Το ελαιόλαδο τείνει να γίνει προϊόν πολυτελείας

Καθώς η παρα­γωγή ελαιο­λά­δου σε Ελλάδα και Ευρώπη μειώ­νε­ται και η επόμενη σοδειά ανα­μέ­νε­ται ακόμη πιο περιο­ρι­σμένη, οι τιμές εκτο­ξεύ­ο­νται. «Αν η αγορά “δου­λεύει” με την τιμή των 8 ευρώ, θα φθάσει να πωλεί­ται στο ράφι το έξτρα παρθένο ελαιό­λαδο 15 ευρώ το λίτρο», λένε άνθρω­ποι της παρα­γω­γής.

Προ­βλέ­ψεις για ακόμη πιο ακριβό λάδι

Της Τάνιας Γεωρ­γιο­πού­λου

Το βασικό συστα­τικό της ελλη­νι­κής κου­ζί­νας, το «μαγικό φίλτρο» της μεσο­γεια­κής δια­τρο­φής, το έξτρα παρθένο ελαιό­λαδο, τείνει να μετα­τρα­πεί σε προϊόν πολυ­τε­λείας, καθώς η τιμή του έχει σημειώ­σει αύξηση έως και 30% μέσα στον τελευ­ταίο χρόνο. Ηρθε η ώρα που θα χρεια­στεί οι Ελληνες κατα­να­λω­τές να ψεκά­ζουν απλώς τη σαλάτα τους με το πολύ­τιμο προϊόν, ενώ η χώρα είναι γεμάτη ελαιώ­νες; Αγωνία επι­κρα­τεί σε πολλούς ανθρώ­πους που βρί­σκο­νται κοντά στον πρω­το­γενή τομέα η άνοδος της τιμής του ελαιο­λά­δου και σε επίπεδο παρα­γω­γού, δεδο­μέ­νου ότι οι κατα­να­λω­τές σε Ελλάδα και Ευρώπη θα στρα­φούν σε φθη­νό­τε­ρες λύσεις. «Είναι πλε­ο­νέ­κτημα η ποιό­τητα για ένα προϊόν αλλά πρέπει και να μπορείς να το αγο­ρά­σεις. Και μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μια εποχή που όλοι έχουν φτω­χύ­νει», ανα­φέ­ρουν.

«Αν παρα­μεί­νουν οι τιμές σε αυτό το επίπεδο θα γυρί­σουμε πολλά χρόνια πίσω στην κατα­νά­λωση ελαιο­λά­δου στην Ελλάδα. Τα τελευ­ταία χρόνια έχει γίνει προ­σπά­θεια να ενη­με­ρω­θούν οι κατα­να­λω­τές και να τρώνε έξτρα παρθένο ελαιό­λαδο που πραγ­μα­τικά έχει πιάσει τόπο. Αλλά πώς θα το τρώνε αν δεν μπορούν να το αγο­ρά­σουν;». Ο κ. Πάνος Πουρ­νά­ρας, διευ­θυ­ντής μάρ­κε­τινγκ στην εται­ρεία «Ελαια Σητείας», η οποία τυπο­ποιεί και δια­θέ­τει στην αγορά ελαιό­λαδο από χιλιά­δες παρα­γω­γούς, δεν είναι καθόλου αισιό­δο­ξος για το μέλλον του καλού ελαιο­λά­δου τόσο στην ελλη­νική όσο και στη διεθνή αγορά.

