Κάνουμε δίαιτα στα παιδιά; Αν ναι, πότε;

Την πρώτη θέση στην παχυ­σαρ­κία ενη­λί­κων στην Ευρώπη και τη δεύτερη θέση στην παιδική παχυ­σαρ­κία κατέχει η Ελλάδα.

Τα ποσοστά των παχύ­σαρ­κων και υπέρ­βα­ρων παιδιών παρα­μέ­νουν ιδιαι­τέ­ρως αυξη­μένα στο 41,3%, με τα αγόρια να κατέ­χουν λίγο υψη­λό­τερα ποσοστά στο υπερ­βάλ­λον βάρος και στην παχυ­σαρ­κία σε σχέση με τα κορί­τσια. Η παχυ­σαρ­κία απο­τε­λεί πλέον μία από τις βασι­κό­τε­ρες αιτίες θανάτου παγκο­σμίως αλλά και ένα από τα σπου­δαιό­τερα και πολυ­πα­ρα­γο­ντικά δια­τρο­φικά προ­βλή­ματα για τις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νίες.

Τα αίτια της παχυ­σαρ­κίας πέρα των λαν­θα­σμέ­νων δια­τρο­φι­κών συνή­θειών οφεί­λο­νται και σε γενε­τι­κούς, ψυχο­λο­γι­κούς, ορμο­νι­κούς, περι­βαλ­λο­ντι­κούς, δημο­γρα­φι­κούς, κοινωνικό-οικονομικούς παρά­γο­ντες, καθώς επίσης και στη μειω­μένη φυσική δρα­στη­ριό­τητα ως και πλήρη έλλειψή της αλλά και στη λήψη σχη­μά­των φαρ­μά­κων.

Είναι όμως ενδε­δειγ­μένο να κάνουμε δίαιτα στα παιδιά; Αν ναι, πότε;

Το 70% των υπέρ­βα­ρων και παχύ­σαρ­κων παιδιών και εφήβων θα γίνουν υπέρ­βα­ροι ή παχύ­σαρ­κοι ενή­λι­κες, με το ποσοστό αυτό να αυξά­νε­ται στο 80% αν ένας εκ των δύο γονέων είναι υπέρ­βα­ρος ή παχύ­σαρ­κος.

Τα προ­βλή­ματα της κακής δια­τρο­φής σε αυτές τις ανα­πτυ­ξια­κές ηλικίες μπορεί να οδη­γή­σουν πέρα από την παχυ­σαρ­κία, σε αναιμία ή ανε­πάρ­κεια θρε­πτι­κών συστα­τι­κών, με απο­τέ­λε­σμα να αυξά­νο­νται οι κίν­δυ­νοι εμφά­νι­σης κάποιων χρόνιων παθή­σεων, όπως σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της τύπου 2, δυσλι­πι­δαι­μία, ορμο­νι­κές δια­τα­ρα­χές και προ­βλή­ματα στην ανά­πτυξη του παιδιού.

Οι κακές δια­τρο­φι­κές συνή­θειες και η έλλειψη σωμα­τι­κής άσκησης συν­δέ­ο­νται με το υπερ­βάλ­λον αρρύθ­μι­στο βάρος των παιδιών. Τα ερω­τή­ματα και η αγωνία των γονέων είναι πολύ συχνή τα τελευ­ταία χρόνια και πολλές φορές από μόνοι τους βάζουν σε πολύ αυστηρό πρό­γραμμα δίαιτας τα παιδιά τους ώστε να χάσουν βάρος. Τέτοιες στρα­τη­γι­κές δυστυ­χώς δεν απο­δί­δουν καρπούς καθώς το παιδί κιν­δυ­νεύει να εμφα­νί­σει σημα­ντι­κές δια­τρο­φι­κές ελλεί­ψεις, υπο­θρε­ψία, καθυ­στέ­ρηση στην ανά­πτυξη και στο ανά­στημά του, δια­τα­ρα­χές στη δια­τρο­φική συμπε­ρι­φορά, όπως βου­λι­μία και ανο­ρε­ξία, καθώς και πιθανές δια­τα­ρα­χές στο ορμο­νικό του προφίλ.

