Γιάννης Χατζηθεοδοσίου: «Η αναβάθμιση του πρωτογενή τομέα, πρέπει να αποτελέσει εθνική στρατηγική»

Κύριε Χατζη­θε­ο­δο­σίου, να ξεκι­νή­σουμε από τα πρό­σφατα γεγο­νότα με αφορμή τις κινη­το­ποι­ή­σεις των αγροτών. Είναι απα­ραί­τητο να στη­ρι­χθεί εμπρά­κτως και με σοβαρά κίνητρα ο πρω­το­γε­νής τομέας για να μπορεί να έχει μέλλον στην χώρα μας;

Ως Επι­με­λη­τή­ριο χαι­ρε­τή­σαμε τις κινη­το­ποι­ή­σεις του αγρο­τι­κού κόσμου γιατί κατα­λα­βαί­νουμε το αδιέ­ξοδο στο οποίο βρί­σκε­ται. Το υψη­λό­τατο κόστος παρα­γω­γής, οι παρά­νο­μες «ελλη­νο­ποι­ή­σεις» προ­ϊ­ό­ντων, η μείωση των επι­δο­τή­σεων, είναι παρά­γο­ντες που εμπο­δί­ζουν όχι μόνο την ανά­πτυξη του κλάδου, αλλά και τη βιω­σι­μό­τητα πολλών αγροτών, κυρίως μικρών παρα­γω­γών. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πρω­το­γε­νής τομέας έχει σημα­ντικό ρόλο, στην προ­σπά­θεια ανά­πτυ­ξης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, καθώς έχει τρι­πλά­σια συμ­με­τοχή στο ΑΕΠ, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ε.Ε., και στη­ρί­ζο­ντας πάνω από το 10% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης. Είναι ο βασικός πυλώνας, μαζί με τον επαγ­γελ­μα­τικό κόσμο, για τη δια­τή­ρηση του κοι­νω­νι­κού και παρα­γω­γι­κού ιστού στην περι­φέ­ρεια και τη δια­τρο­φική επάρ­κεια των Ελλήνων πολιτών.

Οπότε, κατά τη γνώμη μας, πρέπει να απο­τε­λέ­σει εθνική στρα­τη­γική η ανα­βάθ­μισή του, ενώ η κυβέρ­νηση είναι ανα­γκαίο να εντεί­νει τις πιέσεις της προς τις Βρυ­ξέλ­λες για την όσο το δυνατόν πιο ήπια πράσινη μετά­βαση.

Θεω­ρούμε ανα­γκαίο λοιπόν να ανα­θε­ω­ρη­θεί η Κοινή Αγρο­τική Πολι­τική, οι αγρότες μας να ενι­σχυ­θούν όσο το επι­τρέ­πουν οι δημο­σιο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες της χώρας και η κυβέρ­νηση να εφαρ­μό­σει στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές που θα εστιά­σουν στην αλλαγή κουλ­τού­ρας των επαγ­γελ­μα­τιών, στη δημιουρ­γία ευρύ­τε­ρων συνερ­γα­σιών και στην ανά­δειξη των ελλη­νι­κών προ­ϊ­ό­ντων. Στη­ρί­ζο­ντας και βελ­τιώ­νο­ντας τον πρω­το­γενή τομέα, ουσια­στικά ενι­σχύ­ουμε τις ανα­πτυ­ξια­κές δυνα­τό­τη­τες της οικο­νο­μίας μας.

Το ζήτημα της ακρί­βειας συνε­χί­ζει να απα­σχο­λεί την ελλη­νική κοι­νω­νία, τα νοι­κο­κυ­ριά και τις επι­χει­ρή­σεις. Η κυβέρ­νηση ανα­κοί­νωσε ότι θα προ­χω­ρή­σει στην αύξηση του κατώ­τα­του μισθού, αλλά είναι αυτό (και τα διάφορα pass) η ουσια­στική λύση; Τι άλλο πρέπει να γίνει;

