“Κόλαφος” οι δικαστικοί πραγματογνώμονες για την τραγωδία στα Τέμπη: Εικόνα διάλυσης στον ελληνικό σιδηρόδρομο

Έλλειψη κρί­σι­μων συστη­μά­των ασφά­λειας, σειρά από παρα­λεί­ψεις και μια γενι­κό­τερη εικόνα από­λυ­της διά­λυ­σης του ελλη­νι­κού σιδη­ρο­δρό­μου κατα­δει­κνύει το πόρισμα των δικα­στι­κών πραγ­μα­το­γνω­μό­νων, που παρα­δό­θηκε στον Εφέτη Ανα­κριτή Λάρισας, ο οποίος διε­ρευνά την υπόθεση με τη σιδη­ρο­δρο­μική τρα­γω­δία στα Τέμπη.

Όπως έγραψε το dikastiko.gr, το 250 σελίδων πόρισμα, που παρα­δό­θηκε τη Δευτέρα και ανα­μέ­νε­ται να συμπε­ρι­λη­φθεί στην δικο­γρα­φία, περι­λαμ­βά­νε­ται κρίσιμα στοι­χεία, όπως, συνο­μι­λίες και υλικό, που θα το αξιο­λο­γή­σει ο ειδικός εφέτης ανα­κρι­τής για να δια­πι­στώ­σει τυχόν ευθύνες και άλλων προ­σώ­πων στο τραγικό σιδη­ρο­δρο­μικό δυστύ­χημα των Τεμπών.

Ειδι­κό­τερα, το νέο πόρισμα ρητά ανα­φέ­ρει την απουσία των κρί­σι­μων συστη­μά­των ασφα­λείας, τα οποία – όπως επι­ση­μαί­νε­ται σε του­λά­χι­στον τρία σημεία της έκθεσης – εάν λει­τουρ­γού­σαν, θα είχαν απο­τρέ­ψει το δυστύ­χημα.

Όπως ανα­φέ­ρει το ethnos.gr, σαφής είναι η αναφορά και στην αλλη­λου­χία λαθών εκ μέρους του μοι­ραίου σταθ­μάρχη της Λάρισας, αν και κατη­γο­ρη­μα­τικά επι­ση­μαί­νε­ται ότι η πλήρης λει­τουρ­γία των συστη­μά­των ασφα­λείας, «θα απέ­τρεπε με βεβαιό­τητα το συμβάν και χωρίς την απαί­τηση ανθρώ­πι­νης παρέμ­βα­σης».

Όσον αφορά τον μηχα­νο­δηγό της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας IC62, ο οποίος συγκα­τα­λέ­γε­ται ανάμεσα στα θύματα του δυστυ­χή­μα­τος, υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι δεν ενη­μέ­ρωσε τον σταθ­μάρχη Λάρισας όταν βρέθηκε στη γραμμή καθόδου συσχε­τί­ζο­ντας όμως απο­λύ­τως τη συμπε­ρι­φορά του με τη μη λει­τουρ­γία των συστη­μά­των και τονί­ζο­ντας ότι ήταν «ανα­γκα­σμέ­νος, με εντολή σταθ­μάρχη, να κινεί­ται κατά παρά­βαση των κανόνων κυκλο­φο­ρίας συρμών».

Πόρισμα για τρα­γω­δία στα Τέμπη: Ελλεί­ψεις και προ­βλή­ματα στο επί­κε­ντρο

Στο πόρισμα ξεκα­θα­ρί­ζε­ται για ακόμα μία φορά η απουσία τηλε­διοί­κη­σης και παρά τα όσα έχουν ακου­στεί το τελευ­ταίο τετρά­μηνο από κυβερ­νη­τικά χείλη για «τοπικές τηλε­διοι­κή­σεις«, γίνεται σαφής αναφορά σε «τοπικό πίνακα χει­ρι­σμών» και μάλιστα «περιο­ρι­σμέ­νης εμβέ­λειας».

Ανα­φο­ρικά με τα συστή­ματα ασφα­λούς σιδη­ρο­δρο­μι­κής κυκλο­φο­ρίας, στην έκθεση των εμπει­ρο­γνω­μό­νων υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι κατά το χρόνο του σιδη­ρο­δρο­μι­κού δυστυ­χή­μα­τος, δε λει­τουρ­γού­σαν τα συστή­ματα ελέγχου κατά­λη­ψης πεδίων γραμμής και η φωτο­σή­μανση που τα οριο­θε­τεί, με απο­τέ­λε­σμα:

να μη λει­τουρ­γεί η τηλε­διοί­κηση εντός των σταθμών και στην ανοιχτή γραμμή, αφή­νο­ντας τον εν υπη­ρε­σία σταθ­μάρχη ως μονα­δικό επο­πτεύ­ο­ντα της πορείας των συρμών, με τον περιο­ρι­σμέ­νης εμβέ­λειας Τοπικό Πίνακα Χει­ρι­σμών του σταθ­μαρ­χείου. «Η ύπαρξη λει­τουρ­γού­ντων ελεγ­χό­με­νων πεδίων γραμμής, η ορθή φωτο­σή­μανσή τους και η επαρκώς εξο­πλι­σμένη και επαν­δρω­μένη υπη­ρε­σία τηλε­διοί­κη­σης (Κέντρου Ελέγχου Κυκλο­φο­ρίας) θα απέ­τρε­παν το συμβάν»,

