Το νέο τουριστικό τοπίο που διαμορφώνει η κλιματική αλλαγή

Αλ­λα­γές στον του­ρι­σμό φέρ­νει η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, τόσο σε όλο τον κόσμο, όσο και στην Ελ­λά­δα.

Η Laurie Myers, Global Strategist του Global Travel and Tourism Resilience Council, το­νί­ζει ότι ο κλά­δος είναι «απο­λύ­τως ευά­λω­τος στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή αλλά ταυ­τό­χρο­να εξαι­ρε­τι­κά αν­θε­κτι­κός», υπεν­θυ­μί­ζο­ντας πως «ο του­ρι­σμός έχει αντι­με­τω­πί­σει αλλά και ξε­πε­ρά­σει αμέ­τρη­τες κρί­σεις».

Όπως επι­ση­μαί­νει, μι­λώ­ντας στο Αθη­ναϊ­κό-Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων, οι αλ­λα­γές στις κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες θα οδη­γή­σουν σε μια «επα­νεκ­κί­νη­ση του χάρτη του του­ρι­σμού». Επι­ση­μαί­νει ότι «οι πα­ρα­θα­λάσ­σιες και χα­μη­λού υψο­μέ­τρου πε­ριο­χές θα συ­νε­χί­σουν να υπο­φέ­ρουν από διά­βρω­ση, ζη­μιές από κα­ται­γί­δες και απώ­λεια υπο­δο­μών» και πα­ρό­τι δεν θα εγκα­τα­λει­φθούν εντε­λώς, «ορι­σμέ­να πε­ριου­σια­κά στοι­χεία θα κα­τα­στούν δύ­σκο­λα δια­χει­ρί­σι­μα ή υπερ­βο­λι­κά ακρι­βά για προ­στα­σία».

Οι πρώ­τες αλ­λα­γές στην τα­ξι­διω­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά

Η κ. Myers ση­μειώ­νει ότι η αυ­ξα­νό­με­νη ζέστη αλ­λά­ζει ήδη τις προ­τι­μή­σεις των τα­ξι­διω­τών. «Καθώς οι μέσες θερ­μο­κρα­σί­ες αυ­ξά­νο­νται, ιδιαί­τε­ρα κατά τη διάρ­κεια του κα­λο­και­ριού, ήδη πα­ρα­τη­ρεί­ται με­τα­τό­πι­ση εν­δια­φέ­ρο­ντος προς ορει­νές, υψη­λό­τε­ρες και πιο δρο­σε­ρές πε­ριο­χές και προς τις λε­γό­με­νες “εκτός αιχ­μής” πε­ριό­δους. Το “ση­μείο άνε­σης” κι­νεί­ται βό­ρεια και σε με­γα­λύ­τε­ρο υψό­με­τρο», ση­μειώ­νει. Πα­ράλ­λη­λα, προ­βλέ­πει ότι οι επεν­δύ­σεις θα απο­μα­κρυν­θούν από τις εκτε­θει­μέ­νες πα­ρα­θα­λάσ­σιες ζώνες και θα κα­τευ­θυν­θούν προς την εν­δο­χώ­ρα, σε κοι­λά­δες και ημιο­ρει­νές πε­ριο­χές. Το προ­ϊ­όν θα δια­φο­ρο­ποι­η­θεί, με λι­γό­τε­ρη εξάρ­τη­ση από το τρί­πτυ­χο «ήλιος, θά­λασ­σα, άμμος» και πε­ρισ­σό­τε­ρες δρα­στη­ριό­τη­τες καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους. Όσοι δεν προ­σαρ­μο­στούν θα βρε­θούν αντι­μέ­τω­ποι με «υψη­λό­τε­ρα ασφά­λι­στρα, συ­χνό­τε­ρες επι­σκευ­ές, δια­κο­πές λει­τουρ­γί­ας και κίν­δυ­νο φήμης», κάτι που θα πε­ριο­ρί­σει τα κέρδη τους.

