Το Τριαντενό ρέμα και ο πλακοσκεπής αγωγός: Η βασική αιτία των πλημμυρικών φαινομένων στην Ιαλυσό

Ο πλα­κο­σκε­πής αγωγός που δια­τρέ­χει την Ιαλυσό συνέ­χεια του κυρίου ρέματος είναι η αιτία που βού­λιαξε κυριο­λε­κτικά στη λάσπη ο οικι­σμός, προ­κα­λώ­ντας μεγάλες κατα­στρο­φές στις περιου­σίες των πολιτών. Για μια ακόμη φορά ο συγκε­κρι­μέ­νος αγωγός δεν μπόρεσε να παρα­λά­βει το φορτίο απορ­ροής το οποίο απέρρεε από την υδρο­λο­γική λεκάνη κατά τη διάρ­κεια της καται­γί­δας Bora.

Σε αυτό συνε­τέ­λεσε η συσ­σώ­ρευση αντι­κει­μέ­νων και φερτών υλικών στην είσοδο του αγωγού, μειώ­νο­ντας δρα­στικά τη δυνα­τό­τητα παροχής του, παρά το γεγονός ότι η περι­φέ­ρεια είχε καθα­ρί­σει επα­νει­λημ­μέ­νως το ρέμα (καθα­ρί­ζο­νται σε 12μηνη βάση τα ρέματα από την ΠΝΑι), όμως η ένταση των ορμη­τι­κών νερών παρέ­συρε τα πάντα στο πέρασμά της.

Η υπερ­χεί­λιση του ρέματος σημειώ­θηκε το βράδυ του Σαβ­βά­του και με ορμή το νερό «χτύπησε» τον ιστο­ρικό οικισμό, κατοι­κίες, επι­χει­ρή­σεις παρα­σύ­ρο­ντας ό,τι άλλο έβρισκε μπροστά του, αυτο­κί­νητα, δίκυκλα, όπου η στάθμη του σε αρκετές περι­πτώ­σεις ξεπέ­ρασε το ενάμιση μέτρο. Αντί­στοιχη ήταν η εικόνα στις 21 Νοεμ­βρίου του 2013, όταν οι μετρή­σεις στα ανάντη του αγωγού έδειξαν ότι η πλημ­μυ­ρική παροχή ήταν τέτοια που δεν θα μπο­ρούσε να παρα­λη­φθεί από τον αγωγό. «Η ιστορία επα­να­λαμ­βά­νε­ται» δήλωσε από την πρώτη στιγμή, ο πρό­ε­δρος του Οργα­νι­σμού Αντι­σει­σμι­κού Σχε­δια­σμού και Προ­στα­σίας (ΟΑΣΠ) και καθη­γη­τής Γεω­λο­γίας και Φυσικών Κατα­στρο­φών Ευθύ­μιος Λέκκας.

Στο ρέμα …κτί­στη­καν  παλάτια!

«Εκτός από τη μεγάλη βρο­χό­πτωση, εκείνο που δημιουρ­γεί τις πλημ­μύ­ρες είναι το υδρο­γρα­φικό δίκτυο, που είναι ανε­παρ­κές γιατί έχει γίνει αστι­κο­ποί­ηση και ορι­σμέ­νοι κλάδοι έχουν εκλεί­ψει, δεν υπάρ­χουν. Και βεβαίως στο ρέμα της Ιαλυσού, για παρά­δειγμα, υπάρ­χουν του­λά­χι­στον 10-15 πολυ­τε­λείς κατα­σκευές, οι οποίες έχουν κατα­λά­βει τη μισή κοίτη του ποταμού. Και αυτό δεν είναι θέμα κατα­σκευής, δεν είναι κατα­σκευή των τελευ­ταίων χρόνων. Το είχαμε δει από το 2013, όπου πέντε μέτρα περίπου φράχτες από οπλι­σμένο σκυ­ρό­δεμα είναι ακριβώς, χαρα­κτη­ρι­στικά αναφέρω στη μέση της κοίτης του ποταμού» συνέ­χισε ο κ. Λέκκας.

Ο πρό­ε­δρος του ΟΑΣΠ συνέ­χισε, λέγο­ντας: «Δεν θα έπρεπε να υπάρ­χουν εκεί. Κοι­τάξτε, η φύση πρέπει να λει­τουρ­γή­σει σαν φύση, δεν μπορεί να ακυ­ρώ­νε­ται. Επίσης, εκείνο το οποίο υπάρχει, είναι ένας πλα­κο­σκε­πής αγωγός στην είσοδο της Ιαλυσού, δηλαδή ένα ποτάμι το οποίο το έχουμε σκε­πά­σει στην κυριο­λε­ξία, το οποίο είναι αδύ­να­τον να παρα­λά­βει ουσια­στικά τον όγκο του νερού που έχει πέσει στην περιοχή της μικρής λεκάνης, που είναι μία μικρή λεκάνη της τάξεως των έξι–εφτά χιλιο­μέ­τρων τετρα­γω­νι­κών, που αυτό σημαί­νει ότι τα νερά που πέφτουν διο­χε­τεύ­ο­νται κατευ­θείαν προς τη θάλασσα.

