Αριθμοί που ζαλίζουν – Πόσο θα κοστίσει η κλιματική αλλαγή σε ΕΕ και Ελλάδα

Μια ενδε­χό­μενη άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας λόγω κλι­μα­τι­κής αλλαγής θα μπο­ρούσε να κοστί­σει στις οικο­νο­μίες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου έως και 872 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ ως το 2100.

Σύμφωνα με μελέτη που δημο­σιεύ­ε­ται στο περιο­δικό «Scientific Reports» του ομίλου Nature, ανάμεσα στις περιο­χές που ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­α­στούν πολύ συγκα­τα­λέ­γε­ται και η Ελλάδα.

Ερευ­νη­τική ομάδα, με επι­κε­φα­λής επι­στή­μο­νες από το ολλαν­δικό πανε­πι­στή­μιο Delft, στην οποία συμ­με­τέ­χει και ο Έλληνας μετα­δι­δα­κτο­ρι­κός ερευ­νη­τής του Delft, Θεό­δω­ρος Χατζη­βα­σι­λειά­δης, μοντε­λο­ποί­ησε τις πιθανές οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της ανόδου της στάθμης της θάλασ­σας για 271 ευρω­παϊ­κές περιο­χές ως το 2100, σύμφωνα με ένα σενάριο υψηλών εκπο­μπών και χωρίς την εφαρ­μογή νέων μέτρων προ­στα­σίας των ακτών μετά το 2015.

Όπως σημειώ­νει η ερευ­νη­τική ομάδα, «η αλλαγή του κλί­μα­τος απειλεί την οικο­νο­μική ανά­πτυξη παγκο­σμίως, με έντονες ανι­σό­τη­τες στους επι­τα­χυ­νό­με­νους κιν­δύ­νους σε διά­φο­ρες περιο­χές. Ιδιαί­τερα, η αύξηση της στάθμης της θάλασ­σας λόγω του κλί­μα­τος απο­τε­λεί μια αυξα­νό­μενη ανη­συ­χία. Η κατα­στρο­φική της δυνα­τό­τητα επη­ρε­ά­ζει περιο­χές, όπου συγκε­ντρώ­νο­νται το παρα­γω­γικό κεφά­λαιο και ο πλη­θυ­σμός: παρά­κτιες πόλεις και περιο­χές». Σύμφωνα με τα στοι­χεία που ανα­φέ­ρουν, πάνω από 200 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι στην Ευρώπη, δηλαδή περίπου το 44% των πλη­θυ­σμών της ΕΕ και του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου ζουν εντός 50 χιλιο­μέ­τρων από την ακτο­γραμμή και άρα υπό τον κίνδυνο παρά­κτιων πλημ­μυ­ρών. Επι­πλέον, αυτές οι παρά­κτιες περιο­χές συμ­βάλ­λουν σχεδόν στο 40% του Ακα­θά­ρι­στου Εγχώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος της Ευρώπης, ενώ το 75% του διε­θνούς εμπο­ρι­κού όγκου της Ευρώπης διε­ξά­γε­ται μέσω θαλάσ­σιων δια­δρο­μών.

Η ομάδα συν­δύ­ασε ένα οικο­νο­μικό μοντέλο που είχε ανα­πτυ­χθεί προη­γου­μέ­νως με δεδο­μένα σχετικά με τις προ­βλε­πό­με­νες επι­πτώ­σεις της ανόδου της στάθμης της θάλασ­σας, τις τάσεις των επεν­δύ­σεων και την κατα­νομή των οικο­νο­μι­κών απω­λειών που προ­κλή­θη­καν από 155 πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα στην Ευρώπη την περίοδο 1995-2016. Εκτί­μησε τις πιθανές οικο­νο­μι­κές απώ­λειες και κέρδη σε σύγκριση με ένα σενάριο χωρίς άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας και με ετήσια οικο­νο­μική ανά­πτυξη 2% σε όλες τις περιο­χές. Μοντε­λο­ποί­ησε επίσης τον αντί­κτυπο των στο­χευ­μέ­νων επεν­δύ­σεων σε διά­φο­ρους οικο­νο­μι­κούς τομείς στις περι­φε­ρεια­κές οικο­νο­μίες μετά την άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας.

Οι επι­στή­μο­νες εκτι­μούν ότι σύμφωνα με ένα σενάριο υψηλών εκπο­μπών, η άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας θα μπο­ρούσε να προ­κα­λέ­σει οικο­νο­μι­κές απώ­λειες 872 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασί­λειο ως το τέλος του αιώνα, σε σύγκριση με ένα σενάριο χωρίς άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας.