Ο ρόλος του διατροφολόγου-διαιτολόγου

Πότε κάνουμε δίαιτα

στα παιδιά;

Το ζητού­μενο είναι τι πραγ­μα­τικά μπορούν να κάνουν οι γονείς που αντι­με­τω­πί­ζουν παρό­μοιες κατα­στά­σεις για να προ­ά­γουν την καλύ­τερη υγεία στα παιδιά τους. Το βασικό ερώτημα είναι αν τελικά κάνουμε δίαιτα στα παιδιά. Με τη βοήθεια ενός επαγ­γελ­μα­τία υγείας, όπως ενός δια­τρο­φο­λό­γου – διαι­το­λό­γου, χρήζει άκρως απα­ραί­τητη διότι είναι ο μόνος που θα μπο­ρέ­σει να συμ­βάλ­λει ορθώς στη δια­τρο­φική παρέμ­βαση και εκπαί­δευση σε αυτή την ευαί­σθητη παιδική ηλικία.

Η δια­τρο­φική παρέμ­βαση είναι πάντοτε εξα­το­μι­κευ­μένη στο κάθε παιδί και εξαρ­τά­ται άμεσα από το βάρος, την ηλικία και το πόσο πρόθυμο είναι το παιδί για αυτή τη συνερ­γα­σία. Σε ηλικίες κάτω των 3 ετών δεν ακο­λου­θεί­ται καμία παρέμ­βαση, στη νηπιακή ηλικία 3-5 ετών στο­χεύ­ε­ται η δια­τή­ρηση του σωμα­τι­κού βάρους, ενώ στην παιδική ηλικία 6-12 ετών στα παχύ­σαρκα παιδιά μπορεί να εφαρ­μο­στεί δια­τροφή με σκοπό τη μείωση σωμα­τι­κού βάρους. Δια­τροφή με σκοπό τη μείωση σωμα­τι­κού βάρους εφαρ­μό­ζε­ται και στην εφηβική ηλικία 13-18 ετών. Συνήθως, η δια­τρο­φική αντι­με­τώ­πιση στο­χεύει στην εκμά­θηση και υιο­θέ­τηση νέων δια­τρο­φι­κών συνη­θειών στα πλαίσια μιας υγιει­νής και ισορ­ρο­πη­μέ­νης δια­τρο­φής.

Συνεπώς, μέσα από τη σωστή καθο­δή­γηση και ανα­τρο­φο­δό­τηση, καθώς και τη σημα­ντική συμβολή των γονέων, το παιδί ή ο έφηβος αρχίζει να υιο­θε­τεί υγιέ­στε­ρες δια­τρο­φι­κές συνή­θειες, με απο­τέ­λε­σμα να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί το σωμα­τικό του βάρος και στη συνέ­χεια να επέλθει σε μια σταθερή και υγιή μείωση σωμα­τι­κού βάρους και λίπους.

Ο ρόλος των γονέων στη δια­μόρ­φωση των δια­τρο­φι­κών συνη­θειών

των παιδιών

H οικο­γέ­νεια μπορεί να επη­ρε­ά­σει ποι­κι­λο­τρό­πως τη διαι­τη­τική πρό­σληψη και συμπε­ρι­φορά του παιδιού, αλλη­λε­πι­δρώ­ντας με το περι­βάλ­λον στο οποίο ανήκει. Οι γονείς δηλώ­νουν συχνά τη διάθεσή τους να βελ­τιώ­σουν τις δια­τρο­φι­κές συνή­θειες του παιδιού τους, προ­σπα­θώ­ντας να ενι­σχύ­σουν την κατα­νά­λωση τρο­φί­μων που θεω­ρού­νται υγιει­νές επι­λο­γές και ταυ­τό­χρονα, να απο­δυ­να­μώ­σουν την κατα­νά­λωση εκείνων που πρέπει να κατα­να­λώ­νο­νται λιγό­τερο συχνά. Οι πρα­κτι­κές, όμως, που συνήθως χρη­σι­μο­ποιούν και συγκε­κρι­μένα ο περιο­ρι­σμός, η επι­βρά­βευση ή η πίεση για κατα­νά­λωση, μπορεί να οδη­γή­σουν σε αντί­θετα από τα αρχικώς επι­διω­κό­μενα απο­τε­λέ­σματα. Αντί­θετα, η εξοι­κεί­ωση με τα «νέα» τρόφιμα, καθώς και ο ρόλος των γονέων ως προ­τύ­πων με σκοπό τα παιδιά να μιμη­θούν τη συμπε­ρι­φορά τους φαί­νε­ται να είναι πιο απο­δο­τι­κές μέθοδοι. Επο­μέ­νως:

1. Μην ξεχνάτε πως εσείς είστε τα πρότυπα των παιδιών σας, συνεπώς φρο­ντί­στε και στο κομμάτι της δια­τρο­φής να έχετε συνή­θειες και συμπε­ρι­φο­ρές άξιες προς μίμηση.

