Δύσκολη η πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα για τους Έλληνες ασθενείς – Μόνο 1 στα 5 που εγκρίθηκαν στην Ευρώπη ήρθαν στην Ελλάδα

Με αργά βήματα κινεί­ται η Ελλάδα σε ό,τι αφορά τη φαρ­μα­κευ­τική και­νο­το­μία και την κάλυψη των αναγκών των ασθενών. Παρότι επι­σή­μως και αρμο­δίως τονί­ζε­ται εμφα­τικά η ανάγκη να στη­ρι­χθεί περαι­τέρω ο πυλώνας της φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίας και η παρα­γό­μενη φαρ­μα­κευ­τική και­νο­το­μία ως επέν­δυση στην υγεία και την οικο­νο­μία, η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι δια­φο­ρε­τική και δύσκολη για τους ασθε­νείς.

Η πρό­σβαση των Ελλήνων στις νέες θερα­πείες γίνεται μετά πολλών εμπο­δίων και δυσχε­ρών δια­δι­κα­σιών, με ό,τι αυτό μπορεί να συνε­πά­γε­ται για τους ίδιους τους ασθε­νείς, το σύστημα υγείας, την κοι­νω­νία, την οικο­νο­μία.

Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, ο θεσμι­κός φορέας που εκπρο­σω­πεί εκα­το­ντά­δες Ενώσεις ασθενών, διεκ­δι­κεί την πρό­σβαση στις και­νο­τό­μες θερα­πείες τονί­ζο­ντας ότι «βελ­τιώ­νει την ποιό­τητα ζωής των ασθενών αλλά και ενι­σχύει το σύστημα υγείας, καθι­στώ­ντας το πιο δίκαιο και ανθε­κτικό». Και επι­μέ­νει με σθεναρή φωνή να ζητά ως εταίρος της πολι­τείας «ένα σταθερό και βιώσιμο σύστημα που θα εξα­σφα­λί­ζει την απρό­σκο­πτη πρό­σβαση όλων των πολιτών στις και­νο­τό­μες θερα­πείες, χωρίς δια­κρί­σεις».

Τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία μαρ­τυ­ρούν την σκληρή δια­δρομή την οποία καλού­νται να δια­νύ­σουν οι ασθε­νείς με σοβαρές, χρόνιες παθή­σεις στη χώρα μας, ανα­ζη­τώ­ντας κρίσιμα και πολύ­τιμα για την υγεία τους φάρμακα.

Το έλλειμμα φαρ­μα­κευ­τι­κής και­νο­το­μίας

Πρό­σφα­τες μελέτες της IQVIA, για το χρονικό διά­στημα 2020 – 2023, μόνο 1 στα 5 νέα και­νο­τόμα φάρμακα που θα μπο­ρού­σαν να έχουν έρθει στην Ελλάδα, ήρθαν τελικά στη χώρα μας. Η συρ­ρί­κνωση της φαρ­μα­κευ­τι­κής και­νο­το­μίας απο­τυ­πώ­νε­ται και στα ευρή­ματα της μελέτης για την εκτί­μηση του δείκτη WAIT (Waiting to Access Innovative Therapies), η οποία διε­νερ­γεί­ται από την Ευρω­παϊκή Ομο­σπον­δία Φαρ­μα­κευ­τι­κών Βιο­μη­χα­νιών, EFPIA. Βάσει αυτής, από τα 167 νέα φάρμακα που δια­τέ­θη­καν στην Ευρώπη το διά­στημα 2019- 2022, λιγό­τερα από τα μισά, μόλις 79 ήταν δια­θέ­σιμα στη χώρα μας. Και από τα 79 μόνο τα μισά είναι σε ευρεία διάθεση στους ασθε­νείς.

Οι ασθε­νείς περι­μέ­νουν 587 ημέρες για να λάβουν μία νέα θερα­πεία. Κατα­γρά­φε­ται καθυ­στέ­ρηση στην εκά­στοτε και­νο­τόμο θερα­πευ­τική πρό­σβαση κατά περίπου δύο μήνες σε σχέση με τον αντί­στοιχο ευρω­παϊκό μέσο χρόνο, διά­στημα που όπως συμ­βαί­νει σε όλα σχεδόν τα θέματα υγείας ισο­δυ­να­μεί με… αιώνα και μπορεί να κρίνει την έκβαση της κατά­στα­σης των ασθενών. Επι­πλέον, ανα­δει­κνύ­ο­νται δρα­μα­τι­κές ανι­σό­τη­τες στην πρό­σβαση που έχουν οι Έλληνες ασθε­νείς σε σύγκριση με τους Ευρω­παί­ους.