Ένα σημα­ντικό εύρημα της μελέτης είναι οι περι­φε­ρεια­κές δια­φο­ρές στις οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της ανόδου της στάθμης της θάλασ­σας: η πλειο­νό­τητα των οικο­νο­μι­κών απω­λειών ως και 21% του περι­φε­ρεια­κού ακα­θά­ρι­στου εγχώ­ριου προ­ϊ­ό­ντος ως το 2100 συγκε­ντρώ­νε­ται σε παρά­κτιες περιο­χές, όπως το Βένετο και η Εμίλια-Ρομάνια στην Ιταλία και η επαρχία Δυτικής Πομε­ρα­νίας στην Πολωνία. Στις περιο­χές που ανα­μέ­νε­ται να υπο­στούν σχετικά υψη­λό­τε­ρες οικο­νο­μι­κές απώ­λειες συγκα­τα­λέ­γε­ται και η Ελλάδα, όπως και οι βελ­γι­κές ακτές και η δυτική Γαλλία.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θεό­δω­ρος Χατζη­βα­σι­λειά­δης, «οι οικο­νο­μι­κές αξιο­λο­γή­σεις της κλι­μα­τι­κής ζημιάς σε εθνικό επίπεδο μπορούν να απο­κρύ­ψουν σημα­ντι­κές περι­φε­ρεια­κές δια­φο­ρές» και προ­σθέ­τει ότι «με τη χρήση νέων δεδο­μέ­νων για τα κλι­μα­τικά ευαί­σθητα περιου­σιακά στοι­χεία και την προ­ώ­θηση των μακρο­οι­κο­νο­μι­κών εργα­λείων μοντε­λο­ποί­η­σης, είμαστε πλέον σε θέση να παρέ­χουμε πιο λεπτο­με­ρείς ανα­λύ­σεις». Σύμφωνα με τα στοι­χεία που ανα­φέ­ρει ο ίδιος, οι συνο­λι­κές ζημιές για την Ευρώπη είναι μόλις 1,26% του ΑΕΠ της ΕΕ και του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου στο σενάριο υψηλού επι­πέ­δου ως το 2100. Ωστόσο, στην Ιταλία οι εθνικές απώ­λειες είναι 4,43%, ενώ η μείωση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας στο Βένετο κυμαί­νε­ται περίπου στο 20,84%.

Αντί­θετα, οι ερευ­νη­τές δια­πί­στω­σαν ότι οι περιο­χές στο εσω­τε­ρικό της Ευρώπης, όπως στη Γερ­μα­νία, την Αυστρία και την Ουγ­γα­ρία, θα παρου­σιά­σουν οικο­νο­μικά κέρδη ως και 1% του περι­φε­ρεια­κού ΑΕΠ ως το 2100 και αυτό θα μπο­ρούσε να οφεί­λε­ται στη μετε­γκα­τά­σταση της παρα­γω­γής από τις πλημ­μυ­ρι­σμέ­νες παρά­κτιες στις ενδο­χώ­ρες.

Ο κ. Χατζη­βα­σι­λειά­δης, ωστόσο, σπεύδει να υπο­γραμ­μί­σει ότι μπορεί οι περι­φε­ρεια­κές επι­πτώ­σεις να είναι πολύ μεγα­λύ­τε­ρες στις παρά­κτιες περιο­χές και κάποιες ευρω­παϊ­κές ενδο­χώ­ρες να βλέπουν μέτρια κέρδη, αλλά η οικο­νο­μία είναι αλλη­λέν­δετη. «Το ερώτημα είναι: αυτά τα κέρδη αρκούν για να αντι­σταθ­μί­σουν τις απώ­λειες στις παρά­κτιες περιο­χές; Δυστυ­χώς, η απά­ντηση είναι πως όχι. Η συνο­λική επί­δραση είναι ακόμα αρνη­τική, με κάποιες εξαι­ρέ­σεις, όπως η Γερ­μα­νία, όπου τα κέρδη και οι απώ­λειες ισορ­ρο­πούν στο μηδέν», τονίζει.

Τα δεδο­μένα για την Ελλάδα

Στην έρευνα η Ελλάδα ανα­λύ­θηκε σε επίπεδο περι­φε­ρειών για τις οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της ανόδου της στάθμης της θάλασ­σας σε ένα σενάριο υψηλών εκπο­μπών ως το 2100. Όπως επι­ση­μαί­νει ο Θεό­δω­ρος Χατζη­βα­σι­λειά­δης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Ελλάδα ως χώρα βρί­σκε­ται κοντά στον ευρω­παϊκό μέσο όρο στη μείωση του ΑΕΠ, ωστόσο εμφα­νί­ζει μεγάλες μειώ­σεις σχεδόν σε όλες τις περι­φέ­ρειές της, καθώς είναι παρά­κτιες. Σε αυτό το ακραίο κλι­μα­τικό σενάριο που μελε­τή­θηκε, τις μεγα­λύ­τε­ρες οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις φαί­νε­ται ότι θα έχουν η Στερεά Ελλάδα (-6,88%) και το βόρειο Αιγαίο (-6,06%). Στην Αττική, η ανάλυση δείχνει μηδε­νι­κές επι­πτώ­σεις.

Μόνο μία περι­φέ­ρεια, η δυτικής Μακε­δο­νία, δεν βρέ­χε­ται από θάλασσα και εκεί οι ερευ­νη­τές ανα­μέ­νουν μια αύξηση του ΑΕΠ περίπου 0,87% ως το τέλος του αιώνα, αύξηση που οφεί­λε­ται στον κατα­σκευα­στικό τομέα της περιο­χής, που θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για την ανα­κα­τα­σκευή του κεφα­λαίου που θα έχει κατα­στρα­φεί σε όλη τη χώρα.

Ο κατα­σκευα­στι­κός τομέας σημειώ­νει παντού αύξηση στη χώρα, εκτός από την περι­φέ­ρεια Βορείου Αιγαίου, όπου υπάρχει πτώση. Η μεγα­λύ­τερη πτώση αφορά στον αγρο­τικό τομέα παρα­γω­γής και στον δημόσιο τομέα- περίπου το 6% της παρα­γω­γής χάνεται στην Ήπειρο και στην ανα­το­λική Μακε­δο­νία και στους δύο αυτούς τομείς.

Τα ευρή­ματα υπο­γραμ­μί­ζουν την ανάγκη για οικο­νο­μι­κές πολι­τι­κές ανά περι­φέ­ρεια για την αντι­με­τώ­πιση των άνισων επι­πτώ­σεων της στάθμης της θάλασ­σας στις διά­φο­ρες περι­φέ­ρειες και τις οικο­νο­μίες τους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