Οι λόγοι που η του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία αντι­δρά αργά, σύμ­φω­να με την ίδια, σχε­τί­ζο­νται με τη δομή της, καθώς υπάρ­χει έλ­λει­ψη συ­ντο­νι­σμού και μα­κρο­πρό­θε­σμων στρα­τη­γι­κών. Πα­ράλ­λη­λα, άλλες κρί­σεις, όπως η παν­δη­μία, ο πλη­θω­ρι­σμός και η γε­ω­πο­λι­τι­κή αστά­θεια, με­τα­το­πί­ζουν την προ­σο­χή.

Η Ελ­λά­δα μπρο­στά σε κρί­σι­μες προ­σαρ­μο­γές

Σε ό,τι αφορά την Ελ­λά­δα και εδώ υπάρ­χουν προ­κλή­σεις: Η αυ­ξα­νό­με­νη θερ­μό­τη­τα, οι πυρ­κα­γιές και η διά­βρω­ση των ακτών απει­λούν βα­σι­κά του­ρι­στι­κά προ­ϊ­ό­ντα και υπο­δο­μές. Η προ­σαρ­μο­γή απαι­τεί ανά­πτυ­ξη της εν­δο­χώ­ρας και των βό­ρειων πε­ριο­χών, επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές αν­θε­κτι­κές στο κλίμα, εκ­συγ­χρο­νι­σμό λι­μέ­νων και συ­στη­μά­των δια­χεί­ρι­σης νερού και ενέρ­γειας, καθώς και ανα­διά­τα­ξη του του­ρι­στι­κού brand της Ελ­λά­δας με στόχο την ανά­δει­ξη ορει­νών και πιο δρο­σε­ρών πε­ριο­χών, όπως υπο­γραμ­μί­ζει η ίδια.

Ο ρόλος των διε­θνών ορ­γα­νι­σμών και η υπο­στή­ρι­ξη των προ­ο­ρι­σμών

Σε αυτό το πλαί­σιο ο Πα­γκό­σμιος Ορ­γα­νι­σμός Του­ρι­σμού υλο­ποιεί «συ­γκε­κρι­μέ­νες, και­νο­τό­μες και τε­χνι­κές λύ­σεις» που βοη­θούν τα κράτη να προ­ω­θή­σουν τον βιώ­σι­μο του­ρι­σμό, όπως επι­ση­μαί­νει ο Patrick Fritz, Τε­χνι­κός Συ­ντο­νι­στής του Τμή­μα­τος Διε­θνούς Ανά­πτυ­ξης και Συ­νερ­γα­σί­ας του ΠΟΤ, ο οποί­ος πε­ρι­γρά­φει τον ρόλο του Ορ­γα­νι­σμού στη στή­ρι­ξη των κρα­τών για την ανά­πτυ­ξη βιώ­σι­μων πο­λι­τι­κών. Υπεν­θυ­μί­ζει ότι ο ΠΟΤ υπήρ­ξε ένας από τους βα­σι­κούς φο­ρείς της Δια­κή­ρυ­ξης της Γλα­σκώ­βης για τη Δράση κατά της Κλι­μα­τι­κής Αλ­λα­γής στον Του­ρι­σμό, ενώ προ­ω­θεί και την Πα­γκό­σμια Πρω­το­βου­λία για τα Πλα­στι­κά στον Του­ρι­σμό. Πα­ρά­γει επί­σης ερ­γα­λεία και γνώση, όπως ο Πα­γκό­σμιος Οδι­κός Χάρ­της για τη Μεί­ω­ση της Σπα­τά­λης Τρο­φί­μων και τις Οδη­γί­ες Κυ­κλι­κής Οι­κο­νο­μί­ας, ενώ δια­τη­ρεί το Διε­θνές Δί­κτυο Πα­ρα­τη­ρη­τη­ρί­ων Βιώ­σι­μου Του­ρι­σμού, που πα­ρα­κο­λου­θεί τον αντί­κτυ­πο του του­ρι­σμού σε επί­πε­δο προ­ο­ρι­σμού.

