Κύμα φυγής από νοσηλευτές σε burnout

Η εργα­σιακή εξά­ντληση οδήγησε πολλούς εργα­ζο­μέ­νους στα νοσο­κο­μεία να εγκα­τα­λεί­ψουν τη θέση τους ανα­ζη­τώ­ντας μια καλύ­τερη τύχη.

Την ψυχική τους ηρεμία διεκ­δι­κούν όλο και περισ­σό­τε­ροι νοση­λευ­τές, ανα­ζη­τώ­ντας διέξοδο από την εξου­θέ­νωση που είναι συνώ­νυμη με τις συν­θή­κες εργα­σίας στα δημόσια νοσο­κο­μεία. Μάλιστα, η ένταση της δυσα­ρέ­σκειας και της ματαί­ω­σης που βιώνουν απο­τυ­πώ­νε­ται στο γεγονός πως θυσιά­ζουν μια μόνιμη θέση για να μην… καούν και οι ίδιοι από το burnout που δια­περνά τη ραχο­κο­κα­λιά του ΕΣΥ.

Μοιραία, οι εκπρό­σω­ποι του κλάδου προ­βλέ­πουν σοβα­ρούς κλυ­δω­νι­σμούς στη λει­τουρ­γία των νοσο­κο­μείων εξαι­τίας της εξε­λισ­σό­με­νης «μαύρης τρύπας» στην περί­πτωση που δεν ανα­κο­πεί το κύμα φυγής τα επόμενα χρόνια. Τα όσα περι­γρά­φει στο «Βήμα» ο Γιώργος Αβρα­μί­δης, πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Συν­δι­κα­λι­στι­κής Νοση­λευ­τι­κής Ομο­σπον­δίας του ΕΣΥ (ΠΑΣΥΝΟ-ΕΣΥ), είναι ενδει­κτικά.

Εισι­τή­ριο χωρίς επι­στροφή

Βλέπει, όπως λέει, συνα­δέλ­φους του με 15 χρόνια προ­ϋ­πη­ρε­σίας να δηλώ­νουν παραί­τηση για να διο­ρι­στούν (με σύμβαση) ως σχο­λι­κοί νοση­λευ­τές. Αλλοι επι­στρέ­φουν στα φοι­τη­τικά έδρανα (κατά κανόνα φοιτούν στο Ανοιχτό Πανε­πι­στή­μιο), με την ελπίδα πως το πτυχίο θα τους ανοίξει τον δρόμο για την κάλυψη διοι­κη­τι­κών θέσεων. Παράλ­ληλα, από την έναρξη της κρίσης υπο­λο­γί­ζει πως 3.500-5.000 έλληνες νοση­λευ­τές έχουν βγάλει εισι­τή­ριο χωρίς επι­στροφή στο εξω­τε­ρικό, δηλώ­νο­ντας μάλιστα ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι με την επιλογή τους και κατη­γο­ρη­μα­τικά αρνη­τι­κοί στο ενδε­χό­μενο επι­στρο­φής τους.

Απα­ριθ­μώ­ντας τα οφέλη της «εξόδου» των συνα­δέλ­φων του δια­πι­στώ­νει κανείς πως η μονι­μό­τητα δεν απο­τε­λεί πλέον δέλεαρ. «Ενας σχο­λι­κός νοση­λευ­τής εργά­ζε­ται πέντε ημέρες την εβδο­μάδα, με συγκε­κρι­μένο ωράριο και σε ένα καλό περι­βάλ­λον. Απο­λαμ­βά­νει τα Σαβ­βα­το­κύ­ριακά του και τις αργίες, με απο­τέ­λε­σμα να εγκα­τα­λεί­πει τη σιγου­ριά του Δημο­σίου για να εργα­στεί ως συμ­βα­σιού­χος» εξηγεί ο κ. Αβρα­μί­δης.

