Τίνα Ζορμπαλά: «Με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η μόρφωση, από δικαίωμα που είναι θα αρχίσει να γίνεται… επιλογή»

Στο πλαίσιο των πανελ­λα­δι­κών κινη­το­ποι­ή­σεων στην Παιδεία από τους φοι­τη­τές και τους καθη­γη­τές, κατά του επί­μα­χου νομο­σχε­δίου για την ίδρυση μη κρα­τι­κών πανε­πι­στη­μίων, και της από­φα­σης του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου του Συλ­λό­γου Διοι­κη­τι­κού και Ερευ­νη­τι­κού Προ­σω­πι­κού του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου, μίλησε στην ‘δημοκρατική’ η πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου κα Τίνα Ζορ­μπαλά.

Όπως εξηγεί, υπάρ­χουν πολλές επι­πτώ­σεις αφού υπο­βαθ­μί­ζε­ται η ‘Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία’ ενώ μειώ­νε­ται και ο φοι­τη­τι­κός πλη­θυ­σμός στα κρατικά πανε­πι­στή­μια.

Σημειώ­νε­ται πως το σχέδιο νόμου του Υπουρ­γείου Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού έχει τίτλο: «Ενί­σχυση του Δημό­σιου Πανε­πι­στη­μίου –Πλαίσιο λει­τουρ­γίας μη κερ­δο­σκο­πι­κών παραρ­τη­μά­των ξένων πανε­πι­στη­μίων» κατα­τέ­θηκε την Πέμπτη 8 Φεβρουα­ρίου 2024 στη Βουλή προς δημόσια δια­βού­λευση.

• Κυρία Ζορ­μπαλά, μιλήστε μας για το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Παι­δείας για τα μη κρατικά Πανε­πι­στή­μια. Παρα­κο­λου­θούμε τις κινη­το­ποι­ή­σεις των φοι­τη­τι­κών συλ­λό­γων ανά την χώρα να συνε­χί­ζο­νται με στόχο την κλι­μά­κωση και το επόμενο διά­στημα. Ποια είναι η θέση του Συλ­λό­γου Διοι­κη­τι­κού και Ερευ­νη­τι­κού Προ­σω­πι­κού του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου;

Πράγ­ματι, υπάρ­χουν πάρα πολύ μεγάλες αντι­δρά­σεις που εκδη­λώ­νο­νται με φοι­τη­τι­κές κατα­λή­ψεις στα περισ­σό­τερα πανε­πι­στή­μια της χώρας ενάντια στην ίδρυση ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων καθώς και κατά της συνταγ­μα­τι­κής ανα­θε­ώ­ρη­σης (συγκε­κρι­μένα, του άρθρου 16 του Συντάγ­μα­τος που έχει αναγ­γεί­λει η κυβέρ­νηση ότι θα προ­χω­ρή­σει στο επόμενο διά­στημα). Αυτό το οποίο ζητούν οι φοι­τη­τές με τις απο­φά­σεις των συλ­λό­γων τους αλλά κι εμείς, σαν Σύλ­λο­γος Διοι­κη­τι­κού και Ερευ­νη­τι­κού Προ­σω­πι­κού του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου όπως και η Ομο­σπον­δία μας, μετά το συνέ­δριο που είχαμε στην Αθήνα, είναι να μην προ­χω­ρή­σει αυτό το νομο­σχέ­διο. Πρό­κει­ται για ένα νομο­σχέ­διο το οποίο φέρει ένα πολύ προ­κλη­τικό και παρα­πλα­νη­τικό τίτλο ‘Ελεύ­θερα Πανεπιστήμια’. Απέ­να­ντι σε αυτό, αντιδρά το μεγα­λύ­τερο μέρος –θα λέγαμε- της πανε­πι­στη­μια­κής και φοι­τη­τι­κής κοι­νό­τη­τας, διότι γνω­ρί­ζουμε πως αυτό, θα έχει δυσμε­νέ­στα­τες επι­πτώ­σεις σε όλα τα πανε­πι­στή­μια. Θα απα­ξιώ­σει και θα υπο­βαθ­μί­σει πολύ την Τρι­το­βάθ­μια Εκπαί­δευση (και γενι­κό­τερα την επι­στήμη) και κατά συνέ­πεια την ανά­πτυξη της χώρας μας, ενώ θα έχει δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις στα περι­φε­ρειακά πανε­πι­στή­μια της χώρας όπως το δικό μας, το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου.

• Το σχέδιο νόμου του Υπουρ­γείου Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού έχει τίτλο: «Ενί­σχυση του Δημό­σιου Πανε­πι­στη­μίου –Πλαίσιο λει­τουρ­γίας μη κερ­δο­σκο­πι­κών παραρ­τη­μά­των ξένων πανε­πι­στη­μίων». Όταν λέτε δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις, θα ήθελα να γίνετε πιο συγκε­κρι­μένη. Ήδη τα κρατικά πανε­πι­στή­μια αντι­με­τω­πί­ζουν τερά­στια προ­βλή­ματα σε υπο­χρη­μα­το­δό­τηση και άλλα θέματα.

Μιλάμε για ίδρυση ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων. Συγκε­κρι­μένα πώς θα λει­τουρ­γούν, θα το δούμε στη συνέ­χεια. Ξέρουμε όμως, γενι­κό­τερα πώς λει­τουρ­γούν τα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια εκεί όπου υπάρ­χουν. Όπως ανα­φέ­ρατε, το δημόσιο πανε­πι­στή­μιο έχει προ­βλή­ματα. Όλα τα ΑΕΙ αντι­με­τω­πί­ζουν­πολλά προ­βλή­ματα όπως όλος ο χώρος του δημο­σίου, εδώ στην Ελλάδα. Η υπο­χρη­μα­το­δό­τηση, σημαί­νει πάρα πολύ χαμη­λούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς για να μπο­ρέ­σουν να αντε­πε­ξέλ­θουν τα Ανώτατα Εκπαι­δευ­τικά Ιδρύ­ματα στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες που έχουν. Επίσης, είναι υπο­στε­λε­χω­μένα. Το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου π.χ. στα τελευ­ταία δύο χρόνια, από 320 μέλη διδα­σκό­ντων (μέλη διδα­κτι­κού και οργα­νω­τι­κού προ­σω­πι­κού που είχε) έφτασε τα 280. Μιλάμε για μια πολύ μεγάλη μείωση. Αντί­στοιχη μείωση παρα­τη­ρούμε και στα άλλα πανε­πι­στή­μια, καθώς δεν ανα­νε­ώ­νε­ται το προ­σω­πικό. Κάποιοι συντα­ξιο­δο­τού­νται και δεν προ­κη­ρύσ­σο­νται νέες θέσεις για να γίνουν προ­σλή­ψεις. Είναι δηλαδή τα δημόσια πανε­πι­στή­μια σε πολύ δύσκολη θέση, οικο­νο­μικά. Αυτό, ακο­λου­θεί την πολι­τική που ασκεί­ται στα τελευ­ταία 20 χρόνια.

Δυστυ­χώς, το δημόσιο πανε­πι­στή­μιο, έχει εμπο­ρευ­μα­το­ποι­η­θεί. Όταν λέμε εμπο­ρευ­μα­το­ποί­ηση, τι εννο­ούμε: όλα τα μετα­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα, στη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία τους, είναι με δίδα­κτρα. Μόνον δύο μετα­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα δεν έχουν δίδα­κτρα και είναι δωρεάν. Κατα­λα­βαί­νετε ότι μεγάλο μέρος, της δημό­σιας Τρι­το­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης, είναι εμπο­ρευ­μα­το­ποι­η­μένο.

Ποιες θα είναι οι επι­πτώ­σεις όταν ιδρυ­θούν τα μη κρατικά πανε­πι­στή­μια: από τη μία θα έχουμε ένα εμπο­ρευ­μα­το­ποι­η­μένο πανε­πι­στή­μιο, απα­ξιω­μένο –δυστυχώς- από την ίδια την Πολι­τεία και από την άλλη, ένα μέρος της Τρι­το­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης θα περάσει σε ιδιώτες. Οι συνέ­πειες ακο­λου­θούν τα δεδο­μένα των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων σε πολλά επίπεδα. Ένα μεγάλο μέρος των απο­φοί­των του Λυκείου, θα στρα­φούν προς τα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια (για πολλούς λόγους) και στη συνέ­χεια, τα οποία θα τυγ­χά­νουν χρη­μα­το­δο­τή­σεων από την κυβέρ­νηση.

Επι­πλέον, τα δίδα­κτρα που θα υπάρ­χουν, θα επη­ρε­ά­σουν και τα δημόσια πανε­πι­στή­μια. Ανα­γκα­στικά, θα επι­βλη­θούν και δίδα­κτρα στα προ­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα –όπως στα μετα­πτυ­χιακά των δημο­σίων πανε­πι­στη­μίων. Κι εδώ, πρέπει να σημειώ­σουμε ότι ήδη έχει ξεκι­νή­σει αυτό, με την ίδρυση ξενό­γλωσ­σων προ­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των με δίδα­κτρα. Ήδη και στο δικό μας πανε­πι­στή­μιο έχει εγκρι­θεί ένα τέτοιο ξενό­γλωσσο προ­πτυ­χιακό τμήμα και μάλιστα στην Ρόδο –δεν έχει αρχίσει ακόμη να λει­τουρ­γεί.

• Εκτι­μάτε ότι όλα αυτά θα επη­ρε­ά­σουν και τον φοι­τη­τικό πλη­θυ­σμό;

Κοι­τάξτε, ήδη υπάρχει μείωση του φοι­τη­τι­κού πλη­θυ­σμού στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου. Από 18.500 φοι­τη­τές στο σύνολο που είχε, έφτασε 17.000 φοι­τη­τές –δηλαδή μείωση της τάξης του 8%. Αυτό οφεί­λε­ται και στην ελά­χι­στη βάση εισα­γω­γής που μείωσε το σύνολο των εισα­κτέων. Κατα­λα­βαί­νετε πως όταν ιδρυ­θούν ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια, ακόμη λιγό­τε­ροι φοι­τη­τές θα επι­λέ­γουν κρατικά πανε­πι­στή­μια και μάλιστα, σε ακρι­τικά νησιά που έχουν πολλά προ­βλή­ματα όπως οι μετα­φο­ρές, τα εισι­τή­ρια, η εύρεση στέγης και η ακρί­βεια.

Συνεπώς, η ίδρυση ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων δεν θα ανα­βαθ­μί­σουν την Τρι­το­βάθ­μια Εκπαί­δευση αλλά το αντί­θετο. Τα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια, δεν είναι κέντρα έρευνας και διδα­σκα­λίας όπως τα δημόσια. Είναι κέντρα που απο­σκο­πούν στο κέρδος. Η μόρφωση, από δικαί­ωμα που είναι θα αρχίσει να γίνεται… επιλογή –γι’ αυτούς οι οποίοι έχουν χρήματα. Οι υπό­λοι­ποι δεν θα έχουν επιλογή. Υπάρχει πλέον μια ξεκά­θαρη ταξική κατη­γο­ριο­ποί­ηση, η οποία θα ενταθεί με την ίδρυση των ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων.

Επι­πλέον, τα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια στο εξω­τε­ρικό είναι αμφι­βό­λου κύρους –εκτός από συγκε­κρι­μένα, τα οποία έχουν μεγάλη φήμη και δεν έχουν καμία πρόθεση να κάνουν παραρ­τή­ματα σε άλλες χώρες.

• Τελικά, οι φοι­τη­τές και η ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα, τι θα κερ­δί­σουν από την ίδρυση μη κρα­τι­κών πανε­πι­στη­μίων στην Ελλάδα;

Οι φοι­τη­τές και η ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα, δεν έχουν να κερ­δί­σουν… τίποτα από αυτό. Έχουν μόνον να χάσουν όπως και οι οικο­γέ­νειές τους. Η μόρφωση θα μετα­τρα­πεί σε επιλογή μόνο για τους λίγους. Συνεπώς, υπο­βαθ­μί­ζε­ται η ‘Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία’.

Βέβαια, η κυβέρ­νηση επι­χεί­ρησε το 2006 – 2007 να φέρει το ίδιο θέμα προς ψήφιση, αλλά δεν τα κατά­φερε λόγω του τερά­στιου φοι­τη­τι­κού και πανε­πι­στη­μια­κού κινή­μα­τος, που κινη­το­ποι­ή­θηκε και απέ­τρεψε την ανα­θε­ώ­ρηση του Συντάγ­μα­τος. Ωστόσο, επι­μέ­νει για δεύτερη φορά να το φέρει τώρα και να το περάσει. Προ­φα­νώς θέλει να δώσει ένα μέρος της εκπαί­δευ­σης στους ιδιώτες.

Γι’ αυτό θέλουμε να κατα­στή­σουμε στην ελλη­νική κοι­νω­νία ότι αν περάσει το νομο­σχέ­διο, δεν θα είναι προς όφελος της, ούτε προς όφελός της εκπαί­δευ­σης.