«Την φοβάμαι». Η απά­ντηση του κ. Μανώλη Καμπι­τάκη, προ­έ­δρου του Συνε­ται­ρι­σμού Κάτω Ασιτών Ηρα­κλείου και αντι­προ­έ­δρου του Συν­δέ­σμου Αγρο­τι­κών Συνε­ται­ρι­στι­κών Οργα­νώ­σεων και Συνε­ται­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ελλάδος (ΣΑΣΟΕΕ), στο πώς αντι­με­τω­πί­ζει την άνοδο στην τιμή του ελαιο­λά­δου για τους παρα­γω­γούς, μοιάζει ανα­πά­ντεχη. «Ενα πολύ μικρό μέρος της παρα­γω­γής έχει που­λη­θεί στην τιμή των 8 ευρώ. Η μέση τιμή που πήραν οι παρα­γω­γοί για τις μεγα­λύ­τε­ρες ποσό­τη­τες είναι 4,80-5,00 ευρώ. Αν η αγορά “δου­λεύει” με την τιμή των 8 ευρώ, θα φτάσει να πωλεί­ται στο ράφι το έξτρα παρθένο ελαιό­λαδο 15 ευρώ το λίτρο. Ποιοι θα έχουν τη δυνα­τό­τητα να το αγο­ρά­σουν;» ανα­ρω­τιέ­ται.

Κανείς δεν φαντα­ζό­ταν ότι η τιμή του έξτρα παρ­θέ­νου ελαιο­λά­δου θα έφτανε στα 8 ευρώ το λίτρο τον Φεβρουά­ριο ή και τον Μάρτιο, λέει ο παρα­γω­γός και τυπο­ποι­η­τής ελαιο­λά­δου Δημή­τρης Πολυ­με­νά­κος από τη Λακωνία. «Ετσι όσοι είχαν κλείσει συμ­βό­λαια με εμπό­ρους για συγκε­κρι­μένη τιμή (σ.σ. τα συμ­βό­λαια έχουν ρήτρα), χάνουν χρήματα. Η πλειο­ψη­φία των παρα­γω­γών δεν έχει απο­λαύ­σει αυτή την τιμή 8-9 ευρώ για το μεγα­λύ­τερο μέρος της παρα­γω­γής τους. Οι περισ­σό­τε­ρες ποσό­τη­τες που­λή­θη­καν σε χαμη­λό­τε­ρες τιμές», εξηγεί.

«Αν η αγορά “δου­λεύει” με την τιμή των 8 ευρώ, θα φτάσει να πωλεί­ται στο ράφι το έξτρα παρθένο ελαιό­λαδο 15 ευρώ το λίτρο».

Την ίδια στιγμή ωστόσο οι τιμές πώλησης έχουν «διορ­θώ­σει» προς τα πάνω. «Πολλοί κατα­να­λω­τές μας τηλε­φω­νούν καθη­με­ρινά και μας ρωτάνε τι θα γίνει με τις τιμές. Εμείς αλλά­ξαμε τον τιμο­κα­τά­λογο δεδο­μέ­νου ότι πλέον αγο­ρά­ζουμε το ελαιό­λαδο από τους παρα­γω­γούς πάνω από 9 ευρώ, αλλά κάναμε μικρές αυξή­σεις. Και συνε­χί­ζουμε τις προ­σφο­ρές για τις οποίες είχαμε συμ­φω­νή­σει. Μειώ­σαμε την κερ­δο­φο­ρία μας για να μην εκτι­να­χθεί η τιμή. Ομως το 4λιτρο μέχρι πριν από λίγες εβδο­μά­δες το έβρι­σκες στο ράφι με 35 ευρώ και σήμερα μου είπαν ότι πωλεί­ται 49 ευρώ. Τα σούπερ μάρκετ δεν θυσιά­ζουν ούτε σεντ από την κερ­δο­φο­ρία τους», περι­γρά­φει ο κ. Πουρ­νά­ρας που εύχεται «επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα». «Γίνεται μεγάλη προ­σπά­θεια προ­ώ­θη­σης του ΠΟΠ Σητείας και δεν θα βρί­σκουμε αγο­ρα­στές», προ­σθέ­τει. «Πριν από ενάμιση χρόνο, την άνοιξη του 2022 η τιμή του έξτρα παρ­θέ­νου ελαιο­λά­δου ήταν στα 3,30-3,50 το λίτρο και τον Σεπτέμ­βρη είχε ανέβει στα 4 ευρώ. Ομως 8 και 9 ευρώ; Κανείς δεν το περί­μενε».

