Ξεπερνούν τις 33.000 τα θύματα του σεισμού σε Τουρκία και Συρία – Η ώρα της απολογίας για Ερντογάν

Περισ­σό­τε­ροι από 33.000 άνθρω­ποι έχουν ανα­συρ­θεί νεκροί από τα συντρίμ­μια σε Τουρκία και Συρία, εξαι­τίας του φονικού σεισμού 7,8 Ρίχτερ με  επί­κε­ντρο το Καχραν­μαρ­μα­ράς.

Ταυ­τό­χρονα οι ελπίδες για διάσωση περισ­σό­τε­ρων επι­ζώ­ντων, ολοένα και λιγο­στεύ­ουν εν μέσω παγετού.

Τα τελευ­ταία στοι­χεία δεί­χνουν ότι 33.181 άνθρω­ποι έχασαν τη ζωή τους συνο­λικά και στις δύο χώρες.

Ο αριθμός των νεκρών στην Τουρκία έχει ανέλθει στους 29.605, ανα­κοί­νωσε την Κυριακή το Τουρ­κικό Κέντρο Συντο­νι­σμού Έκτα­κτης Ανάγκης SAKOM.

Στη Συρία, ο συνο­λι­κός αριθμός των θανάτων ανέρ­χε­ται σε 3.576, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων 2.168 σε περιο­χές που ελέγ­χο­νται από αντάρ­τες στα βορειο­δυ­τικά, σύμφωνα με την ομάδα πολι­τι­κής άμυνας «Λευκά Κράνη», και 1.408 θάνατοι σε περιο­χές της Συρίας που ελέγ­χο­νται από την κυβέρ­νηση, σύμφωνα με συριακά κρατικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, επι­κα­λού­μενα το υπουρ­γείο Υγείας το Σάββατο.

Η ώρα της απο­λο­γίας για Ερντο­γάν

του Κων­στα­ντί­νου Φίλη

Ο κατα­στρο­φι­κός σεισμός σε Τουρκία και Συρία έχει πρω­τί­στως ανθρώ­πινη διά­σταση. Ο πατέρας που αρνεί­ται να αφήσει το χέρι της νεκρής κόρης του, η μεγάλη αδερφή που μέσα στα συντρίμ­μια προ­στα­τεύει τον μικρό­τερο αδερφό της, ο δια­σώ­στης που ξεδι­ψάει ένα εγκλω­βι­σμένο παιδί, προ­σφέ­ρο­ντάς του νερό με το καπάκι ενός πλα­στι­κού μπου­κα­λιού, είναι συγκλο­νι­στι­κές και βασα­νι­στι­κές για το μυαλό εικόνες. Κάνο­ντας, όμως, απότομη προ­σγεί­ωση στην κυνική πραγ­μα­τι­κό­τητα, καλού­μα­στε να αξιο­λο­γή­σουμε τις συνέ­πειες του σεισμού στο πολι­τικό και εξω­τε­ρικό πεδίο.

Πριν από δυόμισι εβδο­μά­δες βρέθηκα με μέλη της ελλη­νι­κής αντι­προ­σω­πείας του Ελλη­νο­τουρ­κι­κού Φόρουμ, μιας πλατ­φόρ­μας δια­λό­γου ανάμεσα σε Ελληνες, Τούρ­κους, Ελλη­νο­κύ­πριους και Τουρ­κο­κύ­πριους, στην Αγκυρα. Είχαμε την ευκαι­ρία να συνα­ντη­θούμε, μεταξύ άλλων, με τον Τούρκο υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Τσα­βού­σο­γλου, εκπρο­σώ­πους των κομ­μά­των της αντι­πο­λί­τευ­σης και τον Μπα­μπα­τζάν, πρώην υπουργό Οικο­νο­μι­κών και Εξω­τε­ρι­κών του Ερντο­γάν και πλέον πρόεδρο ενός εκ των έξι κομ­μά­των του συνα­σπι­σμού της αντι­πο­λί­τευ­σης.