Οι πολίτες, στην συντρι­πτική τους πλειο­νό­τητα, προ­βλη­μα­τί­ζο­νται για το πώς θα κατα­φέ­ρουν να αντα­πο­κρι­θούν στις πολύ μεγάλες υπο­χρε­ώ­σεις τους εξαι­τίας των συνεχών ανα­τι­μή­σεων σε βασικά αγαθά. Σε πρό­σφατη έρευνα του Επαγ­γελ­μα­τι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Αθηνών, σχεδόν 9 στους 10 ερω­τη­θέ­ντες απά­ντη­σαν ότι η ακρί­βεια είναι το υπ΄ αριθμόν ένα πρό­βλημα για αυτούς.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι για τον Ιανουά­ριο ο γενικός πλη­θω­ρι­σμός κυμαί­νε­ται στο 3,1% και αυτός στα τρόφιμα φθάνει στο 8,3%. Μάλιστα σε ορι­σμένα βασικά αγαθά η κατά­σταση φαί­νε­ται να είναι εκτός ελέγχου. Για παρά­δειγμα στο ελαιό­λαδο η ετήσια αύξηση είναι 67,4%.

Τις συνέ­πειες αυτού του «ράλι» των τιμών τις βιώνουν καθη­με­ρινά όχι μόνο οι πολίτες αλλά και οι χιλιά­δες μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις και οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες που βλέπουν τους κατα­να­λω­τές να αρκού­νται στην προ­μή­θεια των απο­λύ­τως απα­ραί­τη­των αγαθών, αδυ­να­τώ­ντας να προ­χω­ρή­σουν σε κάποιες άλλες αγορές. Και πώς θα μπο­ρούσε εξάλλου να γίνει αυτό όταν για πάρα πολλούς συμπο­λί­τες μας το μηνιαίο εισό­δημά τους επαρκεί για να καλύ­ψουν τις ανάγκες των πρώτων 19 ημερών του μήνα.

Ανα­φερ­θή­κατε στις ενέρ­γειες της κυβέρ­νη­σης. Όπως φαί­νε­ται, κρί­νο­ντας από τα απο­τε­λέ­σματα, τα μέτρα που έχουν ληφθεί έως τώρα και η εφαρ­μογή του κάθε λογής “pass”, δεν μπορούν να επι­λύ­σουν το πρό­βλημα. Ειδικά στο θέμα της επι­βο­λής προ­στί­μων σε πολυ­ε­θνι­κές για αθέ­μι­τες πρα­κτι­κές και αισχρο­κέρ­δεια, δεν νομίζω ότι θα τις επη­ρε­ά­σει σημα­ντικά μία οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση αν νωρί­τερα έχουν κερ­δί­σει πολλά περισ­σό­τερα.

Σίγουρα η νέα αύξηση του κατώ­τα­του μισθού θα απο­τε­λέ­σει μία «ανάσα» για έναν μεγάλο αριθμό εργα­ζο­μέ­νων ενώ ανα­μέ­νε­ται να τονώσει και την κατα­νά­λωση στην αγορά. Υπεν­θυ­μίζω ότι το Ε.Ε.Α. πάντα ήταν υπέρ της αύξησης των εισο­δη­μά­των των πολιτών.

Όμως η όποια νέα άνοδος του κατώ­τα­του μισθού, θα πρέπει να συνο­δευ­τεί από τη μείωση του μη μισθο­λο­γι­κού κόστους, το οποίο παρα­μέ­νει από τα υψη­λό­τερα στην Ε.Ε.

Αν συνυ­πο­λο­γί­σουμε το ήδη αυξη­μένο λει­τουρ­γικό κόστος των επι­χει­ρή­σεων αλλά και τα υπό­λοιπα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν, όπως τις οφειλές από το παρελ­θόν, την έλλειψη ρευ­στό­τη­τας, την επι­βά­ρυνση που φέρνει το νέο φορο­λο­γικό, οδη­γού­μα­στε στο ασφαλές συμπέ­ρα­σμα ότι «ο λογα­ρια­σμός δεν βγαίνει».