να μη λει­τουρ­γεί το εγκα­τε­στη­μένο επί της γραμμής και των συρμών σύστημα ETCS, που με την παράλ­ληλη λει­τουρ­γία των ελεγ­χό­με­νων πεδίων γραμμής και της φωτο­σή­μαν­σης, «θα απέ­τρεπε με βεβαιό­τητα το συμβάν και χωρίς την απαί­τηση ανθρώ­πι­νης παρέμ­βα­σης».

ο μηχα­νο­δη­γός και κατ’ επέ­κταση η αμα­ξο­στοι­χία IC62 επο­πτείας του, να είναι ανα­γκα­σμέ­νος, με εντολή σταθ­μάρχη, να κινεί­ται κατά παρά­βαση των κανόνων κυκλο­φο­ρίας συρμών. «Η ύπαρξη λει­τουρ­γού­ντων ελεγ­χό­με­νων πεδίων γραμμής, η ορθή φωτο­σή­μανσή τους και η συμ­μόρ­φωση του μηχα­νο­δη­γού με τους κανόνες κυκλο­φο­ρίας συρμών θα απέ­τρε­παν το συμβάν», ανα­φέ­ρουν οι πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες.

Θα πρέπει να σημειω­θεί επίσης ότι τα τμήματα με τον χαρα­κτη­ρι­σμό ΗΑ1 και ΗΑ2, της γραμμής ανόδου, κατά το χρόνο της αυτο­ψίας των εμπει­ρο­γνω­μό­νων παρου­σί­α­ζαν βλάβη και παρου­σιά­ζο­νταν στον Τοπικό Πίνακα Χει­ρι­σμών μονίμως κατει­λημ­μένα (αναμ­μένα κόκκινα λαμπά­κια), ενώ για το τμήμα με τον χαρα­κτη­ρι­σμό ΕΑ2, της γραμμής καθόδου, ο Τοπικός Πίνακας Χει­ρι­σμών κατά το χρόνο της αυτο­ψίας των ειδικών, παρου­σί­αζε βλάβη και δεν είχε ένδειξη κατά­λη­ψης γραμμής (αναμ­μένα κόκκινα λαμπά­κια) παρά την δοκιμή, κατά­λη­ψης της γραμμής, που εκτε­λέ­στηκε.

Όσον αφορά το ευρω­παϊκό σύστημα ελέγχου συρμών (ETCS), στο πόρισμα επι­ση­μαί­νε­ται ότι οι κινη­τή­ριες ηλε­κτρά­μα­ξες 120-012 και 120-022 της εμπο­ρι­κής αμα­ξο­στοι­χίας 63503 και η κινη­τή­ρια ηλε­κτρά­μαξα 120-023 της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας IC62 διέ­θε­ταν τοπο­θε­τη­μένα τα επί συρμού στοι­χεία του ETCS, τα οποία είχαν παρα­λη­φθεί ορι­στικά και είχαν πιστο­ποι­η­θεί για την λει­τουρ­γία τους σύμφωνα με το από 13 Ιουλίου 2018 πρω­τό­κολλο ορι­στι­κής παρα­λα­βής μεταξύ των ΕΡΓΟΣΕ και ΓΑΙΑΟΣΕ, όπως όριζε η σχετική σύμβαση.

Ο σταθ­μάρ­χης και ο μηχα­νο­δη­γός

Ανα­φο­ρικά με τις κινή­σεις του σταθ­μάρχη Λάρισας στο πόρισμα επι­ση­μαί­νε­ται ότι δεν χρη­σι­μο­ποί­ησε την λει­τουρ­γία “χάραξης” δια­δρο­μής πριν την εντολή ανα­χώ­ρη­σης της αμα­ξο­στοι­χίας IC62, η οποία θα εξα­σφά­λιζε την πορεία του συρμού στη γραμμή ανόδου. Επι­πλέον δεν έλεγξε την κατά­σταση της θέσης των αλλαγών γραμμής (κλει­διών) επί της γραμμής και συγκε­κρι­μένα του κλει­διού 118, πριν την εντολή ανα­χώ­ρη­σης της αμα­ξο­στοι­χίας IC62, ώστε να εξα­σφα­λι­σθεί η δια­δρομή εξόδου με πορεία προς Θεσ­σα­λο­νίκη στη γραμμή ανόδου.

Επίσης μετά την δια­βί­βαση εντολής ανα­χώ­ρη­σης δεν έλεγξε την πορεία της αμα­ξο­στοι­χίας IC62 προς Θεσ­σα­λο­νίκη, μέσω των ενδεί­ξεων του Τοπικού Πίνακα Χει­ρι­σμών εντός του τμή­μα­τος της εμβέ­λειάς του, δηλαδή περίπου 1.400 μέτρα στην γραμμή ανόδου και περίπου 2.000 μέτρα στην γραμμή καθόδου, ώστε να βεβαιω­θεί για την ορθό­τητα της πορείας της στην γραμμή ανόδου.

