Γ. Στουρνάρας: Χρειαζόμαστε 20 χρόνια για τη σύγκλιση με την Ευρώπη

«Γιατί κατα­να­λώ­νουμε τόσο πολύ και γιατί δεν απο­τα­μιεύ­ουμε;». Το ερώτημα είναι τόσο κρίσιμο όσο η μακρο­πρό­θε­σμη επι­βί­ωση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και η σύγκλιση των εισο­δη­μά­των των Ελλήνων με τα αντί­στοιχα ευρω­παϊκά.

Αυτό του­λά­χι­στον φέρεται να πιστεύει ο διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρ­νά­ρας, που σκο­πεύει να δώσει επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μέ­νες απα­ντή­σεις, βάζο­ντας το θέμα στο επί­κε­ντρο του μελε­τη­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος της κεντρι­κής τρά­πε­ζας το προ­σε­χές διά­στημα. Ουσια­στικά θα ανοίξει τη συζή­τηση για το στρεβλό παρα­γω­γικό πρότυπο της χώρας και τα περι­θώ­ρια αλλαγής του.

Τι θορύ­βησε τον διοι­κητή, με αφορμή και την πρό­σφατη έκθεση της Κομι­σιόν όπου επι­ση­μαί­νο­νται οι διαρ­θρω­τι­κές αδυ­να­μίες της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας:

1. Η κατα­νά­λωση εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί σχεδόν το 70% του ελλη­νι­κού ΑΕΠ, όταν στην υπό­λοιπη Ευρώπη το ποσοστό είναι λίγο πάνω από 50% κατά μέσον όρο.

2. Η απο­τα­μί­ευση των νοι­κο­κυ­ριών είναι αρνη­τική, με κάποιες δια­κυ­μάν­σεις. Κατά μέσον όρο το 2017-2022 ήταν -2,7% έναντι 3,6% της Ευρω­ζώ­νης. Αυτή είναι η άλλη όψη του ελλείμ­μα­τος του ισο­ζυ­γίου πλη­ρω­μών, το οποίο στο 6,3% του ΑΕΠ της χώρας παρα­μέ­νει ανη­συ­χη­τικό. Ο κ. Στουρ­νά­ρας υπο­στη­ρί­ζει ότι θα έπρεπε να μειωθεί στο 3% του ΑΕΠ.

Τα τρία μεγάλα «αγκάθια»

Ηδη, όπως δια­μη­νύει σε συνο­μι­λη­τές του, ο ίδιος έχει επι­ση­μά­νει τρία στοι­χεία που «κρύ­βο­νται» πίσω από την προ­βλη­μα­τική αυτή δομή της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας:

1. Η φορο­δια­φυγή. Οπως εξηγεί, τα εισο­δή­ματα που δεν δηλώ­νο­νται μοιραία κατα­λή­γουν στην κατα­νά­λωση, αφού δεν μπορούν να εμφα­νι­στούν επίσημα και να απο­τα­μιευ­θούν. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να «φου­σκώ­νει» το μερίδιο της κατα­νά­λω­σης στο ΑΕΠ. Ο ίδιος επι­ση­μαί­νει ότι υπάρ­χουν μεγάλα περι­θώ­ρια βελ­τί­ω­σης στον τομέα αυτό, όπως έδειξε η εμπει­ρία του προη­γού­με­νου χρόνου, κατά τον οποίο αυξή­θη­καν κατά 11 δισ. ευρώ τα δηλω­θέ­ντα εισο­δή­ματα, με το ξεκί­νημα και μόνο της προ­σπά­θειας αντι­με­τώ­πι­σης της φορο­δια­φυ­γής που κατέ­βαλε το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών υπό τον υπουργό Κωστή Χατζη­δάκη.

Το συνο­λικό δηλωθέν εισό­δημα ανήλθε σε 96,6 δισ. ευρώ το 2023, έναντι 85,6 δισ. ευρώ το 2022. Σημειω­τέον ότι έναν χρόνο πριν ο κ. Στουρ­νά­ρας είχε ταράξει τα νερά, σημειώ­νο­ντας ότι το μέγεθος της φορο­δια­φυ­γής φαί­νε­ται από την ανα­ντι­στοι­χία δηλω­θέ­ντων εισο­δη­μά­των 80 δισ. ευρώ, έναντι κατα­νά­λω­σης 140 δισ. ευρώ. Η αύξηση των δηλω­θέ­ντων εισο­δη­μά­των κατά 11 δισ. ευρώ έναν χρόνο μετά δικαιώ­νει την επι­σή­μανσή του εκείνη.

2. Το ασφα­λι­στικό σύστημα και η εδραιω­μένη πεποί­θηση των Ελλήνων ότι το κράτος είναι υπο­χρε­ω­μένο και θα καλύψει κάθε ανάγκη τους. Αυτό έχει απο­τέ­λε­σμα να μην ασφα­λί­ζο­νται οι Ελληνες και να υπάρχει ασφα­λι­στικό κενό σε σχέση με την υπό­λοιπη Ευρώπη, μια άλλη μορφή αρνη­τι­κής απο­τα­μί­ευ­σης.

