Αικατερίνη Βελώνη, κτηνιατρος: Είναι πολύ ευαίσθητα ζώα τα ελάφια ντάμα-ντάμα της Ρόδου

Είναι μονα­δικά στο είδος τους και δεν αλη­θεύει ότι δεν αντι­με­τω­πί­ζουν εχθρούς • Τo πραγ­μα­τικό πρό­βλημα στο νησί είναι τα αιγο­πρό­βατα

Για τα ελάφια της Ρόδου, το σύμβολο του νησιού με το γλυκό βλέμμα και την άγρια φύση του, μίλησε στην ‘δημοκρατική’ η κα Αικα­τε­ρίνη Βελώνη, κτη­νί­α­τρος, ειδική MSc, υγιει­νο­λό­γος και προϊ­στα­μένη του Τμή­μα­τος Κτη­νια­τρι­κής Δήμου Ρόδου.

Με αφορμή τις εξε­λί­ξεις που έλαβαν χώρα σε πολλά επίπεδα, τις αντι­δρά­σεις των αγροτών αλλά και την απόφαση του περι­φε­ρεια­κού συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου για εκπό­νηση νέας μελέτης με στόχο την επα­κριβή κατα­μέ­τρηση και τους τρόπους μείωσης του πλη­θυ­σμού στο νησί, η κα Βελώνη ξεκα­θα­ρί­ζει (με την ιδιό­τητά της ως κτη­νί­α­τρος, γνω­ρί­ζουσα πολύ καλά τα ελάφια της Ρόδου) ποια είναι η πραγ­μα­τική κατά­σταση και μιλάει για την ανα­πα­ρα­γωγή, τον τρόπο ζωής αλλά και την θνη­σι­μό­τητα των ελαφιών.

«Το ελάφι της Ρόδου, γνωστό ως Πλατώνι και Ντάμα – Ντάμα είναι γηγενές ζώο, από την αρχαιό­τητα –τους πρώ­ι­μους νεο­λι­θι­κούς χρόνους. Είναι πολύ μεγάλης σημα­σίας ζώο –και αυτό το κατά­λα­βαν ακόμη και οι Ιταλοί (γι’ αυτό και θέσπι­σαν νόμους για την προ­στα­σία του, επί Ιτα­λο­κρα­τίας). Είναι γεγονός πως το είδος ‘Πλατώνι’ υπάρχει και σε άλλες χώρες όπως οι ΗΠΑ. Η διαφορά όμως του Ροδί­τι­κου ελαφιού, είναι ότι επειδή ήταν ένας απο­μο­νω­μέ­νος πλη­θυ­σμός από τους προϊ­στο­ρι­κούς χρόνους, έχει εξε­λι­χθεί εντελώς δια­φο­ρε­τικά. Έχει χαρα­κτη­ρι­στικά, που δεν έχει κανένα άλλο ‘Πλατώνι’. Είναι το ‘Ελάφι της Ρόδου’ και δεν υπάρχει πουθενά αλλού σε ολό­κληρο τον κόσμο (!).

Επι­πλέον, να σημειώ­σουμε ότι υπάρχει μια εικασία ότι οι Ιππότες, είχαν φέρει ελάφια από άλλες περιο­χές για να ενι­σχύ­σουν τον τότε πλη­θυ­σμό, με σκοπό να ανα­πτυ­χθεί περισ­σό­τερο, το κυνήγι. Μπορεί να έγινε αυτό, αλλά το μόνο σίγουρο είναι πως απο­τε­λεί γηγενές είδος. Αυτό έχει απο­δει­χθεί εδώ και χρόνια, με επι­στη­μο­νικό τρόπο και από γονι­δια­κές μελέτες που έκανε ένας Φλω­ρε­ντί­νος καθη­γη­τής ενώ, αξίζει να σημειω­θεί ότι είναι όλα ακριβώς ίδια. Δεν μοιά­ζουν με κανένα άλλο είδος. Αυτός είναι ακόμη ένας λόγος σπου­δαιό­τη­τας και προ­στα­σίας του ζώου.