Μονα­δική λύση για την αντι­με­τώ­πιση της ακρί­βειας είναι η μείωση των έμμεσων φόρων, δηλαδή του ΦΠΑ από το 13% στο 6% για τα βασικά αγαθά και του ΕΦΚ.

Ταυ­τό­χρονα πρέπει να εντα­τι­κο­ποι­η­θούν οι έλεγχοι στην αγορά ώστε όχι απλώς να περιο­ρι­στούν αλλά να πατα­χθούν τα φαι­νό­μενα αισχρο­κέρ­δειας. Το βέβαιο είναι ότι όσο συνε­χί­ζε­ται αυτή η κατά­σταση με τις τιμές στα ράφια να είναι σε πολλές περι­πτώ­σεις απα­γο­ρευ­τι­κές, τόσο τίθεται σε κίνδυνο η δια­τή­ρηση της κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Πρό­σφατα μιλή­σατε για το σημα­ντικό πρό­βλημα της στέ­γα­σης που αφορά τόσο στην πρω­τεύ­ουσα όσο και σε όλη την χώρα. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι τιμές πώλησης των κατοι­κιών στην τελευ­ταία πεντα­ε­τία αυξή­θη­καν κατά 71,1% στην Αττική και κατά 53,8% πανελ­λα­δικά.

Στην Αθήνα οι τιμές των ακι­νή­των ανε­βαί­νουν ταχύ­τατα και η αύξηση αυτή είναι τρι­πλά­σια, σε σύγκριση με ευρω­παϊ­κές πόλεις όπως η Στοκ­χόλμη, η Μαδρίτη και το Μιλάνο και τετρα­πλά­σια, σε σύγκριση με την Βιέννη και τη Ζυρίχη.

Η εκρη­κτική αυτή πορεία οφεί­λε­ται σε μια σειρά από παρά­γο­ντες, με κυριό­τερο τη συρ­ρί­κνωση της οικο­δο­μής και τη μείωση της προ­σφο­ράς οικι­στι­κών ακι­νή­των ενώ χιλιά­δες κατοι­κίες βρέ­θη­καν εγκλω­βι­σμέ­νες σε νομικές υπο­θέ­σεις, πέρασαν στα χέρια τρα­πε­ζών ή funds, ή περι­ήλ­θαν στο Δημόσιο.

Σήμερα, το ύψος του ενοι­κίου αγγίζει το 60% του μέσου μηνιαίου μισθού. Και με δεδο­μένο ότι οι τιμές των οικι­στι­κών ακι­νή­των θα συνε­χί­σουν να ανε­βαί­νουν στο επόμενο διά­στημα, είναι επι­τα­κτική ανάγκη για λύσεις, με σκοπό την απο­συ­μπί­εση του κόστους στέ­γα­σης. Κύριο μέλημα πρέπει να είναι η αύξηση της προ­σφο­ράς, μέσω της αξιο­ποί­η­σης του απο­θέ­μα­τος των κλει­στών ακι­νή­των.

Σε αυτή την κατεύ­θυνση θα πρέπει να δοθούν κίνητρα προς τους ιδιο­κτή­τες, για την εκμί­σθωση κατοι­κιών που δηλώ­νο­νται σήμερα ως κλει­στές.

Θα πρέπει, επίσης, να ενι­σχυ­θούν τα κίνητρα και χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα για την απο­κα­τά­σταση, την ανα­καί­νιση και την ανα­βάθ­μιση παλιών και κενών κατοι­κιών, ώστε να κατα­στούν λει­τουρ­γι­κές και κατάλ­λη­λες προς μίσθωση. Παράλ­ληλα χρειά­ζε­ται αξιο­ποί­ηση των ακι­νή­των που περιέρ­χο­νται στο Δημόσιο.