Την αύξηση της τιμής έφερε η μειω­μένη παρα­γωγή της εσο­δείας 2022/2023 στις μεγάλες ελαιο­πα­ρα­γω­γι­κές χώρες της Ε.Ε. και κυρίως στην Ισπανία. Η Ισπανία πέρυσι είδε την παρα­γωγή της να καταρ­ρέει κατά 54% και να συρ­ρι­κνώ­νε­ται από 1,49 σε 0,68 εκατ. τόνους. Μεγάλη πτώση της παρα­γω­γής κατά 27% παρα­τη­ρεί­ται και στην Ιταλία, αλλά και στη Γαλλία και μόνο η Ελλάδα κατέ­γραψε αύξηση της παρα­γω­γής της και μάλιστα εντυ­πω­σιακή, στο 42%. Ετσι πολλοί χον­δρέ­μπο­ροι έφτασαν στη χώρα μας ανα­ζη­τώ­ντας ποσό­τη­τες. «Αφού υπάρ­χουν έμποροι να αγο­ρά­σουν σε αυτές τις τιμές, όσοι έχουν ποσό­τη­τες πουλάνε», λέει ο κ. Πουρ­νά­ρας.

Ομως η επόμενη σοδειά που ανα­μέ­νε­ται να ξεκι­νή­σει να μαζεύ­ε­ται τη δεύτερη εβδο­μάδα του Οκτω­βρίου, προ­βλέ­πε­ται πολύ μειω­μένη κυρίως λόγω των άκαιρων βρο­χο­πτώ­σεων την άνοιξη και στις αρχές του καλο­και­ριού, οι οποίες μείωσαν την ανθο­φο­ρία με συνέ­πεια να μειωθεί η καρ­πό­δεση. Το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης με βάση τα στοι­χεία των κατά τόπους υπη­ρε­σιών εκτιμά ότι η φετινή παρα­γωγή ελαιο­λά­δου δεν θα ξεπε­ρά­σει στην Ελλάδα τους 215.000 τόνους (έναντι 339.000 τόνων πέρυσι). Ο κ. Μιχάλης Καμπι­τά­κης εκτιμά ότι η παρα­γωγή θα είναι ακόμα χαμη­λό­τερη, έχοντας ως πυξίδα ό,τι συμ­βαί­νει στην Κρήτη. «Η παρα­γωγή στην Κρήτη υπο­λο­γί­ζαμε ότι θα ήταν 70.000-80.000 τόνους (πέρυσι 130.000). Οπως βλέπω τα πράγ­ματα στους ελαιώ­νες δεν θα ξεπε­ρά­σει τους 35.000 τόνους. Σε ορι­σμέ­νες περιο­χές η κατα­στροφή είναι μεγάλη, δεν έχουν καθόλου καρπό», περι­γρά­φει. Οι αγρότες είναι απο­γοη­τευ­μέ­νοι. «Ξέρεις τι είναι να έχει το ελαιό­λαδο τιμή 8 ευρώ και εσύ να κοιτάς το δέντρο σου και να μην έχει καρπούς;» συμπλη­ρώ­νει.

Ανα­σφά­λεια

Δεδο­μέ­νου πάντως ότι τα στοι­χεία δεί­χνουν μειω­μένη παρα­γωγή και φέτος στην Ισπανία (η οποία με τις ποσό­τη­τες που παράγει δια­μορ­φώ­νει την αγορά) η κατά­σταση όσον αφορά τις τιμές δεν ανα­μέ­νε­ται να αλλάξει του­λά­χι­στον τον επόμενο χρόνο. «Οταν ανοί­ξουν τα ελαιο­τρι­βεία, τα πρώτα λάδια θα που­λη­θούν ακριβά και μετά θα πέσουν λίγο. Ομως όσο το ισο­ζύ­γιο, λόγω Ισπα­νίας, είναι ελλειμ­μα­τικό δημιουρ­γεί­ται ανα­σφά­λεια και όλοι θέλουν να αγο­ρά­σουν για να υπάρ­χουν απο­θέ­ματα. Με αυτά τα δεδο­μένα υπο­λο­γίζω ότι η μέση τιμή του ελαιο­λά­δου τα επόμενα δύο χρόνια θα συνε­χί­σει να είναι αυξη­μένη κατά 50%-60%», τονίζει ο κ. Πολυ­με­νά­κος.