Τα στελέχη της αντι­πο­λί­τευ­σης εξέ­φρα­σαν μια υπερ­βο­λική αισιο­δο­ξία, στα όρια της ευφο­ρίας, για το απο­τέ­λε­σμα των εκλογών. Εκ των στε­νό­τε­ρων συμ­βού­λων της Ακσενέρ, με περι­παι­κτικό τρόπο μας είπε ότι «ο Ερντο­γάν έχει το προ­νό­μιο να επι­λέ­ξει τη μέρα που θα ηττηθεί». Οταν βέβαια ρωτή­θηκε για ανά­λο­γες περι­πτώ­σεις, όπου ένας αυταρ­χι­κός ηγέτης έχασε την εξουσία μέσω εκλογών, δεν είχε απά­ντηση. Εθεσα το ίδιο ερώτημα στον Μάικλ Ρούμπιν και με δυσκο­λία ανα­κά­λεσε τον Πινοσέτ (έχασε πρώτα σε δημο­ψή­φι­σμα) και τον Μιλό­σε­βιτς (εξω­θή­θηκε σε πρόωρες εκλογές). Οπως και να έχει, οι δημο­σκο­πή­σεις μέχρι τον σεισμό της προη­γού­με­νης Δευ­τέ­ρας έδει­χναν σαφές προ­βά­δι­σμα της αντι­πο­λί­τευ­σης για τις κοι­νο­βου­λευ­τι­κές εκλογές, αφού το άθροι­σμα των έξι κομ­μά­των αγγίζει το 45%-47%, με το κόμμα Ερντο­γάν, αν και προη­γεί­ται, να καθη­λώ­νε­ται από το πολύ χαμηλό ποσοστό (κάτω του 6%) του κυβερ­νη­τι­κού του εταίρου, Μπα­χτσελί και έτσι να μην υπερ­βαί­νει το 35%-37%.

Οι προ­ε­δρι­κές εκλογές, όμως, είναι δια­φο­ρε­τι­κές. Σύμφωνα με τον προ­γραμ­μα­τι­σμό, στις 13 Φεβρουα­ρίου θα ανα­κοι­νω­νό­ταν ο «εκλε­κτός» της αντι­πο­λί­τευ­σης, που δεν θα ήταν άλλος από τον Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου. Ισως όμως μετα­κι­νη­θεί χρονικά, μια και η χώρα θρηνεί τους νεκρούς της. Το ίδιο θα μπο­ρούσε να γίνει και με την ημε­ρο­μη­νία διε­ξα­γω­γής των εκλογών, με τη 18η Ιουνίου να είναι εκ των επι­κρα­τέ­στε­ρων ημε­ρο­μη­νιών, αν και ο Ερντο­γάν ίσως επι­χει­ρή­σει –με πολύ μεγα­λύ­τερο βαθμό δυσκο­λίας και ήδη υπο­ψια­σμέ­νους τους αντι­πά­λους του– να τις μετα­φέ­ρει αργό­τερα, ακόμη και κατά έξι μήνες.

Σε αυτή τη μέχρις εσχάτων μάχη, η αντι­πο­λί­τευση προ­σπα­θεί να κερ­δί­σει τη μάχη των εντυ­πώ­σεων και την εύνοια δυνά­μεων του εξω­τε­ρι­κού, προ­δια­θέ­το­ντας για δομικές αλλαγές στο Σύνταγμα και κατ’ επέ­κταση τη λει­τουρ­γία της δια­κυ­βέρ­νη­σης, από το υπερ­συ­γκε­ντρω­τικό και αντι­θε­σμικό μοντέλο της αρχής του ενός σε ένα συλ­λο­γικό σχήμα, με αυξη­μέ­νες αρμο­διό­τη­τες στον πρω­θυ­πουργό (που κατάρ­γησε ο Ερντο­γάν) και το κοι­νο­βού­λιο. Πιά­νο­ντας το νήμα από εκεί που το αφήνει ο Μπάι­ντεν, η τουρ­κική αντι­πο­λί­τευση χρη­σι­μο­ποιεί τους ίδιους όρους για να εμφα­νί­σει τον αγώνα της κατά της κυβέρ­νη­σης ως μάχη της δημο­κρα­τίας απέ­να­ντι στον αυταρ­χι­σμό.