Ο Fritz επι­ση­μαί­νει ότι ο του­ρι­στι­κός το­μέ­ας πρέ­πει να αλ­λά­ξει νο­ο­τρο­πία. «Ζούμε σε έναν κόσμο με πε­ριο­ρι­σμέ­νους πό­ρους και πρέ­πει να δούμε τα τα­ξί­δια όχι μόνο ως δι­καί­ω­μα αλλά και ως προ­νό­μιο», ανα­φέ­ρει, το­νί­ζο­ντας ότι η ευ­η­με­ρία των κοι­νω­νιών, η κα­τά­στα­ση της φυ­σι­κής και πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και τα ει­σο­δή­μα­τα πρέ­πει να συ­νυ­πο­λο­γί­ζο­νται στις πο­λι­τι­κές χρη­μα­το­δό­τη­σης και στις απο­φά­σεις για τε­χνι­κά έργα. Προ­σθέ­τει ότι οι λύ­σεις δεν θα είναι άμε­σες και απαι­τούν συ­ντο­νι­σμέ­νη δράση σε κοι­νω­νι­κό, οι­κο­νο­μι­κό, πο­λι­τι­κό και πο­λι­τι­στι­κό επί­πε­δο, καθώς και ερ­γα­λεία πα­ρα­κο­λού­θη­σης, εκ­παί­δευ­ση και εν­δυ­νά­μω­ση των φο­ρέ­ων.

Προς ένα νέο μο­ντέ­λο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης

Την ανά­γκη αυτής της συ­στη­μα­τι­κής προ­σαρ­μο­γής υπο­γραμ­μί­ζει και ο Νι­κό­λα­ος Γκολ­φι­νό­που­λος, Διευ­θυ­ντής Του­ρι­σμού της ICF, συμ­βαλ­λό­με­νο Μέλος του Πα­γκό­σμιου Ορ­γα­νι­σμού Του­ρι­σμού και Executive Leader του Global Travel and Tourism Resilience Council, ο οποί­ος το­νί­ζει ότι «η επι­στή­μη της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής γνω­ρί­ζει με ικα­νο­ποι­η­τι­κή ακρί­βεια πώς θα εξε­λι­χθεί το κλίμα πα­γκο­σμί­ως μέχρι το 2050». Όπως λέει, δεν πρό­κει­ται για υπο­θε­τι­κά σε­νά­ρια αλλά για γνώση που πρέ­πει να αξιο­ποι­η­θεί στον σχε­δια­σμό της του­ρι­στι­κής πο­λι­τι­κής. Οι επαγ­γελ­μα­τί­ες του του­ρι­σμού, ση­μειώ­νει, έχουν την υπο­χρέ­ω­ση να βοη­θή­σουν τους προ­ο­ρι­σμούς να ανα­γνω­ρί­σουν «σε το­πι­κό επί­πε­δο ποιοι θα είναι οι κλι­μα­τι­κοί κίν­δυ­νοι» και ποιες οι συ­νέ­πειες, να αξιο­λο­γή­σουν τις ανά­γκες προ­σαρ­μο­γής και να δη­μιουρ­γή­σουν στρα­τη­γι­κές και να προ­βούν σε δρά­σεις κομ­μέ­νες και ραμ­μέ­νες στα μέτρα κάθε πε­ριο­χής.