Γίνεται ακόμη και στόχος ληστών

Το λάδι, ο «υγρός χρυσός» όπως έχει χαρα­κτη­ρι­στεί τελευ­ταία, είναι πλέον τόσο ακριβό ώστε να γίνεται στόχος ληστών, όπως τα κοσμή­ματα και τα ακριβά έργα τέχνης. Tα χαρά­ματα της 30ής Αυγού­στου άγνω­στοι έκλεψαν περίπου 50.000 λίτρα παρ­θέ­νου ελαιο­λά­δου εξαι­ρε­τι­κής ποιό­τη­τας από ελαιο­τρι­βείο της Ισπα­νίας στο Μαρίν Σεράνο ελ Λαγάρ. Nωρίτερα, άγνω­στοι είχαν κλέψει 6.000 λίτρα παρ­θέ­νου ελαιο­λά­δου, αξίας 50.000 ευρώ, από ελαιο­τρι­βείο στο Τερα­βέρνε. Στην Ισπανία οι τιμές έχουν εκτο­ξευ­θεί. Στην περιοχή της Ανδα­λου­σίας έφτασαν πλέον τον Σεπτέμ­βριο στα 8,46 ευρώ το κιλό. Είναι οι υψη­λό­τε­ρες που έχουν κατα­γρα­φεί ποτέ στην Ισπανία για το ελαιό­λαδο και αντι­προ­σω­πεύ­ουν ένα άλμα της τιμής κατά 111% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο του περα­σμέ­νου έτους. Σύμφωνα με την εται­ρεία πλη­ρο­φο­ριών για την αγορά εμπο­ρευ­μά­των Mintec, η παρα­γωγή λαδιού στην Ισπανία τη φετινή σεζόν έχει περιο­ρι­στεί περίπου στους 610.000 τόνους, έναν όγκο κατά 50% και πλέον μικρό­τερο από τα συνήθη επίπεδα. Εκτός από τη μείωση της παρα­γω­γής στις άλλες σημα­ντι­κές παρα­γω­γούς χώρες, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, πρό­βλημα δημιουρ­γεί και η απόφαση της Τουρ­κίας να δια­κό­ψει τις εξα­γω­γές λαδιού μέχρι την 1η Νοεμ­βρίου.

Οι τιμές λια­νι­κής, οι υπερ­βο­λι­κές ανα­τι­μή­σεις και η επάρ­κεια της αγοράς

Της Δήμη­τρας Μανι­φάβα

Στα 12 ευρώ/λίτρο δια­μορ­φώ­νε­ται πλέον η μέση τιμή για το έξτρα παρθένο ελαιό­λαδο στο ράφι του σούπερ μάρκετ, ενώ υπάρ­χουν και περι­πτώ­σεις που η τιμή του προ­σεγ­γί­ζει τα 16 ευρώ/λίτρο, χωρίς μάλιστα να πρό­κει­ται για βιο­λο­γικό. Αξίζει να σημειω­θεί ότι πριν από περίπου ένα χρόνο η μέση τιμή του βρι­σκό­ταν στα 8 ευρώ/λίτρο. Ακόμη και η τιμή του απλού ελαιο­λά­δου, του κουπέ, προ­σεγ­γί­ζει τα 10 ευρώ/λίτρο στα σούπερ μάρκετ, έχοντας αυξηθεί κατά 37% περίπου από τις αρχές του χρόνου.