Η χώρα μας έχει εξε­λι­χθεί σε παρα­τη­ρητή των άλλων χωρών που έχουν μεγα­λύ­τερη ευκολία στην πρό­σβαση, όπως για παρά­δειγμα η Γερ­μα­νία (88% των νέων φαρ­μά­κων δια­θέ­σιμα), Ιταλία (77%), Αυστρία (75%), Ελβετία (70%) και Δανία (65%), ενώ το ποσοστό στην Ελλάδα είναι 47%.

Πρέπει να σημειω­θεί, ωστόσο, ως θετικό ότι η πρό­σβαση στην Ελλάδα κατα­γρά­φε­ται σχετικά ικα­νο­ποι­η­τική για τις θερα­πείες κατά του καρ­κί­νου (71%), αλλά υστερεί όσον αφορά στις θερα­πείες για σπάνια νοσή­ματα (41%).

Οι επι­πτώ­σεις στους ασθε­νείς

Tις πολυ­ε­πί­πε­δες επι­πτώ­σεις που έχει η μετ’ εμπο­δίων πρό­σβαση των Ελλήνων στα νέα φάρμακα παρα­θέ­τει η πρό­ε­δρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, κυρία Βάσω Ραφαέλα Βακου­φτσή.

«Η καθυ­στε­ρη­μένη πρό­σβαση σε νέες, και­νο­τό­μες, απο­τε­λε­σμα­τι­κές θερα­πείες, έχει ως απο­τέ­λε­σμα την επι­δεί­νωση της υγείας τους, την αύξηση των επι­πλο­κών και τις συχνό­τε­ρες νοση­λείες. Επι­πλέον, η ποιό­τητα ζωής μειώ­νε­ται, καθώς οι ασθε­νείς αντι­με­τω­πί­ζουν περιο­ρι­σμούς στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους και επι­βα­ρύ­νο­νται ψυχο­λο­γικά από την αβε­βαιό­τητα. Ταυ­τό­χρονα, αυξά­νε­ται το οικο­νο­μικό βάρος για τους ίδιους και το σύστημα υγείας, ενώ εντεί­νο­νται οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες, καθώς ασθε­νείς άλλων χωρών επω­φε­λού­νται από θερα­πείες που στην Ελλάδα δεν είναι δια­θέ­σι­μες» λέει στο protothema.gr η κυρία Βακου­φτσή.

«Η έλλειψη και­νο­τό­μων φαρ­μά­κων είναι πολυ­διά­στατο ζήτημα που απαιτεί άμεση και συντο­νι­σμένη δράση για τη δια­σφά­λιση της πρό­σβα­σης των ασθενών. Η δίκαιη και ισότιμη πρό­σβαση στη φαρ­μα­κευ­τική και­νο­το­μία απο­τε­λεί αδια­πραγ­μά­τευτο δικαί­ωμα. Η αύξηση της δημό­σιας χρη­μα­το­δό­τη­σης για το φάρμακο, του­λά­χι­στον στον ευρω­παϊκό μέσο όρο, είναι απα­ραί­τητη ώστε να αντα­πο­κρι­θούμε στις ολοένα αυξα­νό­με­νες ανάγκες. Επι­πλέον, χρειά­ζε­ται επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών απο­ζη­μί­ω­σης, ώστε οι νέες θερα­πείες να φτάνουν γρήγορα στους ασθε­νείς που τις έχουν ανάγκη» υπο­γραμ­μί­ζει.

Η πρό­σβαση στα φάρμακα μέσω παρα­καμ­πτη­ρίων

Η μελέτη για την εκτί­μηση του δείκτη WAIT κατέ­δειξε και έναν από τους σκο­πέ­λους της πρό­σβα­σης στην και­νο­το­μία: τη διάθεσή τους μέσω… παρα­καμ­πτή­ριων οδών του συστή­μα­τος υγείας. Γεγονός που μετα­φρά­ζε­ται σε δαι­δα­λώ­δεις δια­δι­κα­σίες, περιο­ρι­σμούς στην πρό­σβαση από τους ασθε­νείς, ανε­ξέ­λεγ­κτες εισα­γω­γές, υπέρ­βαση στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

Έτσι, ενδει­κτικά από τα 79 και­νο­τόμα φάρμακα, τα 40 δια­τέ­θη­καν μέσω του Συστή­μα­τος Ηλε­κτρο­νι­κής Προ­έ­γκρι­σης (ΣΗΠ) και του Ινστι­τού­του Τεχνο­λο­γι­κής Έρευνας και Τεχνο­λο­γίας (ΙΦΕΤ). Τα φάρμακα που εισά­γο­νται μέσω ΙΦΕΤ δεν περνούν τη δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης και δια­πραγ­μά­τευ­σης, όπως τα υπό­λοιπα που έχουν άδεια κυκλο­φο­ρίας στην ελλη­νική αγορά. Αυτό εκτός από τους περιο­ρι­σμούς και τις καθυ­στε­ρή­σεις στους ασθε­νείς, για το 2023 κόστισε επι­πλέον 265 εκατ. ευρώ στην κάλυψη των αναγκών για το φάρμακο.

