Τάση γήρανσης καταγράφεται στους νησιωτικούς δήμους

• Μόνο πέντε νησιω­τι­κοί δήμοι πανελ­λα­δικά δεν αντι­με­τω­πί­ζουν έντονες πιέσεις πλη­θυ­σμια­κής γήραν­σης μεταξύ των οποίων οι δήμοι Ρόδου, Κω και Καλυ­μνίων • Υψηλή δημο­γρα­φική δια­κιν­δύ­νευση στους μικρούς νησιω­τι­κούς δήμους με βάση το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20-59 ετών στον πλη­θυ­σμό τους

Ανη­συ­χη­τικά είναι τα στοι­χεία μελετών του Ινστι­τού­του Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης της ΚΕΔΕ για το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα και για τη γήρανση του πλη­θυ­σμού.

Από τις σχε­τι­κές μελέτες, στοι­χεία από τις οποίες δημο­σιεύει σήμερα η «δημο­κρα­τική», προ­κύ­πτει -μεταξύ άλλων- ότι οι μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι όπως επίσης και οι μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι, χαρα­κτη­ρί­ζο­νται σχεδόν στο σύνολό τους από την τάση γήραν­σης του πλη­θυ­σμού τους.

Κανένας από τους δήμους της κατη­γο­ρίας «μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι» δεν εμφα­νί­ζει πολύ υψηλό δείκτη δια­κιν­δύ­νευ­σης όσον αφορά στο ποσοστό των ατόμων παρα­γω­γι­κής ηλικίας στον πλη­θυ­σμό τους, ενώ 9 από του 36 δήμους της κατη­γο­ρίας “μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι” έχουν πολύ υψηλή δημο­γρα­φική δια­κιν­δύ­νευση με βάση το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20-59 ετών στον πλη­θυ­σμό τους.

Μόνον πέντε δήμοι δεν αντι­με­τω­πί­ζουν έντονες πιέσεις πλη­θυ­σμια­κής γήραν­σης (όπως απο­τυ­πώ­νε­ται από τις τιμές του δείκτη γήραν­σης για το 2011), οι οποίοι είναι οι εξής: Καλυ­μνίων, Κω, Μυκόνου, Ρόδου και Σφακίων.

Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι. Στην κατη­γο­ρία αυτή υπά­γο­νται όλοι οι νησιω­τι­κοί δήμοι με πλη­θυ­σμό άνω των 3.500 κατοί­κων, με βάση τα στοι­χεία πραγ­μα­τι­κού πλη­θυ­σμού της τελευ­ταίας απο­γρα­φής της ΕΛ.ΣΤΑΤ.

Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι. Στην κατη­γο­ρία αυτή υπά­γο­νται όλοι οι νησιω­τι­κοί δήμοι, με πλη­θυ­σμό έως 3.500 κατοί­κους, βάσει της τελευ­ταίας απο­γρα­φής.

Ειδι­κό­τερα, με βάση τα στοι­χεία των μελετών του Ι.Τ.Α. μόνον οι “K1: Δήμοι μητρο­πο­λι­τι­κών κέντρων“ με ποσοστό 17% και οι “Κ5: Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι“ με ποσοστό 29,7% παρου­σιά­ζουν επι­δό­σεις οι οποίες είναι σημα­ντικά καλύ­τε­ρες του συνόλου της χώρας, όσον αφορά στο ποσοστό των δήμων που κατέ­γρα­ψαν υψη­λό­τερη του εθνικού μέσου όρου μείωση του πλη­θυ­σμού τους κατά την περίοδο 2011-2021.

Παράλ­ληλα, αύξηση του πλη­θυ­σμού μεταξύ 2011-2021 εμφα­νί­ζει λιγό­τερο από 1 στους 3 δήμους (28.9%). Σχεδόν το ήμισυ των δήμων της κατη­γο­ρίας “K1: δήμοι μητρο­πο­λι­τι­κών κέντρων”, καθώς και των κατη­γο­ριών “Κ5: Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι“ (46%) και “Κ6: Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι“ (47.2%), σημεί­ω­σαν αύξηση του πλη­θυ­σμού τους.

Σύμφωνα με τις ίδιες μελέτες, για την εξέταση του μετα­βο­λών στον δείκτη γήραν­σης, επι­λέ­γε­ται ο δείκτης που μετράει το μερίδιο των ατόμων ηλικίας άνω των 70 ετών στον συνο­λικό πλη­θυ­σμό. Η μεγάλη εικόνα για το σύνολο των δήμων της χώρας απο­τυ­πώ­νει μια αυξη­τική τάση του δείκτη γήραν­σης.

