Τήλος: Το νησί που νικάει την υπογεννητικότητα

Η υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα στα ελλη­νικά νησιά απο­τε­λεί μια από τις μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι τοπικές κοι­νω­νίες. Πρό­κει­ται για το φαι­νό­μενο της μείωσης του αριθμού των γεν­νή­σεων, που συν­δυα­στικά με τη μετα­νά­στευση νέων ανθρώ­πων προς αστικά κέντρα ή το εξω­τε­ρικό, οδηγεί στη στα­διακή ερήμωση πολλών μικρών και απο­μο­νω­μέ­νων νησιών.

Τα κύρια αίτια της υπο­γεν­νη­τι­κό­τη­τας στα νησιά είναι τρία. Πρώτον, η μείωση των γεν­νή­σεων. Πολλές οικο­γέ­νειες δυσκο­λεύ­ο­νται να μεγα­λώ­σουν παιδιά λόγω οικο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών συν­θη­κών.

Δεύ­τε­ρον, η μετα­να­στευ­τική ροή προς αστικά κέντρα. Οι νέοι συχνά μετα­να­στεύ­ουν σε μεγα­λύ­τε­ρες πόλεις ή στο εξω­τε­ρικό για καλύ­τε­ρες εκπαι­δευ­τι­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές ευκαι­ρίες, αφή­νο­ντας τα νησιά με μια γηρά­σκουσα κοι­νω­νία.

Και τρίτον, οι περιο­ρι­σμέ­νες υπο­δο­μές. Η έλλειψη βασικών υπη­ρε­σιών όπως υγειο­νο­μική περί­θαλψη, σχολεία, και οικο­νο­μι­κές ευκαι­ρίες ανα­γκά­ζει πολλές οικο­γέ­νειες να ανα­ζη­τή­σουν καλύ­τε­ρες συν­θή­κες αλλού.

Παρόλο, όμως, που οι περισ­σό­τε­ρες περι­φέ­ρειες και διοι­κη­τι­κές οντό­τη­τες στη χώρα αντι­με­τω­πί­ζουν μεγάλο θέμα με την υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα, υπάρ­χουν κάποιες, λίγες προς το παρόν, που έχουν αντα­πο­κρι­θεί στις ανάγκες.

Tο νησί-πρότυπο που έχει αντι­με­τω­πί­σει την υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα

Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέ­ντευξή του στο κανάλι της Ναυ­τε­μπο­ρι­κής ο πρό­ε­δρος του Ελλη­νι­κού Δικτύου Μικρών Νησιών, Λευ­τέ­ρης Κεχα­γιό­γλου.

Η Τήλος αυτό το πανέ­μορφό μικρό νησί των Δωδε­κα­νή­σων έχει κατα­φέ­ρει να ξεχω­ρί­σει ως ένα νησί-πρότυπο για την αει­φο­ρία και την κοι­νω­νική ένταξη. Παρά το μικρό της μέγεθος, έχει ανα­δει­χθεί ως ένα πρότυπο ανά­πτυ­ξης για πολλά θέματα, όπως η δια­χεί­ριση της υπο­γεν­νη­τι­κό­τη­τας, η δια­χεί­ριση της ενέρ­γειας, η περι­βαλ­λο­ντική βιω­σι­μό­τητα και η υποδοχή των προ­σφύ­γων.

Για να γίνει η Τήλος αυτό που έγινε έπρεπε να ανάψει το φιτίλι ένας «τρελός» και αυτός ήταν ο Τάσος Αλι­φέ­ρης, πρώην δήμαρ­χος του νησιού, ο άνθρω­πος που λάτρεψε την Τήλο, ίσως και περισ­σό­τερο από τον εαυτό του.

Ο κ. Αλι­φέ­ρης έφτασε στο νησί το 1983 για να κάνει το αγρο­τικό του ως γιατρός και δεν έφυγε ποτέ. Έκανε παιδιά στο νησί, δέθηκε με τους κατοί­κους και τον τόπο, ανέλαβε τη δημαρ­χία στα μέσα της δεκα­ε­τίας του 90 και άλλαξε μια για πάντα την ιστορία αυτού του νησιού.

Εκείνη την εποχή ο πλη­θυ­σμός στο νησί της σύμφωνα με την απο­γραφή του 2001, έφτανε τους 533 κατοί­κους. Είκοσι χρόνια μετά και ενώ στα περισ­σό­τερα νησιά, οι μόνιμοι κάτοι­κοι μειώ­νο­νται η Τήλος είχε 899 κάτοι­κους.

