Δρ. Ειρήνη Αγγελίδου- Χαιρέτη: Καρκίνος Μαστού – Πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και ογκοπλαστική χειρουργική

Γράφει η Δρ. Ειρήνη Αγγελίδου-Χαιρέτη  MD PhD

Μαιευ­τή­ρας, χει­ρουρ­γός γυναικολόγος-ογκολόγος,

Ειδικός μαστολόγος-χειρουργός μαστού

Επι­στη­μο­νική διευ­θύ­ντρια της Μονάδας Μαστου 

EUROMEDICA Γενική Κλινική Δωδε­κά­νη­σου

Διδά­κτωρ Ιατρι­κής Σχολής Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών

Επι­στη­μο­νι­κός Συνερ­γά­της  ΙΑΣΩ Αθηνών και Ιατρι­κού Κέντρου Αθηνών

Εξει­δι­κευ­μένη στη λαπα­ρο­σκο­πική και ενδο­σκο­πική χει­ρουρ­γική στη Γερ­μα­νία και μέλος  της ευρω­παϊ­κής γυναι­κο­λο­γι­κής εται­ρείας λαπαροσκόπησης-ενδοσκόπησης ESGE

Τ. Επι­με­λή­τρια Προ­παι­δευ­τι­κής Πανε­πι­στη­μια­κής Κλι­νι­κής Δρέσδης Γερ­μα­νίας και υπεύ­θυνη του Κέντρου Μαστού 

1 στις 8 γυναί­κες θα ανα­πτύ­ξει καρκίνο του μαστού στη διάρ­κεια της ζωής της.  1 στις 4   είναι μικρό­τερη των 55 ετών. Ο καρ­κί­νος του μαστού αφορά σπα­νιό­τερα (1% των περι­στα­τι­κών) και στους άνδρες. Η θνη­τό­τητα όμως μειώ­νε­ται κατά 2,3% το χρόνο εξαι­τίας της βελ­τί­ω­σης της πρό­λη­ψης και των θερα­πευ­τι­κών μέσων.

Είναι σημα­ντικό  να γνω­ρί­ζουν όλοι τους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου και  να ενι­σχύ­ουν τους προ­στα­τευ­τι­κούς παρά­γο­ντες, ώστε να προ­λη­φθεί πρω­το­γε­νώς ο καρ­κί­νος του μαστού.

Παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου: η αύξηση της ηλικίας, η λευκή φυλή, η γενε­τική προ­διά­θεση, το οικο­γε­νειακό ιστο­ρικό (η ύπαρξη 1 συγ­γε­νούς με καρκίνο μαστού διπλα­σιά­ζει τον κίνδυνο ενώ 2 συγ­γε­νών τον 5πλασιάζει ), ο προη­γη­θείς καρ­κί­νος ( του μαστού, των ωοθηκών), η αυξη­μένη πυκνό­τητα και οι υπερ­πλα­στι­κές αλλοιώ­σεις του μαστού, η προη­γη­θείσα ακτι­νο­θε­ρα­πεία στο θώρακα, η πρώιμη εμμη­ναρχή, η καθυ­στε­ρη­μένη εμμη­νό­παυση, η ατοκία, η αυξη­μένη ηλικία κατά τον 1ο τοκετό (>30 ετών). Επίσης η παχυ­σαρ­κία, το κάπνι­σμα, ο σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της και η κατα­νά­λωση αλκοόλ.

Προ­στα­τευ­τι­κοί παρά­γο­ντες: Ο μητρι­κός θηλα­σμός από 1,5 έτος, η σωμα­τική άσκηση ( περ­πά­τημα και άσκηση 3-5 ώρες την εβδο­μάδα), η υγιεινή δια­τροφή (με φυτικές ίνες, πολυα­κό­ρε­στα λίπη, συμπλη­ρώ­ματα βιτα­μί­νης D και A), η αποφυγή μακρο­χρό­νιων ορμο­νι­κών θερα­πειών υπο­κα­τά­στα­της  στην εμμη­νό­παυση και  μακρο­χρό­νιας χρήσης αντι­συλ­λη­πτι­κών, η αντι­με­τώ­πιση της αϋπνίας και η αποφυγή χρήσης τοξικών ουσιών στην εμβρυική και παιδική ζωή προ­στα­τεύ­ουν από την εμφά­νιση του καρ­κί­νου του μαστού.