Οι δήμοι της κατη­γο­ρίας “Κ3: Μεσαίοι ηπει­ρω­τι­κοί δήμοι” και ακόμη περισ­σό­τερο της κατη­γο­ρίας “Κ4: Μικροί ηπει­ρω­τι­κοί και μικροί ορεινοί δήμοι” ήταν το 2011 και παρα­μέ­νουν το 2021 ως οι πιο γερα­σμέ­νοι δήμοι της Ελλάδας.

Οι δήμοι της κατη­γο­ρίας “Κ5: Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι” και της κατη­γο­ρίας “Κ6: Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι” εμφα­νί­ζο­νται λιγό­τερο γερα­σμέ­νοι σε σχέση με τους μεσαί­ους ηπει­ρω­τι­κούς και τους μικρούς ορει­νούς δήμους, αλλά είναι πιο γερα­σμέ­νοι (ως επί το πλεί­στον) σε σύγκριση με τους μητρο­πο­λι­τι­κούς δήμους, καθώς και τους μεγά­λους ηπει­ρω­τι­κούς δήμους. Παράλ­ληλα, στην πλειο­νό­τητα των δήμων αυτών των δύο κατη­γο­ριών (92% των μεγάλων και μεσαίων νησιω­τι­κών δήμων, και σχεδόν 80% των μικρών νησιω­τι­κών Δήμων) ο δείκτης γήραν­σης αυξή­θηκε μεταξύ του 2011 και του 2021.

Οι δήμοι των κατη­γο­ριών “Κ5: Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι” και “Κ6: Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι” χαρα­κτη­ρί­ζο­νται σχεδόν στο σύνολό τους από την τάση γήραν­σης του πλη­θυ­σμού τους.

Παράλ­ληλα, η τάση μείωσης του πλη­θυ­σμού και το επίπεδο ενός ήδη σχετικά γερα­σμέ­νου πλη­θυ­σμού συνι­στούν ζητή­ματα που αφορούν περί τους μισούς δήμους αυτών των κατη­γο­ριών.

Κανένας από τους δήμους της κατη­γο­ρίας “Κ5: Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι” δεν εμφα­νί­ζει πολύ υψηλό δείκτη δια­κιν­δύ­νευ­σης όσον αφορά στο ποσοστό των ατόμων παρα­γω­γι­κής ηλικίας στον πλη­θυ­σμό τους, ενώ 9 από του 36 δήμους της κατη­γο­ρίας “Κ6: Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι” έχουν πολύ υψηλή δημο­γρα­φική δια­κιν­δύ­νευση με βάση το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20-59 ετών στον πλη­θυ­σμό τους.

Με βάση το κρι­τή­ριο του ετήσιου ρυθμού μετα­βο­λής του πλη­θυ­σμού κατά την περίοδο 2011-2021, πολύ υψηλή δημο­γρα­φική δια­κιν­δύ­νευση αφορά 63, ο μικρό­τε­ρος αριθμός δήμων σε σχέση με τους υπό­λοι­πους τέσ­σε­ρεις δημο­γρα­φι­κούς δείκτες που συν­θέ­τουν το συνο­λικό δείκτη δημο­γρα­φι­κής δια­κιν­δύ­νευ­σης. Από αυτούς του 63 δήμους, 21 αφορούν στην κατη­γο­ρία “Κ3: Μεσαίοι ηπει­ρω­τι­κοί δήμοι”, 30 στην κατη­γο­ρία “Κ4: Μικροί ηπει­ρω­τι­κοί και μικροί ορεινοί δήμοι”, 10 στην κατη­γο­ρία “Κ6: Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι” και μόλις 2 στην κατη­γο­ρία “Κ2: Μεγάλοι ηπει­ρω­τι­κοί δήμοι”.

ΜΕΙΩΣΗ ΚΑΙ ΓΗΡΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ

Σχεδόν οι μισοί από τους μεγά­λους και μεσαί­ους νησιω­τι­κούς δήμους (17 από τους 37 συνο­λικά) κατέ­γρα­ψαν αύξηση του πλη­θυ­σμού τους την περίοδο 2011-2021.

Από αυτούς τους 17 δήμους, ωστόσο, μόνο οι πέντε δεν αντι­με­τω­πί­ζουν έντονες πιέσεις πλη­θυ­σμια­κής γήραν­σης (όπως απο­τυ­πώ­νε­ται από τις τιμές του δείκτη γήραν­σης για το 2011), οι οποίο είναι οι εξής: Καλυ­μνίων, Κω, Μυκόνου, Ρόδου και Σφακίων.