Ο Τάσος Αλι­φέ­ρης όταν έφτασε στην Τήλο βρήκε ένα νησί με 2 κοι­νό­τη­τες 40 κατοί­κων, τις ένωσε και το πρώτο που έκανε ήταν να βάλει το πιο σύγ­χρονο πλοίο που υπήρχε στα ελλη­νικά νερά να ενώσει τη Ρόδο με την Τήλο.

Σήμερα το νησί έχει 80-100 παιδιά που φοιτούν στο σχολείο, είναι το νησί με την πιο ανε­πτυγ­μένη κοι­νω­νική αλλη­λεγ­γύη από το σύνολο των ελλη­νι­κών μικρών νησιών.

Η Τήλος κατά­φερε εν μέρη να λύσει την ερη­μο­ποί­ηση του νησιού χάρη στην πρω­το­βου­λία της να εντάξει προ­σφυ­γι­κές οικο­γέ­νειες στην τοπική κοι­νω­νία. Με τη στήριξη τοπικών αρχών και διεθνών οργα­νι­σμών, το νησί φιλο­ξε­νεί προ­σφυ­γι­κές οικο­γέ­νειες, προ­σφέ­ρο­ντάς τους στέγη, εργασία και εκπαί­δευση. Η πρω­το­βου­λία αυτή είχε θετική αντα­πό­κριση, και απο­τέ­λεσε παρά­δειγμα για το πώς μικρές κοι­νό­τη­τες μπορούν να ενσω­μα­τώ­σουν νέους ανθρώ­πους, ενι­σχύ­ο­ντας έτσι τον πλη­θυ­σμό τους και τον κοι­νω­νικό ιστό.

Οι πρό­σφυ­γες που εντά­χθη­καν στην τοπική κοι­νω­νία συμ­με­τεί­χαν σε αγρο­τι­κές εργα­σίες, τον του­ρι­σμό και άλλα επαγ­γέλ­ματα, συμ­βάλ­λο­ντας στην οικο­νο­μία του νησιού και δημιουρ­γώ­ντας μια πιο ζωντανή κοι­νό­τητα. Ειδικά επί διοι­κή­σεως της τωρινής δημάρ­χου, υπάρχει εδώ και μια 10ετία συγκε­κρι­μένο πρό­γραμμα ενί­σχυ­σης του νεα­νι­κού πλη­θυ­σμού με οικο­γέ­νειες προ­σφύ­γων.

Για να κατα­φέ­ρει να κρα­τή­σει τους κάτοι­κους στο νησί αλλά και να γεν­νή­σουν παιδιά ο Δήμος Τήλου ανά­πτυξε μοντέλα βιώ­σι­μου του­ρι­σμού που σέβο­νται και προ­στα­τεύ­ουν το φυσικό περι­βάλ­λον. Το νησί δια­θέ­τει πλούσια χλωρίδα και πανίδα, με πολλές προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, όπως ο υγρό­το­πος των Λιβα­διών που φιλο­ξε­νεί σπάνια είδη πουλιών.

Ο Δήμος Τήλου κατά­φερε επίσης να χαρα­κτη­ρί­σει το νησί ως Περιοχή Ειδικής Προ­στα­σίας (NATURA 2000), και οι κάτοι­κοι έχουν δεσμευ­τεί για την προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας. Με δράσεις όπως η απα­γό­ρευση του κυνη­γιού, η Τήλος έχει ανα­δεί­ξει την ανάγκη δια­τή­ρη­σης της φυσικής κλη­ρο­νο­μιάς.

Το νησί της Τήλου δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα από αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις από μεγάλες πόλεις ακόμα και της Αθήνας. Το νησί δια­θέ­τει ένα γήπεδο ποδο­σφαί­ρου με πλα­στικό χλο­ο­τά­πητα, ένα ανοικτό γήπεδο καλα­θο­σφαί­ρι­σης καθώς και δύο γήπεδα πετο­σφαί­ρι­σης τα οποία βρί­σκο­νται στα προ­αύ­λια των σχο­λι­κών μονάδων. Κατά τους θερι­νούς μήνες υπάρ­χουν και δυο γήπεδα beach volley, ένα στην παραλία της Ερίστου και ένα στην παραλία στα Λιβά­δεια.

Εκτός από την Τήλο, είναι και οι Λειψοί που, όπως είχαμε κατα­γρά­ψει κι εδώ, έχουν επίσης ανα­νε­ώ­σει τον πλη­θυ­σμό τους και δεν ταλα­νί­ζο­νται από υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα.

Πηγή:  intronews.gr