Η ανα­βάθ­μιση της ίδιας της δια­δι­κα­σίας αξιο­λό­γη­σης νέων φαρ­μά­κων μέσω της υφι­στά­με­νης Επι­τρο­πής Αξιο­λό­γη­σης Τεχνο­λο­γιών Υγείας (ΗΤΑ) αλλά και ο ανα­γκαίος μετα­σχη­μα­τι­σμός της Επι­τρο­πής (σημειω­τέον ότι είχε μετα­βα­τικό, προ­σω­ρινό χαρα­κτήρα) σε Οργα­νι­σμό Αξιο­λό­γη­σης Τεχνο­λο­γιών Υγείας θεω­ρού­νται εκ των ων ουκ άνευ ενέρ­γειες που θα επα­να­δρο­μο­λο­γή­σουν την ένταξη των και­νο­τό­μων θερα­πειών στην Ελλάδα και θα θέσουν το σύγ­χρονο πλαίσιο που χρειά­ζε­ται η χώρα και οι ασθε­νείς.

Η πληγή της υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης

Η υπο­χρη­μα­το­δό­τηση της φαρ­μα­κευ­τι­κής δαπάνης – απο­τέ­λε­σμα της οικο­νο­μι­κής κρίσης και των μνημονίων- και οι καθυ­στε­ρή­σεις σε σημα­ντικά διαρ­θρω­τικά μέτρα (εφαρ­μογή κλει­δω­μέ­νων θερα­πευ­τι­κών πρω­το­κόλ­λων, ψηφια­κός φάκελος ασθε­νούς, Μητρώα ασθενών, στρα­τη­γική για την αύξηση της διείσ­δυ­σης των γενο­σή­μων ώστε να δημιουρ­γη­θεί χώρος για την εισα­γωγή νέων θερα­πειών, υιο­θέ­τηση νέων μοντέ­λων αξιο­λό­γη­σης και απο­ζη­μί­ω­σης των νέων θερα­πειών) στερούν τους ασθε­νείς από τα νέα φάρμακα.

Από την πλευρά της η ηγεσία του υπουρ­γείου Υγείας τείνει μεν ευήκοον ους στα αιτή­ματα του φαρ­μα­κευ­τι­κού κλάδου, χωρίς ωστόσο να δεσμεύ­ε­ται για την αύξηση της δημό­σιας φαρ­μα­κευ­τι­κής δαπάνης (3,1 δις ευρώ ετησίως).

Το κενό της δημό­σιας χρη­μα­το­δό­τη­σης στο φάρμακο, έναντι του μέσου όρου των χωρών της Νότιας Ευρώπης (Ισπανία, Πορ­το­γα­λία, Ιταλία, Γαλλία), ανέρ­χε­ται σε 1,5 δισ. ευρώ και επη­ρε­ά­ζει τόσο την πρό­σβαση των ασθενών σε φάρμακα όσο και τη βιω­σι­μό­τητα των φαρ­μα­κευ­τι­κών εται­ρειών. Η Πολι­τεία οφείλει να θέσει την υγεία και το φάρμακο σε πραγ­μα­τική προ­τε­ραιό­τητα.

Την ίδια στιγμή, δυσθε­ώ­ρητα είναι τα ποσά που κατα­βάλ­λουν και οι πολίτες, εξαι­τίας της κρα­τι­κής υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης. Σε 1,8 δις ευρώ ανέρ­χε­ται το ποσό που κατέ­βα­λαν οι πολίτες (θεσμο­θε­τη­μένη συμ­με­τοχή, επι­βά­ρυνση που προ­κύ­πτει από λιανική τιμή σε ασφα­λι­στική τιμή, Μη Συντα­γο­γρα­φού­μενα Φάρμακα, φάρμακα που ανήκουν στην αρνη­τική λίστα και φάρμακα που ο ασθενής επέλεξε να πλη­ρώ­σει από την τσέπη του) για φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη το 2023 (έκθεση του Ιδρύ­μα­τος Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευνών, ΙΟΒΕ και του Συν­δέ­σμου Φαρ­μα­κευ­τι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ελλάδας, ΣΦΕΕ).

Πηγή: protothema.gr