Κατά τις συζη­τή­σεις, μας έγινε επίθεση γοη­τείας για να κατα­στεί εμφα­τι­κό­τερη η δια­φο­ρο­ποί­ησή τους από τις τακτι­κές Ερντο­γάν, ακόμη και σε σχέση με τα ελλη­νο­τουρ­κικά, με μέλος της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης με ισχυρό έρεισμα στον Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου να χαρα­κτη­ρί­ζει τις απειλές του Τούρκου προ­έ­δρου σε βάρος μας παρα­βί­αση του κατα­στα­τι­κού χάρτη του ΟΗΕ και να υπό­σχε­ται διάλογο αντί για φρε­γά­τες και πλωτά γεω­τρύ­πανα.

Συνο­λικά οι συνο­μι­λη­τές μας εκ μέρους της αντι­πο­λί­τευ­σης κρά­τη­σαν απο­στά­σεις από το τουρ­κο­λι­βυκό σύμφωνο και ορι­σμέ­νοι με δια­κρι­τικό τρόπο ακόμη και από τη «Γαλάζια Πατρίδα», κατη­γο­ρώ­ντας τον Ερντο­γάν για στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, θεω­ρώ­ντας την υπεύ­θυνη για τη σύμπηξη αντι­τουρ­κι­κού μετώπου στην περιοχή. Ο Τσα­βού­σο­γλου, από μεριάς του, επέ­μεινε στη στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών, με τόνο προ­σε­κτικά προει­δο­ποι­η­τικό σε περί­πτωση που συνε­χι­στεί ο εξο­πλι­σμός των νησιών, αν και η ατμό­σφαιρα στον απόηχο του τρο­μα­κτι­κού σεισμού θα μετριά­σει εύλογα για κάποιο χρονικό διά­στημα τις κορώνες σε βάρος της Ελλάδας.

Ο Ερντο­γάν είναι αρκετά στρι­μωγ­μέ­νος και έχει μεγάλη ανάγκη την εξω­τε­ρική χρη­μα­το­δο­τική βοήθεια για να επου­λώ­σει γρήγορα τις πληγές των κατα­στρο­φών, με ορατό τον κίνδυνο απώ­λειας του ελέγχου, παρά την επιβολή κατά­στα­σης έκτα­κτης ανάγκης για τρεις μήνες στις δέκα επαρ­χίες για να έχει την πρω­το­βου­λία των κινή­σεων. Βέβαια πλήτ­τε­ται η εικόνα του κρα­ταιού ηγέτη μιας ισχυρής χώρας, που δήθεν τα κατα­φέρ­νει μόνη της και υψώνει το ανά­στημά της. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή τον απα­σχο­λεί πώς θα ανα­τρέ­ψει την αρνη­τική εικόνα του στο εσω­τε­ρικό και προς τούτο οφείλει να ανα­θε­ω­ρή­σει, έστω και προ­σω­ρινά, τακτι­κές και στρα­τη­γι­κές πτυχές της εξω­τε­ρι­κής του πολι­τι­κής.

Ανε­ξάρ­τητα από το τερά­στιο μέγεθος του σεισμού, θα βρεθεί απο­λο­γού­με­νος για τα λάθη στον χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό και τις χτυ­πη­τές αδυ­να­μίες ενός προ­σω­πο­πα­γούς και διε­φθαρ­μέ­νου μοντέ­λου, ενώ παράλ­ληλα θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­σει απο­τε­λε­σμα­τικά και γρήγορα εκρη­κτικά προ­βλή­ματα περί­θαλ­ψης, στέ­γα­σης, ανερ­γίας, παν­δη­μιών, ανοι­κο­δό­μη­σης και εν τέλει τη δυσα­ρέ­σκεια, αν όχι οργή, των συμπα­τριω­τών του. Και δη σε περιο­χές φίλα προ­σκεί­με­νες στο κυβερ­νών κόμμα, όπου διαβιοί σχεδόν το 15% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού της χώρας. Η τρα­γω­δία αυτή ενδέ­χε­ται να «ξαπλώ­σει» τον Ερντο­γάν στην προ­κρού­στεια κλίνη, με τα γνωστά απο­τε­λέ­σματα.

Ο κ. Κων­στα­ντί­νος Φίλης είναι διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Διεθνών Υπο­θέ­σεων, καθη­γη­τής του Αμε­ρι­κα­νι­κού Κολ­λε­γίου Ελλάδος και ανα­λυ­τής διεθνών θεμάτων του ΑΝΤ1.

Πηγή kathimerini.gr