Συνεπώς έχουμε να κάνουμε με ανθρώ­πι­νες παρεμ­βά­σεις, κατά­φω­ρες ανθρώ­πι­νες παρεμ­βά­σεις μέσα στην κοίτη του ποταμού. Αυτό το τονίζω και στη συνέ­χεια ένα τεχνικό έργο που ακυ­ρώ­νε­ται εκ των πραγ­μά­των» ανα­φέ­ρει ο κ. Λέκκας.

Ο πλα­κο­σκε­πής αγωγός ξεκί­νησε να κατα­σκευά­ζε­ται από τις αρχές της δεκα­ε­τίας του ’80 επί δημαρ­χίας Ν. Τσίκκη, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας την ανά­πτυξη της Ιαλυσού, ενώ το έργο ολο­κλη­ρώ­θηκε επί δημαρ­χίας Κ. Παπα­ε­μα­νουήλ. Παρεμ­βά­σεις στα ρέματα είχαν ξεκι­νή­σει από το 1975. Το συνο­λικό μήκος του φτάνει τα 1.318 μέτρα, ενώ το ξενο­δο­χείο που έχει κτιστεί στην παρα­λιακή ζώνη απο­κό­πτει τη ροή του νερού, την έξοδο στη θάλασσα, συνι­στώ­ντας μια μεγάλη τρω­τό­τητα, η οποία είναι επόμενο να δώσει αυτά τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα.

Υψηλός κίν­δυ­νος  στις λεκάνες Ιαλυσού  και Κρε­μα­στής

Ιστο­ρικά η περιοχή της ευρύ­τε­ρης λεκάνης Ιαλυσού και Κρε­μα­στής εμφα­νί­ζουν δια­χρο­νικά εκτε­τα­μένα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα. Το 2013 οι ζημιές συγκε­ντρώ­θη­καν στην περιοχή της Ιαλυσού και της Κρε­μα­στής όπου υπερ­χεί­λι­σαν τα αντί­στοιχα ρέματα. Κατά τη διάρ­κεια του συμ­βά­ντος έχασαν τη ζωή τους 4 άτομα σε δύο δια­φο­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις όπου αυτο­κί­νητα παρα­σύρ­θη­καν από τα ύδατα των υπερ­χει­λι­σμέ­νων ρεμάτων. Και τα δύο περι­στα­τικά συνέ­βη­σαν στην υδρο­λο­γική λεκάνη του ρέματος της Κρε­μα­στής, όπου ο αριθμός των κτηρίων που υπέ­στη­σαν ζημιές έφτασε τα 365 κτήρια στη ΔΚ Ιαλυσού και 35 κτήρια στην ΔΕ Πετα­λού­δων, ενώ ζημιές κατα­γρά­φη­καν και σε άλλες δημο­τι­κές ενό­τη­τές.

Από τη μελέτη της χωρικής κατα­νο­μής των πλημ­μυ­ρών προ­κύ­πτει ότι οι περισ­σό­τε­ρες συμ­βαί­νουν στο βόρειο και στο ανα­το­λικό τμήμα του νησιού όπου βρί­σκο­νται και οι εκτε­νέ­στε­ρες πεδινές εκτά­σεις και οι σημα­ντι­κό­τε­ροι οικι­σμοί. Οι θέσεις με το πιο πλούσιο ιστο­ρικό είναι κατά σειρά η Πόλη Ρόδου, η Μαλώνα και τα Μάσαρη, ο Αρχάγ­γε­λος, τ’ Αφάντου, η Ιαλυσός και η Λάρδος. Από τη συγκε­κρι­μένη ανάλυση προ­κύ­πτουν τα ρέματα που παρου­σιά­ζουν τη μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα πλημ­μυ­ρών όπου στην υψηλή κατη­γο­ρία ανήκουν το ρέμα Ιαλυσού και Κρε­μα­στε­νού.

Στην περί­πτωση της Ιαλυσού τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα ξεκί­νη­σαν να εκδη­λώ­νο­νται, κατά κύριο λόγο, ανάντη και κατά μήκος του αγωγού σκυ­ρο­δέ­μα­τος ο οποίος δεν κατά­φερε να παρα­λά­βει το φορτίο της παροχής το οποίο εκείνη τη στιγμή απο­στραγ­γι­ζό­ταν μέσω του κυρίου ρέματος.