Σχετικά με τα όσα λένε κατά καιρούς ότι τα ελάφια της Ρόδου, ανα­πτύσ­σο­νται υπέρ­με­τρα επειδή δεν υπάρχει φυσικός εχθρός, έχω να διευ­κρι­νίσω τα εξής: τα ελάφια της Ρόδου, έχουν φυσι­κούς εχθρούς. Μπορεί να μην έχουμε στο νησί λύκους, αλλά υπάρ­χουν τα κοράκια, τα γεράκια και οι αετοί. Όταν τα θηλυκά γεννούν, ανα­γκά­ζο­νται να απο­μα­κρύ­νο­νται από τα νεογνά τους για 1-2 ημέρες, για να ανα­ζη­τή­σουν τροφή και να θηλά­σουν. Τα κοράκια βρί­σκουν την κατάλ­ληλη στιγμή και τους βγάζουν τα μάτια με απο­τέ­λε­σμα να μην μπορούν να επι­βιώ­σουν. Επίσης, τα μικρά ελα­φά­κια, γίνο­νται βορά για τα αρπα­κτικά γεράκια και τους αετούς (που υπάρ­χουν στην Ρόδο). Συνεπώς, υπάρ­χουν εχθροί και η φύση έχει βρει τον τρόπο να είναι αυτο­πε­ριο­ρι­ζό­με­νος ο πλη­θυ­σμός των ελαφιών. Σε καμία περί­πτωση, δεν ανα­πτύσ­σε­ται ανε­ξέ­λεγ­κτα» -όπως δήλωσε.

Η τελευ­ταία μελέτη του ΑΠΘ έδειξε ότι στη Ρόδο, ο πλη­θυ­σμός των ελαφιών είναι περίπου τα 4.600 άτομα ενώ τα ελάφια που υπάρ­χουν στο Ελα­φο­κο­μείο Ρόδου, δεν φτάνουν ούτε τα 100 εδώ και 25 περίπου χρόνια.

«Πρέπει να πούμε ότι πολλά θηλυκά ελάφια, πεθαί­νουν στην δυστο­κία (τόσο αυτά που ζουν ελεύ­θερα, όσο και στο Ελα­φο­κο­μείο). Αυτό συμ­βαί­νει διότι, τα ελάφια είναι μονο­δη­μο­τόκα ζώα (γεννούν ένα ζώο). Αυτά τα ζώα, έχουν δύσκολη γέννα σε αντί­θεση με τα ζώα που γεννούν πολλά κι έχουν εύκολη γέννα. Δυστυ­χώς, το ελάφι είναι άγριο ζώο και είναι δύσκολο να επέμβει ο άνθρω­πος. Αυτό επι­φέ­ρει θάνατο.

Ένας ακόμη λόγος, είναι οι δια­μά­χες που γίνο­νται ανάμεσα στα αρσε­νικά για την διεκ­δί­κηση του θηλυκού. Σε κάθε αγέλη (που απο­τε­λεί­ται από 15-30 ζώα ηγείται ένας αρσε­νι­κός, που γονι­μο­ποιεί όλα τα θηλυκά. Αν παρου­σιά­ζε­ται άλλο αρσε­νικό, ξεκινά αντι­πα­λό­τητα και ‘μάχες’ με τα κέρατα όπου απο­μέ­νει –συνήθως- μόνον ένας! Κατα­λα­βαί­νουμε λοιπόν, ότι η φύση έχει βρει τρόπο να αυτο­πε­ριο­ρί­ζε­ται ο πλη­θυ­σμός.

Κατά την άποψή μου, οι αντι­δρά­σεις για την κατα­στροφή των καλ­λιερ­γειών, δεν είναι σωστή. Τις μεγα­λύ­τε­ρες κατα­στρο­φές, τις προ­κα­λούν τα κατσί­κια (αιγο­πρό­βατα, αλλά στη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία είναι κατσί­κια), ο αριθμός των οποίων είναι τερά­στιος σε σχέση με των ελαφιών. Είναι γεγονός πως η ανα­λο­γία των κατσι­κιών προς τα ελάφια, είναι (σχεδόν) 200 προς 5 (!!!)».