Υπάρ­χουν κρίσιμα ζητή­ματα που αφορούν στις ΜμΕ επι­χει­ρή­σεις: οι συσ­σω­ρευ­μέ­νες οφειλές, ο απο­κλει­σμός μεγάλου μέρους των επι­χει­ρή­σεων τόσο από τον τρα­πε­ζικό δανει­σμό όσο και από τα προ­γράμ­ματα του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και του ΕΣΠΑ, οι υψηλές προ­μή­θειες – χρε­ώ­σεις των τρα­πε­ζών για ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές. Θα ήθελα το σχόλιό σας. Μπορούν να γίνουν ουσια­στι­κές παρεμ­βά­σεις;

Και βέβαια μπορούν. Αρκεί να υπάρχει η πρόθεση από την πλευρά της κυβέρ­νη­σης, γιατί όλα όσα ανα­φέ­ρατε μπορούν να λυθούν μέσω πολι­τι­κών απο­φά­σεων. Για το ζήτημα των συσ­σω­ρευ­μέ­νων οφειλών, δηλαδή ουσια­στικά για την αύξηση του ιδιω­τι­κού χρέους που πλέον φτάνει στα 260 δις. ευρώ, μπορεί να γίνει μία νέα ρύθμιση ώστε να μπο­ρέ­σουν να υπα­χθούν όσοι δεν είχαν κατα­φέ­ρει να μπουν σε προη­γού­με­νες εξαι­τίας των προ­ϋ­πο­θέ­σεων που είχαν τεθεί ή είχαν βγει από αυτές λόγω της αδυ­να­μίας να αντα­πο­κρι­θούν στις υπο­χρε­ώ­σεις τους. Η πρόταση του Ε.Ε.Α. είναι αυτή η ρύθμιση να είναι για το σύνολο των χρεών που έχει ένας οφει­λέ­της προς το Δημόσιο και η απο­πλη­ρωμή να γίνεται σε πολλές δόσεις.

Σχετικά με τον απο­κλει­σμό των ΜμΕ από τον τρα­πε­ζικό δανει­σμό, τα χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα -τα οποία έχουν ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­θεί από το υστέ­ρημα του ελλη­νι­κού λαού- θα πρέπει να παίξουν το ρόλο τους στις συν­θή­κες της ελεύ­θε­ρης οικο­νο­μίας.

Δηλαδή να χρη­μα­το­δο­τή­σουν το επι­χει­ρείν. Δεν ζητάμε να χαρι­στεί τίποτα, όμως δεν γίνεται να συνε­χι­στεί και αυτός ο απο­κλει­σμός. Μαζί με την εξαί­ρεση της πλειο­νό­τη­τας των μικρο­με­σαίων από τα κον­δύ­λια του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, ουσια­στικά προ­κα­λού­νται συν­θή­κες αθέ­μι­του αντα­γω­νι­σμού στην αγορά. Πάντα προς όφελος των «μεγάλων» και σε βάρος των «μικρών». Άρα ζητάμε να δίνεται η δυνα­τό­τητα υπα­γω­γής σε χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα περισ­σό­τε­ρων ΜμΕ.

Η κυβέρ­νηση έχει επίσης τη δυνα­τό­τητα να ασκήσει πιέσεις στις τρά­πε­ζες ώστε να μειώ­σουν επι­τέ­λους τις προ­μή­θειές τους. Υπο­τί­θε­ται ότι θα το έκανε, αλλά απο­τέ­λε­σμα δεν έχουμε δει. Αντί­θετα, βλέ­πουμε τις τρά­πε­ζες να αυξά­νουν συνεχώς τα κέρδη τους τιμο­λο­γώ­ντας και μάλιστα σε υψηλές τιμές και την παρα­μι­κρή ηλε­κτρο­νική συναλ­λαγή. Δηλαδή ενώ δεν έχουν κανένα κόστος καθώς όλα γίνο­νται ψηφιακά, με την ανοχή της κυβέρ­νη­σης χρε­ώ­νουν υπερ­βο­λικά τις επι­χει­ρή­σεις.

Μπο­ρούμε να μιλάμε για βελ­τί­ωση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος και για ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας υπό αυτές τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις; Εννο­εί­ται πως όχι. Είναι απο­κλει­στικά στο χέρι της εκά­στοτε κυβέρ­νη­σης να εφαρ­μό­σει πολι­τι­κές που πραγ­μα­τικά θα στη­ρί­ζουν και δεν θα απο­μυ­ζούν τη μικρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα.