Ηλίας Κικίλιας, γενικός διευθυντής ΙΝΣΕΤΕ : Τουρισμός με όρους βιωσιμότητας και ισχυρής ταυτότητας

Με βάση τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία, ποιες ήταν οι επι­δό­σεις της χώρας γενικά το 2023 και ειδι­κό­τερα των Δωδε­κα­νή­σων;

Το 2023 ήταν μια χρονιά-ορόσημο για τον παγκό­σμιο του­ρι­σμό, καθώς σημα­το­δό­τησε την επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα μετά την παν­δη­μία, ενώ για την Ελλάδα θα απο­τε­λέ­σει το νέο έτος ανα­φο­ράς. Σύμφωνα με τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, οι εισπρά­ξεις (μαζί με την κρουα­ζιέρα) το 11μηνο είναι στα 20,1 δισ. και το έτος εκτι­μά­ται ότι θα κλείσει στα 20,5 δισ. ευρώ, έναντι 18,2 δισ. ευρώ το 2019, σημειώ­νο­ντας μια αύξηση 13%. Οι δε αφίξεις, χωρίς κρουα­ζιέρα, το 11μηνο αγγί­ζουν τα 32 εκατ. και ανα­μέ­νε­ται να κινη­θούν περίπου στα 32,8 εκατ., έναντι 31,3 εκατ. το 2019, αυξη­μέ­νες κατά 4,5%.

Σε αυτό το πλαίσιο ενι­σχυ­μέ­νων μεγεθών, την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου του 2023, οι διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις στα αερο­δρό­μια της χώρας άγγιξαν τα 23,5 εκατ. κατα­γρά­φο­ντας αύξηση +11,6% σε σχέση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2022 και +11,8% σε σχέση με το 2019. Αντί­στοιχα, οι διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις στα αερο­δρό­μια των Δωδε­κα­νή­σων ανήλθαν στα 4,0 εκατ. σημειώ­νο­ντας αύξηση +3,8% σε σχέση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2022 και +11,1% σε σχέση με το 2019.

Οι του­ρι­στι­κές ροές στα Δωδε­κά­νησα βρί­σκο­νται πάνω από τα επίπεδα-ρεκόρ του 2019. Σε ποιους παρά­γο­ντες το απο­δί­δετε;

Η έντονη επι­θυ­μία για ταξίδι μετά την παν­δη­μία και ειδικά για δια­κο­πές «Ήλιου και Θάλασ­σας» απο­τέ­λεσε, σύμφωνα με πολλές έρευνες, ύψιστη κατα­να­λω­τική προ­τε­ραιό­τητα των Ευρω­παίων τη χρονιά που πέρασε. Κατα­γρά­φηκε δηλαδή μια ισχυρή τάση η οποία δημιούρ­γησε τη βάση ανόδου. Ωστόσο, η ποιό­τητα της του­ρι­στι­κής εμπει­ρίας είναι αυτή που καθο­ρί­ζει τελικά την επι­τυ­χία ενός προ­ο­ρι­σμού.

Το ΙΝΣΕΤΕ παρα­κο­λου­θεί συστη­μα­τικά την ποιό­τητα της εμπει­ρίας στην Ελλάδα και εδώ και λίγο καιρό και για κάθε Περι­φέ­ρεια ξεχω­ρι­στά. Στα Δωδε­κά­νησα, όπως και στο σύνολο της χώρας, παρέ­χε­ται υψηλής ποιό­τη­τας του­ρι­στική εμπει­ρία (με σκορ 9,1), πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο (8,6). O πολι­τι­σμός, η γαστρο­νο­μία και η εμπει­ρία στη θάλασσα αξιο­λο­γού­νται υψηλά. Το ισχυ­ρό­τερο όμως, αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα της Ελλάδας συνο­λικά και των Δωδε­κα­νή­σων ειδικά, είναι το ανθρώ­πινο στοι­χείο, η φιλο­ξε­νία που προ­σφέ­ρουν οι εργα­ζό­με­νοι και οι κάτοι­κοι στους προ­ο­ρι­σμούς.

Αξίζει στο σημείο αυτό να επι­ση­μαν­θεί ότι η Ρόδος το φετινό καλο­καίρι επέ­δειξε σημα­ντική ανθε­κτι­κό­τητα παρά τη μεγάλη πρό­κληση που αντι­με­τώ­πισε με τις πυρ­κα­γιές. Η ζήτηση στο νησί ομα­λο­ποι­ή­θηκε σχετικά γρήγορα. Οι λόγοι πολλοί, αλλά, ο κυριό­τε­ρος ήταν η στάση των κατοί­κων και των εργα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­σμό απέ­να­ντι στους επι­σκέ­πτες.

Τέλος, το brand Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί και βρί­σκε­ται στις πρώτες θέσεις των παγκό­σμιων του­ρι­στι­κών brand, ένα δεδο­μένο που ωφελεί το σύνολο των προ­ο­ρι­σμών. Επίσης, η εκτί­μηση των ταξι­διω­τών για τη χώρα ενι­σχύ­θηκε από το έγκαιρο και οργα­νω­μένο άνοιγμα του του­ρι­σμού το 2020, και πλέον κεφα­λαιο­ποιεί­ται η όλη δια­χεί­ριση του οικο­συ­στή­μα­τος του του­ρι­σμού κατά την περίοδο της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού.

Yπάρχουν προ­βλέ­ψεις για το 2024; Έχει το ΙΝΣΕΤΕ δεδο­μένα για τη χρονιά που μόλις ξεκί­νησε;

Αν και ακόμη δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί ο προ­γραμ­μα­τι­σμός των διεθνών αερο­πο­ρι­κών θέσεων ώστε να δια­σα­φη­νι­στεί η τάση για την επερ­χό­μενη θερινή σεζόν, τα μέχρι στιγμής στοι­χεία είναι αρκετά θετικά. Ως προς το ευρύ­τερο οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον και σύμφωνα με πρό­σφατη μελέτη του Ινστι­τού­του για τις εξε­λί­ξεις στην παγκό­σμια οικο­νο­μία και στις αγορές του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού το 2024, η ζήτηση για του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες στις κύριες αγορές δεν ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­α­στεί ουσια­στικά από το μακρο­οι­κο­νο­μικό περι­βάλ­λον. Ως εκ τούτου, η πορεία του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού θα εξαρ­τη­θεί και πάλι από τη δια­τή­ρηση και την περαι­τέρω ενί­σχυση της διε­θνούς αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος που δεν μπορεί παρά να βασι­στεί σε του­ρι­σμό με πλού­σιες κι ευχά­ρι­στες εμπει­ρίες σε τιμές value for money.

Ποιες πιστεύ­ετε ότι πρέπει να είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τες του του­ρι­σμού στα Δωδε­κά­νησα;

Τα Δωδε­κά­νησα απο­τε­λούν έναν από τους πιο ώριμους προ­ο­ρι­σμούς της χώρας. Η συζή­τηση για τον εμπλου­τι­σμό, τη δια­φο­ρο­ποί­ηση και τη συνο­λική ανα­βάθ­μιση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος έχει ανοίξει και το δια­πι­στώ­σαμε κατά τη διάρ­κεια των επι­σκέ­ψεών μας τόσο στη Ρόδο, όσο και σε άλλους ώριμους προ­ο­ρι­σμούς όπως πχ στην Κρήτη και στα Ιόνια Νησιά στο πλαίσιο της παρου­σί­α­σης της μελέτης «Ελλη­νι­κός Του­ρι­σμός 2030 | Σχέδια Δράσης». Όλα τα ενδια­φε­ρό­μενα μέρη κατα­νο­ούν ότι υπάρ­χουν δυνα­τό­τη­τες για περαι­τέρω του­ρι­στική ανά­πτυξη αλλά, πλέον με όρους βιω­σι­μό­τη­τας και ισορ­ρο­πίας με στόχο τη δια­τή­ρηση του μονα­δι­κού τοπίου, των φυσικών, πολι­τι­στι­κών και περι­βαλ­λο­ντι­κών πόρων, της κλί­μα­κας, της αρχι­τε­κτο­νι­κής, της φιλο­ξε­νίας και της εν γένει αυθε­ντι­κό­τη­τας των νησιών.

Με άλλα λόγια, στόχος είναι η δια­τή­ρηση της ταυ­τό­τη­τας των προ­ο­ρι­σμών, της μεγα­λύ­τε­ρης πηγής αντα­γω­νι­στι­κού πλε­ο­νε­κτή­μα­τος.

Μεγάλη πρό­κληση παρα­μέ­νει και η διάχυση της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Για παρά­δειγμα, εντός του προ­ο­ρι­σμού ομπρέλα «Δωδε­κά­νησα», μπορούν – σε συν­δυα­σμό με την Ρόδο και την Κω που είναι αυτό­νο­μοι προ­ο­ρι­σμοί – να ανα­πτυ­χθούν clusters (συστά­δες) νησιών που θα ενι­σχύ­σουν τον του­ρι­σμό σε μκρό­τερα νησιά – «μικρά δια­μά­ντια», όπως Κάρπαθο-Κάσο, σε Τήλο-Χάλκη-Σύμη-Καστελλόριζο, σε Κω-Νίσυρο, σε Κάλυμνο-Λέρο-Λειψούς-Πάτμο-Αστυπάλαια. Άλλωστε κάθε εν δυνάμει cluster δια­θέ­τει ένα μεγάλο εύρος πόρων γύρω από τους οποίους μπορούν να ανα­πτυ­χθούν βιω­μα­τι­κές εμπει­ρίες. Ενδει­κτικά, στα Δωδε­κά­νησα υπάρ­χουν 55 παρα­δο­σια­κοί οικι­σμοί, που δια­τη­ρούν την παρα­δο­σιακή αρχι­τε­κτο­νική και έναν δια­φο­ρε­τικό τρόπο ζωής. Στην Αστυ­πά­λαια, τη Νίσυρο, την Κω, την Κάλυμνο και την Κάρπαθο, υπάρ­χουν ποδη­λα­τι­κές, πεζο­πο­ρι­κές και αναρ­ρι­χη­τι­κές δια­δρο­μές. Στη Λέρο, επι­τρά­πη­καν οι οργα­νω­μέ­νες κατα­δύ­σεις σε ναυάγια. Στην Πάτμο, το Σπήλαιο και το Μονα­στήρι της Απο­κά­λυ­ψης απο­τε­λεί ένα μονα­δικό Mνημείο της Παγκό­σμιας Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO.

Φυσικά όλα τα παρα­πάνω προ­ϋ­πο­θέ­τουν κατάλ­λη­λες δημό­σιες υπο­δο­μές, εξει­δί­κευση ως προς τον σχε­δια­σμό, απο­τε­λε­σμα­τική δια­κυ­βέρ­νηση και ουσια­στική συνερ­γα­σία του δημό­σιου με τον ιδιω­τικό τομέα.

Είναι βέβαιο ότι τα Δωδε­κά­νησα, ως «πρω­τα­θλη­τές» στον του­ρι­σμό, δια­θέ­τουν και συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα και δυνα­μική. Με την κατάλ­ληλη στρα­τη­γική, μπορούν να δημιουρ­γή­σουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για έναν βιώσιμο του­ρι­σμό με σημα­ντική συνει­σφορά στην τοπική οικο­νο­μία, το περι­βάλ­λον, την κοι­νω­νία.