Από την άλλη πλευρά, σχεδόν ένας στους τέσ­σε­ρις μεγά­λους και μεσαί­ους νησιω­τι­κούς δήμους (10 στους 37) αντι­με­τω­πί­ζει έντονο τόσο το ζήτημα της πλη­θυ­σμια­κής γήραν­σης, όσο και αυτό της πλη­θυ­σμια­κής συρ­ρί­κνω­σης κατά τη τελευ­ταία δεκα­ε­τία. Οι εν λόγω 10 δήμοι είναι οι εξής: Θάσου, Σκο­πέ­λου, Βόρειας Κέρ­κυ­ρας, Νότιας Κέρ­κυ­ρας, Λευ­κά­δας, Σαλα­μί­νος, Πόρου, Δυτικής Λέσβου, Λήμνου και Άνδρου.

Τέλος, σχεδόν το 78% (28 από τους 36) των μικρών νησιω­τι­κών δήμων χαρα­κτη­ρί­ζο­νταν από δείκτη γήραν­σης με τιμές άνω του εθνικού μέσου όρου το 2011.

Από αυτούς τους 28 δήμους, οι μισοί (14), σημεί­ω­σαν μείωση του συνο­λι­κού τους πλη­θυ­σμού κατά την περίοδο 2011-2021. Οι εν λόγω δήμοι είναι οι εξής: Σαμο­θρά­κης, Ιθάκης, Μεγα­νη­σίου, Κυθήρων, Τροι­ζη­νίας, Φούρνων Κορσεών, Αγίου Ευστρα­τίου, Ψαρών, Σικίνου, Φολε­γάν­δρου, Κιμώλου, Σερίφου, Τήλου και Γαύδου.

Η περί­πτωση των μεγάλων και μεσαίων νησιω­τι­κών δήμων δεν παρου­σιά­ζει κάποιο ξεκά­θαρο πρότυπο συνά­φειας μεταξύ του ρυθμού μετα­βο­λής του δείκτη γήραν­σης και του ρυθμού μετα­βο­λής του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού. Το ίδιο, εν πολλοίς, χαρα­κτη­ρί­ζει και την περί­πτωση των μικρών νησιω­τι­κών δήμων.

Ως προς τη μετα­βολή του πλη­θυ­σμού: Σχεδόν τα τρία τέταρτα των δήμων της χώρας κατέ­γρα­ψαν μείωση του πλη­θυ­σμού τους κατά την περίοδο 2011-2021.

• Ως προς το επίπεδο γήραν­σης: Σχετικά υψηλή συγκέ­ντρωση στις υψη­λό­τε­ρες τιμές του δείκτη γήραν­σης παρα­τη­ρεί­ται σε μεγάλο ποσοστό (περί οκτώ στους δέκα) των δήμων των μικρών νησιω­τι­κών δήμων. Αντι­θέ­τως, οι δήμοι των μητρο­πο­λι­τι­κών κέντρων και των μεγάλων νησιω­τι­κών δήμων παρου­σιά­ζουν σαφώς καλύ­τερη εικόνα ως προς τον δείκτη γήραν­σης σε σχέση με τις υπό­λοι­πες κατη­γο­ρίες δήμων.

• Ως προς το ρυθμό μετα­βο­λής του επι­πέ­δου γήραν­σης: Παρότι οι δήμοι των μητρο­πο­λι­τι­κών κέντρων εμφα­νί­ζο­νται λιγό­τερο “γερα­σμέ­νοι” σε σχέση με τους υπό­λοι­πους δήμους της χώρας, φαί­νε­ται να είναι όμως και οι δήμοι που «γερνούν» πιο γρήγορα σε σχέση με τους υπο­λοί­πους.

Οι εκτι­μή­σεις δεί­χνουν ότι στις επό­με­νες δεκα­ε­τίες η επι­βά­ρυνση αυτών των δήμων θα είναι πολύ έντονη.

Στο σύνολό της η χώρα βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη με ταχύ­τα­τες εξε­λί­ξεις. Όλες οι περιο­χές γερνούν, αν και με δια­φο­ρε­τικό ρυθμό.

Οι μισοί σχεδόν από τους μεγά­λους νησιω­τι­κούς δήμους αντι­στέ­κο­νται (ακόμα) στην πλη­θυ­σμιακή μείωση.

Οι μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι παρά τον υψηλό βαθμό γήραν­σης κατα­φέρ­νουν (σχετικά) να συγκρα­τούν το πλη­θυ­σμό τους.