2. Περιο­ρί­στε τις συχνές εξόδους και την κατα­νά­λωση γρή­γο­ρου φαγητού (fast food) όπως και ανα­ψυ­κτι­κών.

3. Φρο­ντί­στε να επεν­δύ­ετε περισ­σό­τερο χρόνο στα οικο­γε­νειακά γεύματα. Όσα περισ­σό­τερα γεύματα κατα­να­λώ­νει η οικο­γέ­νεια μαζί, τόσο περισ­σό­τερο αυτό βοηθάει στον καλύ­τερο έλεγχο λήψης τροφής του παιδιού, όπως και στο ισχυ­ρό­τερο δέσιμο της οικο­γέ­νειας.

4. Ενθαρ­ρύ­νετε τα παιδιά σας να εντά­ξουν το πρωινό γεύμα στην καθη­με­ρινή τους δια­τροφή.

5. Μην πιέζετε τα παιδιά σας να τρώνε όλο τους το φαγητό αν τα ίδια δε θέλουν.

6. Τονίστε πόσο σημα­ντι­κός είναι ο αργός τρόπος μασή­μα­τος της τροφής, καθώς επίσης και το πόσο σημα­ντικό είναι, μόλις νιώθουν το αίσθημα πλη­ρό­τη­τας να δια­κό­πτουν το φαγητό.

7. Φρο­ντί­στε ώστε να υπάρ­χουν πάντα φρέσκα φρούτα στο ψυγείο. Πάρτε την πρω­το­βου­λία να κόψετε φρούτα σε ένα μπολ και να τα μοι­ρα­στείτε μαζί με το παιδί σας το από­γευμα. Θα το λατρέ­ψουν!

8. Δια­βά­στε προ­σε­κτικά τις ετι­κέ­τες των τρο­φί­μων πριν αγο­ρά­σετε ένα προϊόν για τα παιδιά το οποίο πολλές φορές μπορεί να θεω­ρεί­ται αρκετά υγιεινό αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τητα να μην είναι.

9. Τρόφιμα με κενές θερ­μί­δες και πλούσια σε κορε­σμένα λιπαρά και ζάχαρη θα πρέπει να μην αγο­ρά­ζο­νται συχνά από εσάς ή τους συγ­γε­νείς.

10. Απο­φύ­γετε να κάνετε μόνοι σας δίαιτα στο παιδί σας, καθώς και να του στε­ρείτε τροφές που όλα τα παιδιά συνη­θί­ζουν να τρώνε. Καλό θα ήταν να συμ­βου­λευ­τείτε ένα δια­τρο­φο­λόγο – διαι­το­λόγο για την έναρξη μιας ισορ­ρο­πη­μέ­νης δια­τρο­φής στο παιδί σας.

Συμπε­ρα­σμα­τικά

Για να μπο­ρέ­σουν οι γονείς να ενι­σχύ­σουν την υιο­θέ­τηση υγιει­νών δια­τρο­φι­κών συνη­θειών και συμπε­ρι­φο­ράς στα παιδιά τους, προ­τεί­νε­ται να φρο­ντί­ζουν για τη δια­θε­σι­μό­τητα και την προ­σβα­σι­μό­τητα των τρο­φί­μων, να λει­τουρ­γούν ως πρότυπα συμπε­ρι­φο­ράς και να προ­ά­γουν τη δημιουρ­γία μιας σχέσης αμοι­βαίας εμπι­στο­σύ­νης με τα παιδιά τους.

ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΤΕ το σημα­ντικό ρόλο του διατροφολόγου-διαιτολόγου, ένας επι­στή­μο­νας υγείας που μπορεί να βοη­θή­σει μέσω της δια­τρο­φι­κής παρέμ­βα­σης και εκπαί­δευ­σης τους γονείς και τα παιδιά να προ­λά­βουν και να αντι­με­τω­πί­σουν την παιδική παχυ­σαρ­κία.

Για περισ­σό­τε­ρες δια­τρο­φι­κές συμ­βου­λές μπο­ρείτε να επι­κοι­νω­νή­σετε με τον Μοράρη Κ. Εμμα­νουήλ, Msc αθλη­τικό διαι­το­λόγο – δια­τρο­φο­λόγο.