Από τις ασθε­νείς  μόνο 10% έχουν γενε­τικό υπό­βα­θρο, λόγω  μεταλ­λά­ξεων των γονι­δίων κυρίως BRCA-1 και BRCA-2. Με μία εξέταση αίματος σήμερα μπορούν οι γυναί­κες  να δια­γνω­σθούν αν είναι φορείς των μεταλ­λά­ξεων αυτών και να μπουν σε πρό­γραμμα εντα­τι­κής παρα­κο­λού­θη­σης από τα 25 έτη.

Για την καλή πρό­γνωση, μεγάλη σημασία παίζει η πρώιμη διά­γνωση. Συνι­στάμε ετήσιο προ­λη­πτικό έλεγχο σε ειδικό μαστο­λόγο από το 25ο έτος της ζωής.

Σύμφωνα με τις πανευ­ρω­παϊ­κές κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές του 2023 όλες οι γυναί­κες  πρέπει να υπο­βάλ­λο­νται από την ηλικία των 40 ετών και άνω σε ψηφιακή μαστο­γρα­φία ανά 1 με 2 έτη. Μελέτες έδειξαν μείωση της θνη­σι­μό­τη­τας  με τη χρήση της μαστο­γρα­φίας κατά 25%. Ο ακτι­νο­γρα­φικά πυκνός μαστός όμως και οι ασθε­νείς κάτω των 40 ετών απο­τε­λούν την αχίλ­λειο πτέρνα της μαστο­γρα­φίας. Συστή­νε­ται η διε­νέρ­γεια επι­πρό­σθε­των εξε­τά­σεων, όπως το σύγ­χρονο υπε­ρη­χο­γρά­φημα υψηλής ανά­λυ­σης, το οποίο απο­τε­λεί τη δια­γνω­στική μέθοδο εκλογής σε γυναί­κες κάτω των 40 ετών ή με πυκνό μαστό. Τα  απο­τε­λέ­σματα εξαρ­τώ­νται  από τον τεχνο­λο­γικό εξο­πλι­σμό και την εμπει­ρία του ιατρού. Πρό­σθε­τες  τεχνι­κές που βοηθούν είναι το έγχρωμο Doppler , η ελα­στο­γρα­φία και η 3D υπε­ρη­χο­γρα­φία, η μαγνη­τική τομο­γρα­φία και η τομο­σύν­θεση.

Μόλις δια­γνω­στεί το ύποπτο εύρημα ( ψηλα­φητό ή μη ) γίνεται σύμφωνα με τις διε­θνείς κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές ιστο­λο­γική διά­γνωση  με σύστημα βιοψίας υπό υπε­ρη­χο­γρα­φική ή μαστο­γρα­φική καθο­δή­γηση, υπό τοπική αναι­σθη­σία, χωρίς νοση­λεία, ανώδυνα (όχι παρα­κέ­ντηση με λεπτή βελόνη). Επί καλο­ή­θους ευρή­μα­τος απο­φεύ­γε­ται το περιττό χει­ρουρ­γείο, ενώ επί κακο­ή­θους  η ιστο­λο­γική διά­γνωση   κατευ­θύ­νει τη θερα­πευ­τική αντι­με­τώ­πιση, εξα­το­μι­κευ­μένα για την κάθε ασθενή, με εξαι­ρε­τικά απο­τε­λέ­σματα στην επι­βί­ωση και στην ποιό­τητα ζωής. Παλαιό­τε­ρες τακτι­κές, με τις οποίες η ασθενής μάθαινε τη διά­γνωση μετά το χει­ρουρ­γείο μέσω ταχείας βιοψίας, χωρίς ενη­μέ­ρωση, χωρίς γνώση της βιο­λο­γίας του όγκου  και χωρίς προ­εγ­χει­ρη­τικό σχε­δια­σμό, θεω­ρού­νται ξεπε­ρα­σμέ­νες,