Από την εξέταση των βιβλίων κατα­γρα­φής και εξα­σφά­λι­σης υπη­ρε­σίας που μελέ­τη­σαν οι πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες δια­πι­στώ­νε­ται πως το βράδυ της τρα­γω­δίας πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε “χάραξη” για την αμα­ξο­στοι­χία 93506 και για την IC63, δηλαδή έως τις 22.12, ενώ από τις 22.13 και έως 01.39 της 1ης Μάρτιου δεν κατα­γρά­φε­ται καμία “χάραξη”, οπότε και δεν πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε χάραξη για τη μοιραία αμα­ξο­στοι­χία IC62 με κατεύ­θυνση προς Θεσ­σα­λο­νίκη.

Από το σύνολο των κατα­γρα­φων που εξε­τά­στη­καν μάλιστα προ­κύ­πτει πως στην τελευ­ταία βάρδια των τεσ­σά­ρων προη­γού­με­νων ημερών (24 – 27 Φεβρουα­ρίου) πραγ­μα­το­ποιού­νταν κατά κύριο λόγο “χαρά­ξεις” για τα δρο­μο­λό­για που διέρ­χο­νταν από το σταθμό της Λάρισας. Συγκε­κρι­μένα, όπως ανα­φέ­ρει το πόρισμα, τόσο για το δρο­μο­λό­γιο της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας IC62 όσο και για το δρο­μο­λό­γιο της εμπο­ρι­κής αμα­ξο­στοι­χίας 63503 πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε “χάραξη” και για τα τέσσερα προη­γού­μενα βράδια (24-27 Φεβρουα­ρίου). Ωστόσο, το βράδυ της 28ης Φεβρουα­ρίου 2023 και συγκε­κρι­μένα το χρονικό διά­στημα 23.02 – 23.04 (ώρα ανα­χώ­ρη­σης της IC62 από το σταθμό της Λάρισας, σύμφωνα με το βιβλίο εξα­σφά­λι­σης υπη­ρε­σίας, δεν πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε χάραξη δια­δρο­μής της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας IC62.

Από την πλευρά του ο μηχα­νο­δη­γός της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας δεν ενη­μέ­ρωσε τον σταθ­μάρχη Λάρισας για την πορεία της αμα­ξο­στοι­χίας IC62 όταν κατά την έξοδο της από τον σταθμό, αυτή άλλαξε πορεία από την γραμμή ανόδου στη γραμμή καθόδου (με την αλλαγή γραμμής με το κλειδί Νο118).

«Η συγκε­κρι­μένη αλλαγή γραμμής δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νταν στην εντολή ανα­χώ­ρη­σης που έλαβε από τον σταθ­μάρχη. Σε κάθε περί­πτωση, η οποια­δή­ποτε επι­κοι­νω­νία, με κάθε πρό­σφορο μέσο VHF ή τηλέ­φωνο, με τον σταθ­μάρχη θα ανα­δεί­κνυε την εσφαλ­μένη πορεία της αμα­ξο­στοι­χίας και θα ενερ­γούσε ως απο­τρε­πτι­κός παρά­γο­ντας του συμ­βά­ντος», σημειώ­νε­ται.

Η φωτιά μετά την σύγκρουση

Στο πόρισμα δίνο­νται απα­ντή­σεις και για τη φωτιά που προ­κλή­θηκε αμέσως μετά την σύγκρουση των αμα­ξο­στοι­χιών. Συμφωνα με τους εμπει­ρο­γνώ­μο­νες η φωτιά ξεκί­νησε από τις ηλε­κτρι­κές εκκε­νώ­σεις που δημιουρ­γή­θη­καν από την κοπή των καλω­δίων τρο­φο­δο­σίας των ηλε­κτρα­μα­ξών, ονο­μα­στι­κής τάσης 25.000 Volt, σε συν­δυα­σμό με το εκνέ­φωμα του ελαίου ψύξης των μετα­σχη­μα­τι­στών ισχύος των ηλε­κτρα­μα­ξών που δημιουρ­γή­θηκε κατά την σύγκρουση.

Η πυρ­κα­γιά, που προ­κλή­θηκε αμέσως μετά την έναρξη της φωτιάς, οφεί­λε­ται κυρίως στην ύπαρξη καύ­σι­μης ύλης, δηλαδή στα υλικά κατα­σκευής των βαγο­νιών (υφα­σμά­τινα καθί­σματα, ξύλινη επέν­δυση στα πλαϊνά και στο πάτωμα, αφρολέξ καθι­σμά­των, πολυ­ε­στε­ρι­κές κουρ­τί­νες), που βρέ­θη­καν κοντά και πάνω από τον καιό­μενο μετα­σχη­μα­τι­στή ισχύος της ηλε­κτρά­μα­ξας της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας IC62.

Πηγή: dikastiko.gr / ethnos.gr