Την ίδια ώρα, δεν λείπουν δυστυ­χώς και τα φαι­νό­μενα υπερ­βο­λι­κών ανα­τι­μή­σεων καθώς, όπως σημειώ­νουν στην «Κ» παρά­γο­ντες της αγοράς ελαιο­λά­δου, έφτασε να πωλεί­ται σε μεγάλη ελαιο­πα­ρα­γωγό περιοχή της Ελλάδας το χύμα ελαιό­λαδο προς 12,5 ευρώ/λίτρο ή προς 200 ευρώ ο 16λιτρος τενεκές –ποσό­τητα που δια­κι­νεί­ται χωρίς ΦΠΑ– με το επι­χεί­ρημα ότι μπορεί να παρου­σια­στούν ελλεί­ψεις το επόμενο διά­στημα. Αξίζει, βεβαίως, να σημειω­θεί ότι πρό­κει­ται για προϊόν της περυ­σι­νής παρα­γω­γής.

Πάντως, ο Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Βιο­μη­χα­νιών Τυπο­ποί­η­σης Ελαιο­λά­δου (ΣΕΒΙΤΕΛ) επα­να­λαμ­βά­νει ότι η Ελλάδα δεν θα αντι­με­τω­πί­σει πρό­βλημα επάρ­κειας στο ελαιό­λαδο. «Ναι μεν οι πρω­το­φα­νείς και συνε­χείς αυξη­τι­κές τάσεις στις τιμές των τελευ­ταίων μηνών δημιούρ­γη­σαν αστά­θεια στην αγορά και ανη­συ­χία στους κατα­να­λω­τές, αλλά η Ελλάδα δεν θα αντι­με­τω­πί­σει πρό­βλημα επάρ­κειας», επι­ση­μαί­νει σε ανα­κοί­νωσή του.

Σύμφωνα με στελέχη του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Βιο­μη­χα­νιών Τυπο­ποί­η­σης Ελαιο­λά­δου (ΣΕΒΙΤΕΛ) που μίλησαν στην «Κ», στις τιμές λια­νι­κής που συνα­ντούν οι κατα­να­λω­τές στο ελαιό­λαδο που πωλεί­ται από τα σούπερ μάρκετ δεν έχει μετα­κυ­λι­σθεί το σύνολο της αύξησης της τιμής παρα­γω­γού. Με την εκτί­μηση πάντως ότι η φετινή παρα­γωγή θα είναι μειω­μένη και στην Ελλάδα, κάτι που συνε­πά­γε­ται περαι­τέρω αύξηση της τιμής παρα­γω­γού, εκτι­μά­ται ότι η τιμή λια­νι­κής θα ξεκι­νάει τους επό­με­νους μήνες του­λά­χι­στον από το επίπεδο των 13 ευρώ/λίτρο.

Σε μια προ­σπά­θεια να περιο­ρι­στούν οι αυξή­σεις στην τιμή λια­νι­κής του τυπο­ποι­η­μέ­νου ελαιο­λά­δου οι εται­ρείες του κλάδου ζητούν να μειωθεί προ­σω­ρινά ο ΦΠΑ στο επίπεδο του 5%-6% από το 13% που είναι σήμερα. Σημειώ­νε­ται ότι στην Πορ­το­γα­λία το ελαιό­λαδο περι­λαμ­βά­νε­ται στα προ­ϊ­ό­ντα στα οποία ο ΦΠΑ έχει μηδε­νι­στεί προ­σω­ρινά στο πλαίσιο της αντι­με­τώ­πι­σης των πλη­θω­ρι­στι­κών πιέσεων, ενώ στην Ισπανία έχει μειωθεί στο 5% από 10%, μέτρο που θα ισχύσει μέχρι τις 31 Δεκεμ­βρίου 2023. Το θέμα της μείωσης του ΦΠΑ, όπως και της επι­τά­χυν­σης της επι­στρο­φής του ΦΠΑ στις εξα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις του κλάδου, οι οποίες αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας, ανα­μέ­νε­ται να τεθεί σε συνά­ντηση που θα έχει ο ΣΕΒΙΤΕΛ τις επό­με­νες ημέρες με τον υπουργό Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών Κωστή Χατζη­δάκη.

Πηγή kathimerini.gr