Αρνού­νται τον διο­ρι­σμό

Ούτε το ταμείο ανερ­γίας με τη λήξη της σχο­λι­κής χρονιάς και οι μειω­μέ­νες απο­λα­βές δεν φαί­νε­ται να απο­θαρ­ρύ­νουν τους νοση­λευ­τές που παραι­τού­νται από το ΕΣΥ. Αρκεί κανείς να ανα­λο­γι­στεί πως τους τελευ­ταί­ους οκτώ μήνες από τον «Ευαγ­γε­λι­σμό» έχουν απο­χω­ρή­σει του­λά­χι­στον 30 επι­κου­ρι­κοί νοση­λευ­τές, ενώ άλλοι τόσοι από το Δαφνί σε διά­στημα μίας πεντα­ε­τίες. Ορι­σμέ­νοι από αυτούς έχουν αιτηθεί μετά­θεση σε άλλο νοσο­κο­μείο με λιγό­τερο φόρτο εργα­σίας.

Στο μεταξύ, δεκάδες θέσεις νοση­λευ­τών και λοιπών εργα­ζο­μέ­νων που προ­κη­ρύσ­σο­νται μέσω ΑΣΕΠ παρα­μέ­νουν άγονες. Οι διο­ρι­ζό­με­νοι δηλώ­νουν άρνηση πλή­ρω­σης της θέσης. Οσοι δε διο­ρί­ζο­νται εργά­ζο­νται ήδη ως επι­κου­ρι­κοί με απο­τέ­λε­σμα να μη συρ­ρι­κνώ­νε­ται η μαύρη τρύπα.  Ετσι, μοιραία, όπως περι­γρά­φει ο κ. Αβρα­μί­δης, δημιουρ­γεί­ται ένας φαύλος κύκλος. Τα  κενά γεννούν πίεση και ο φόρτος εργα­σίας τάσεις φυγής. «Το σύστημα υγείας, δημόσιο και ιδιω­τικό, χρειά­ζε­ται του­λά­χι­στον τη συν­δρομή 40.000-45.000 νοση­λευ­τών. Ομως αυτή τη στιγμή δεν υπη­ρε­τούν περισ­σό­τε­ροι από 30.000. Κατά μέσο όρο η ανα­λο­γία νοση­λευ­τών ανά 1.000 κατοί­κους στις χώρες του ΟΟΣΑ πλη­σιά­ζει τους εννέα με δέκα. Στις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες αγγίζει τους 18 όταν στη χώρα μας αντι­στοι­χούν περίπου 3 νοση­λευ­τές ανά 1.000 κατοί­κους» σημειώ­νει στο «Βήμα» ο Δημή­τριος Πιστό­λας, πρό­ε­δρος του Εθνικού Συμ­βου­λίου Ανά­πτυ­ξης της Νοση­λευ­τι­κής. Επι­κα­λεί­ται δεδο­μένα ακόμη πιο δυσοί­ωνα. Ανα­φέ­ρει πως κάθε χρόνο απο­φοι­τούν 850-900 νέοι νοση­λευ­τές (ΠΕ και ΤΕ) «εκ των οποίων θα μείνουν στη χώρα και θα εργα­στούν στο συγκε­κρι­μένο πεδίο περί τους 650. Κατά το ίδιο διά­στημα θα συντα­ξιο­δο­τη­θούν ή θα αλλά­ξουν επάγ­γελμα  1.200-1.300».

Οπως προ­σθέ­τει ο κ. Αβρα­μί­δης τα επόμενα ένα με δύο χρόνια θα συντα­ξιο­δο­τη­θεί το 15%-20% των νοση­λευ­τών που εργά­ζο­νται αυτή τη στιγμή στο σύστημα. Και καθώς τα νούμερα δεν βγαί­νουν, δεν είναι μόνον το ΕΣΥ που μετρά πληγές.  «Δεν ανοί­γουν εξι­δει­κευ­μέ­νες μονάδες και τμήματα ακόμη στον ιδιω­τικό τομέα γιατί δεν μπορούν να προ­σελ­κύ­σουν νοση­λευ­τές» συμπλη­ρώ­νει ο κ. Πιστό­λας.