Σημειώ­νε­ται πως οι κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές που έπληξαν το περα­σμένο καλο­καίρι την Ρόδου, επη­ρέ­α­σαν το περι­βάλ­λον όπου δια­βιούν τα ελάφια, αφού έχασαν τον βιότοπό τους.

«Στις πυρ­κα­γιές, κάηκαν πολλά ελάφια –όπως κάηκαν και πολλά άγρια ζώα- ενώ όσα τραυ­μα­τί­στη­καν, δεν κατά­φε­ραν να επι­βιώ­σουν. Εφόσον κατα­στρά­φηκε ο βιό­το­πός τους, ανα­γκά­στη­καν να μετα­κι­νη­θούν για να ζήσουν και να βρουν τροφή. Ωστόσο, είναι αντα­γω­νι­στικά με το κατσίκι αλλά το δεύτερο, είναι οικό­σιτο και δεν θα έπρεπε να έχει πρό­βλημα με την εύρεση τροφής».

Κλη­θείσα να σχο­λιά­σει την απόφαση του περι­φε­ρεια­κού συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου για εκπό­νηση νέας μελέτης, από επίσημο φορέα, με στόχο την επα­κριβή κατα­μέ­τρηση και τους τρόπους μείωσης του πλη­θυ­σμού στο νησί, η κα Βελώνη, ξεκα­θά­ρισε τα εξής:

«Προ­σω­πικά δεν πιστεύω ότι χρειά­ζε­ται να γίνει μείωση του πλη­θυ­σμού. Ίσως κάποια μετα­φορά, αλλά πρέπει να γνω­ρί­ζετε ότι τα ελάφια είναι πάρα πολύ ευαί­σθητα ζώα. Για να μετα­φερ­θούν πρέπει να εγκλω­βι­στούν και να ναρ­κω­θούν. Σε αυτή την κατά­σταση, στρε­σά­ρο­νται τόσο πολύ που σε μεγάλα ποσοστά, πεθαί­νουν! Γι’ αυτό υπάρχει το ρητό που λέει ‘όταν κατα­φέ­ρεις να πιάσεις ένα ελάφι, πεθαίνει’. Αυτό σημαί­νει ότι έχει φτάσει σε σημείο που δεν αντέχει άλλο.

Παλαιό­τερα, είχαν γίνει προ­σπά­θειες να μετα­φερ­θούν μερικά ελάφια σε κάποια άλλα μέρη. Επι­βί­ω­σαν μόνον στην Κύπρο και στην Λέσβο, όπου υπάρ­χουν κάποιοι μικροί πλη­θυ­σμοί του ροδί­τι­κου ελαφιού. Σε άλλα μέρη όπως π.χ. στη Θεσ­σα­λο­νίκη, δεν κατά­φε­ραν να επι­βιώ­σουν. Δε νομίζω ότι είναι μια εύκολη υπόθεση. Το Ελάφι της Ρόδου, είναι ένα ζώο πλήρως εξοι­κειω­μένο και προ­σαρ­μο­σμένο στις κλι­μα­το­λο­γι­κές συν­θή­κες και στην πανίδα του νησιού. Δεν μπορεί να πάει αλλού. Κατ ουσίαν, δεν τίθεται θέμα. Ίσως να προ­τάσ­σε­ται και να παρου­σιά­ζε­ται ως πρό­βλημα αυτό, για να καλυ­φθούν κάποια άλλα θέματα…» -κατέληξε η κ. Βελώνη.

Τέλος, σε ερώτηση εάν η δημιουρ­γία προ­στα­τευ­τι­κών πάρκων θα ήταν εναλ­λα­κτική λύση, η κα Βελώνη εξέ­φρασε την επι­φύ­λαξή της, αφού παρα­μέ­νει άγριο ζώο.