Στη χει­ρουρ­γική θερα­πεία, που απο­τε­λεί τον ακρο­γω­νιαίο λίθο, δια­τη­ρούμε το μαστό στο 80 % των περι­πτώ­σεων με μεθό­δους ογκο­πλα­στι­κής (δηλαδή τεχνι­κές πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής με έξυπνες τομές και εσω­τε­ρι­κές μετα­φο­ρές κρημνών μαζικού αδένα ή και δέρ­μα­τος για κάλυψη του κενού που αφήνει η αφαί­ρεση του όγκου από το μαστό ή με τη μέθοδο της μείωσης ή της ανόρ­θω­σης των μαστών). Στις περι­πτώ­σεις που πρέπει να εφαρ­μο­στεί η μαστε­κτομή η μοντέρνα τεχνική  με δια­τή­ρηση δέρ­μα­τος ή και θηλής και άμεση απο­κα­τά­σταση με προ­θέ­ματα σιλι­κό­νης, δια­τα­τή­ρες ή μυο­δερ­μα­τι­κούς κρη­μνούς του σώματός μας ( από την πλάτη ή την κοιλία) προ­σφέ­ρουν πολύ καλά αισθη­τικά απο­τε­λέ­σματα.

Έτσι η χει­ρουρ­γική του μαστού δεν συνε­πά­γε­ται πλέον τον ακρω­τη­ρια­σμό της γυναί­κας, αλλά μία τεχνικά εξει­δι­κευ­μένη, αισθη­τικά προ­σα­να­το­λι­σμένη επέμ­βαση που εξα­σφα­λί­ζει  ποιό­τητα ζωής. Σήμερα η χει­ρουρ­γική του μαστού απαιτεί ειδική, υψηλού επι­πέ­δου εκπαί­δευση.

Προ­ο­πτική μελέτη μου για τα απο­τε­λέ­σματα και την επί­δραση των σύγ­χρο­νων τεχνι­κών μαστε­κτο­μής στην ποιό­τητα της ζωής των ασθενών δημο­σιεύ­θηκε στο διε­θνούς φήμης και υψηλής επι­στη­μο­νι­κής αξίας ιατρικό περιο­δικό European Journal of Cancer EJC τον Νοέμ­βριο του 2022, ενώ άλλη προ­ο­πτική μελέτη μου για τα απο­τε­λέ­σματα και την επί­δραση των και­νο­τό­μων χει­ρουρ­γι­κών τεχνι­κών ογκο­πλα­στι­κής με δια­τή­ρηση του μαστού στην ποιό­τητα της ζωής των ασθενών δημο­σιεύ­θηκε στο διε­θνούς φήμης και υψηλής επι­στη­μο­νι­κής αξίας ιατρικό περιο­δικό The Breast τον Απρίλιο του 2023.

Το βραβείο για την Ιατρική Και­νο­το­μία και την Πρω­το­πο­ρία μου απο­νε­μή­θηκε για το έργο μου στη χει­ρουρ­γική του μαστού, κατά τη διάρ­κεια του 9ου Συμπο­σίου Ιατρι­κής Αριστείας-Καινοτομίας & Του­ρι­σμού Υγείας, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αθήνα τον Ιούνιο του 2023.

Με την ομάδα μου πραγ­μα­το­ποιούμε καθη­με­ρινά όλο το φάσμα των χει­ρουρ­γι­κών επεμ­βά­σεων καλο­ή­θων και κακο­ή­θων παθή­σεων του μαστού, εφαρ­μό­ζο­ντας όλες τις σύγ­χρο­νες τεχνι­κές ογκο­πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής, καθώς και την τεχνική του λεμ­φα­δένα φρουρού. Το ποσοστό ίασης των ασθενών μου με καρκίνο του μαστού είναι σχεδόν 100%. Με τα σύγ­χρονα δια­γνω­στικά μέσα και χει­ρουρ­γι­κές τεχνι­κές, καθώς και την εξέλιξη της ακτι­νο­θε­ρα­πείας και των  συστη­μα­τι­κών θερα­πειών (χημειο-, ορμονο-, ανο­σο­θε­ρα­πειών και μορια­κών θερα­πειών) μπορεί να ιαθεί. Το άλφα και το ωμέγα στην προ­σπά­θεια αυτή είναι η πρώιμη διά­γνωση και η έγκαιρη θερα­πεία με ποσοστά ίασης άνω του 86 % στα σύγ­χρονα κέντρα μαστού διεθνώς. Ο προ­λη­πτι­κός ετήσιος έλεγχος σε ειδικό μαστο­λόγο σώζει ζωές.