Ενας στους δύο υγειο­νο­μι­κούς με συναι­σθη­μα­τική εξά­ντληση

Είναι γεγονός πως το burnout στους νοση­λευ­τές είναι παγκό­σμιο φαι­νό­μενο που επι­δει­νώ­θηκε εν μέσω παν­δη­μίας. Ελλη­νική έρευνα που είχε απο­κα­λύ­ψει «Το Βήμα» τον Μάιο του 2021 (είχε δημο­σιευ­τεί στο «Ιinternational Journal of Enviromental Research and Public Health») κατέ­ληγε πως ένας στους δύο υγειο­νο­μι­κούς βιώνει υψηλό ή μέτριο επίπεδο συναι­σθη­μα­τι­κής εξά­ντλη­σης ενώ παράλ­ληλα το άγχος τους λυγίζει. Αντί­στοιχα στις ΗΠΑ το 52% των νοση­λευ­τών σκέ­φτο­νται να αλλά­ξουν δουλειά ενώ εκτι­μά­ται πως τέσ­σε­ρις στους 10 νοση­λευ­τές στο βρε­τα­νικό NHS παρα­δέ­χο­νται πως «δεν αντέ­χουν άλλο».

Ομως, στο εξω­τε­ρικό οι αμοιβές είναι πιο δελε­α­στι­κές με απο­τέ­λε­σμα οι προ­σφε­ρό­με­νες θέσεις να παρα­μέ­νουν ελκυ­στι­κές για νέους επι­στή­μο­νες που θέλουν να δοκι­μά­σουν τις αντοχές τους. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρε­ται πως στη Γερ­μα­νία ο πρω­το­διο­ρι­ζό­με­νος νοση­λευ­τής έχει να λαμ­βά­νει 2.700 ευρώ τον μήνα. Μετά από τρία χρόνια υπη­ρε­σίας ο μισθός του θα ξεπερνά τις 3.000.

Πίσω στη χώρα μας, o μισθός του νοση­λευτή ξεκινά από τα 830 ευρώ ενώ έπειτα από 23 χρόνια στο ΕΣΥ οι απο­λα­βές του αγγί­ζουν περί τα 1.300 ευρώ (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του επι­δό­μα­τος επι­κίν­δυ­νης και ανθυ­γιει­νής εργα­σίας που ανέρ­χε­ται σε 150 ευρώ μεικτά και ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί σε 200 ευρώ). Μία σημα­ντική λεπτο­μέ­ρεια είναι πως o μισθός του ανα­πλη­ρωτή σχο­λι­κού νοση­λευτή είναι 885,75 ευρώ.

Υπό τα δεδο­μένα αυτά, ο δρ Γεώρ­γιος Ιντας, τομε­άρ­χης Εργα­στη­ρια­κού Τομέα στο νοσο­κο­μείο «Αγιος Παντε­λε­ή­μων», παρα­δέ­χε­ται πως στο νοσο­κο­μείο του οι ανάγκες καλύ­πτο­νται οριακά, γεγονός που έχει επί­πτωση στους ασθε­νείς. «Η νοση­λευ­τική δεν πρέπει να περιο­ρί­ζε­ται μόνον στη χορή­γηση φαρ­μά­κων. Οφεί­λεις να εκπαι­δεύ­εις τον ασθενή για την αυτο­φρο­ντίδα του όταν επι­στρέ­ψει σπίτι, να τον μετα­κι­νείς στο κρεβάτι ώστε να απο­φευ­χθούν οι κατα­κλί­σεις κ.ο.κ.».

Στην πράξη, υπάρ­χουν νοση­λευ­τές που δου­λεύ­ουν 10 ημέρες αδιά­κοπα με κυλιό­μενο ωράριο. Καθώς οι βάρδιες δεν βγαί­νουν, είναι κοινό μυστικό πως σε κλι­νι­κές με 40 ασθε­νείς οι ανάγκες καλύ­πτο­νται από 1-2 νοση­λευ­τές ή ακόμη και βοηθούς νοση­λευ­τών. Η εργα­σιακή πίεση είναι η αιτία που επαγ­γελ­μα­τίες υγείας εμφα­νί­ζουν αυτο­ά­νοσα, συμπλη­ρώ­νει ο κ. Ιντας. «Λύσεις υπάρ­χουν, αρκεί να ερω­τη­θούν οι κατάλ­λη­λοι άνθρω­ποι» επι­μέ­νει ο κ. Πιστό­λας. «Πρέπει να συστα­θεί νοση­λευ­τι­κός κλάδος και να υπάρξει ειδικό μισθο­λό­γιο, που να ανα­γνω­ρί­ζει το έργο των νοση­λευ­τών» κατα­λή­γει.

Πηγή tovima.gr