3. Η έλλειψη επαρ­κούς αντα­γω­νι­σμού στο τρα­πε­ζικό σύστημα, που έχει απο­τέ­λε­σμα τα χαμηλά επι­τό­κια κατα­θέ­σεων τα οποία απο­θαρ­ρύ­νουν τις απο­τα­μιεύ­σεις. Στο πλαίσιο αυτό ο κεντρι­κός τρα­πε­ζί­της πιστεύει ότι θα συμ­βά­λει στην ενί­σχυση του αντα­γω­νι­σμού η δημιουρ­γία του 5ου τρα­πε­ζι­κού πυλώνα.

Ο κ. Στουρ­νά­ρας είπε πρό­σφατα (συνέ­ντευξη στο Liberal) ότι η Ελλάδα θα χρεια­στεί 20 χρόνια για να πλη­σιά­σει περίπου στο 90% του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ε.Ε., υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι θα ανα­πτύσ­σε­ται με ρυθμό κατά μέσον όρο 1,5% πάνω από τον αντί­στοιχο της Ε.Ε.

Με άλλα λόγια, είπε ότι θα χρεια­στούν άλλα 20 χρόνια για να φτά­σουμε εκεί που βρι­σκό­μα­σταν πριν από περίπου 20 χρόνια – και αν… Θυμί­ζουμε ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγο­ρα­στι­κής δύναμης ήταν στο 95% της Ε.Ε. το 2007, για να υπο­χω­ρή­σει ραγδαία μετά την κρίση και την είσοδο της χώρας στα μνη­μό­νια στο 71% το 2012, στο 68% το 2016 και να παρα­μεί­νει ουσια­στικά στο 67% το 2023, κατα­λαμ­βά­νο­ντας τη δεύτερη χει­ρό­τερη θέση, μόνο μετά τη Βουλ­γα­ρία η οποία βρι­σκό­ταν στο 64%.

H διαφορά 1,5% που ανέφερε ο κ. Στουρ­νά­ρας ότι πρέπει να επι­τυγ­χά­νει η Ελλάδα για να πετύχει τη σύγκλιση σε ορί­ζο­ντα 20ετίας είναι κοντά στην πρό­σφατη πραγ­μα­τι­κό­τητα. Τα τελευ­ταία 4 χρόνια, 2020-2023, ο μέσος ρυθμός ανά­πτυ­ξης της Ελλάδας ήταν 2,1%, όταν ο μέσος ρυθμός στην Ευρω­παϊκή Ενωση ήταν 0,9%. Επο­μέ­νως, η διαφορά ήταν 1,2%. Για τα επόμενα δύο χρόνια, 2024 και 2025 η Κομι­σιόν προ­βλέ­πει ότι ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης της Ελλάδας θα είναι 2,3% σταθερά, ενώ της Κομι­σιόν θα είναι 1,3% κατά μέσον όρο (0,9% το 2024 και 1,7% το 2025). Επο­μέ­νως, η διαφορά θα μειωθεί στο 1%.

Μετά το Ταμείο Ανά­καμ­ψης

Μεσο­πρό­θε­σμα, τα πράγ­ματα θα είναι ίσως ακόμη πιο δύσκολα, αν σκεφθεί κανείς ότι το 2026 λήγει το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, το οποίο συνει­σφέ­ρει, σύμφωνα με εκτί­μηση και στε­λέ­χους του οικο­νο­μι­κού επι­τε­λείου, περίπου το μισό της ανά­πτυ­ξης φέτος. Αντί για 2,5% που προ­βλέ­πε­ται να ανα­πτυ­χθεί η οικο­νο­μία, βάσει του νέου Προ­γράμ­μα­τος Στα­θε­ρό­τη­τας, θα ήταν 1,2%-1,3%. Βεβαίως, αντί­στοιχα θα μειωθεί το ΑΕΠ και των υπο­λοί­πων χωρών της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, αλλά η συνει­σφορά του Ταμείου Ανά­καμ­ψης εκεί είναι πολύ μικρό­τερη. Επο­μέ­νως, μεσο­πρό­θε­σμα, αν δεν υπάρ­ξουν άλλου είδους εξε­λί­ξεις, το ελλη­νικό ΑΕΠ θα προ­σγειω­θεί κοντά στα επίπεδα του μέσου ευρω­παϊ­κού και η σύγκλιση θα χαθεί στο βάθος του ορί­ζο­ντα.

Είναι στο χέρι μας, υπο­στη­ρί­ζει ο διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, να επι­τα­χύ­νουμε τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις, ώστε να ενι­σχύ­σουμε τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης και να επι­σπεύ­σουμε τη σύγκλιση. Η εξει­δί­κευση των προ­τά­σεων της κεντρι­κής τρά­πε­ζας για να προ­χω­ρή­σει το νέο παρα­γω­γικό μοντέλο, με λιγό­τερη συμ­με­τοχή της κατα­νά­λω­σης και περισ­σό­τερη απο­τα­μί­ευση, ανα­μέ­νε­ται στις επό­με­νες εκθέ­σεις της.

Πηγή kathimerini.gr

Ειρήνη Χρυ­σο­λωρά