Ο κος Γκολ­φι­νό­που­λος εξη­γεί ότι κάθε προ­ο­ρι­σμός θα επη­ρε­α­στεί δια­φο­ρε­τι­κά. Οι πα­ρα­τε­τα­μέ­νοι καύ­σω­νες θα αλ­λά­ξουν την εμπει­ρία του κα­λο­και­ρι­νού του­ρι­σμού, τα ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να θα επη­ρε­ά­σουν προ­ο­ρι­σμούς που λει­τουρ­γούν όλο τον χρόνο, η πα­ρά­κτια διά­βρω­ση απει­λεί το θα­λάσ­σιο προ­ϊ­όν, ενώ η άνο­δος της θερ­μο­κρα­σί­ας ήδη ανα­γκά­ζει το χει­με­ρι­νό του­ρι­στι­κό μο­ντέ­λο να αλ­λά­ξει, καθώς φέρ­νει λι­γό­τε­ρα χιό­νια και ήπιους χει­μώ­νες. Η βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, τόσο η χερ­σαία όσο και η θα­λάσ­σια, υφί­στα­ται σο­βα­ρές πιέ­σεις από τα ει­σβάλ­λο­ντα είδη, με επι­πτώ­σεις και στη γα­στρο­νο­μία, βα­σι­κό συ­στα­τι­κό της του­ρι­στι­κής εμπει­ρί­ας. Ανα­φέ­ρει πως είναι ση­με­ρι­νή ανά­γκη η με­λέ­τη των αλ­λα­γών στο προ­ϊ­όν, την επο­χι­κό­τη­τα, τις αγο­ρές που θα προ­σελ­κύ­ου­με, ακόμα και το ποιοι προ­ο­ρι­σμοί μπο­ρεί να μην είναι βιώ­σι­μα λει­τουρ­γι­κοί κατά την διάρ­κεια συ­γκε­κρι­μέ­νων μηνών. Επί­σης, ση­μειώ­νει, πως πρέ­πει να εξε­τά­σου­με τις υπο­δο­μές που απαι­τεί ο νέος του­ρι­σμός και φυ­σι­κά να απο­φα­σί­σου­με και να σχε­διά­σου­με τι εί­δους επεν­δύ­σεις απαι­τού­νται και σε ποιες πε­ριο­χές.

Η σύγ­χυ­ση με­τα­ξύ της ανά­γκης μεί­ω­σης των ρύπων και της ανά­γκης προ­σαρ­μο­γής στις νέες κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες απο­τε­λεί ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα εμπό­δια, όπως υπο­γραμ­μί­ζει. Η πα­ρα­γω­γή βιώ­σι­μων καυ­σί­μων, για πα­ρά­δειγ­μα, αφορά κυ­ρί­ως τη μεί­ω­ση του απο­τυ­πώ­μα­τος του άν­θρα­κα, όχι όμως την προ­σαρ­μο­γή στις νέες κλι­μα­τι­κές πραγ­μα­τι­κό­τη­τες. «Για πάρα πολ­λούς προ­ο­ρι­σμούς δεν υπάρ­χει εν­δε­λε­χής στρα­τη­γι­κή του­ρι­στι­κής προ­σαρ­μο­γής, αλλά δεν είναι αργά αν δρά­σου­με άμεσα», λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο κ. Γκολ­φι­νό­που­λος. Επι­μέ­νει ότι η στρα­τη­γι­κή πρέ­πει να συ­νο­δεύ­ε­ται από κα­τη­γο­ριο­ποι­η­μέ­νες δρά­σεις, επεν­δύ­σεις και μη­χα­νι­σμούς μέ­τρη­σης και αξιο­λό­γη­σης, ώστε να μην «μεί­νει στο ράφι». Ση­μα­ντι­κό εμπό­διο απο­τε­λεί και ο συ­ντο­νι­σμός των οι­κο­νο­μι­κών το­μέ­ων. Ο του­ρι­σμός λει­τουρ­γεί δια­το­με­α­κά και ει­δι­κά για χώρες όπως η Ελ­λά­δα, «ο του­ρι­σμός μπο­ρεί και πρέ­πει να έχει τον ρόλο του κα­τα­λύ­τη και να ηγη­θεί της αλ­λα­γής και της προ­σαρ­μο­γής».

Πηγή: newsit.gr