερ­γα­ζο­μέ­νων στους συ­γκε­κρι­μέ­νους κλά­δους, με πρό­τα­ση που ήδη έχει κα­τα­τε­θεί και αφορά χρόνο επι­δό­τη­σης ίσο με τον χρόνο επο­χι­κής απα­σχό­λη­σης και «τα­βά­νι» τους 5 μήνες.

Να ση­μειω­θεί ότι, σή­με­ρα, η επι­δό­τη­ση (510 ευρώ/μήνα) στα­μα­τά στους 3 μήνες, ακόμα και με πάνω από 3,5 μήνες επο­χι­κής ερ­γα­σί­ας. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να ανθεί η «μαύρη» ερ­γα­σία στον του­ρι­σμό μετά τους 3,5 μήνες επο­χι­κής απα­σχό­λη­σης (100 έν­ση­μα).

Σή­με­ρα η επι­δό­τη­ση στα­μα­τά­ει στους τρεις μήνες, ακόμα και με πάνω από 3,5 μήνες επο­χι­κής ερ­γα­σί­ας. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να ανθεί η «μαύρη» ερ­γα­σία στον του­ρι­σμό.

Υπάρ­χουν βέ­βαια και πε­ρι­πτώ­σεις επο­χι­κά απα­σχο­λου­μέ­νων που μετά την επι­δό­τη­ση συ­νε­χί­ζουν να απα­σχο­λού­νται με «μαύρα» σε άλλες δρα­στη­ριό­τη­τες μέ­χρις ότου ξα­ναρ­χί­σει η του­ρι­στι­κή σεζόν.

Για τον λόγο αυτό, άλ­λω­στε, στο υπουρ­γείο Ερ­γα­σί­ας αλλά και στα ιδρύ­μα­τα που ανα­ζη­τούν λύ­σεις σε συ­νερ­γα­σία με την κυ­βέρ­νη­ση εξε­τά­ζε­ται η όποια λύση να λάβει υπόψη και την πε­ριο­χή προ­έ­λευ­σης του επι­δο­τού­με­νου ανέρ­γου, καθώς άλλες ευ­και­ρί­ες απα­σχό­λη­σης υπάρ­χουν σε ένα απο­μα­κρυ­σμέ­νο νησί και άλλες σε ένα νησί που η οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα συ­νε­χί­ζε­ται και μετά τη λήξη της του­ρι­στι­κής σεζόν.

Πηγή: kathimerini.gr