ΕΙΔΗΣΕΙΣ

FT: Το παρασκήνιο των «μυστικών συναντήσεων» για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

news room 10 λεπτά ανάγνωση
Γλυπτά του Παρθενώνα

Σε μια σουίτα ξενο­δο­χείου στο Knightsbridge, με μπάνιο από ιταλικό μάρμαρο, ξεχω­ρι­στά επι­λεγ­μένα έργα τέχνης και «ελαφρά υφά­σματα», δύο άνδρες, 50 ετών πάνω-κάτω, που είχαν συμ­φω­νή­σει να συνα­ντη­θούν υπό τον όρο της από­λυ­της μυστι­κό­τη­τας, ανα­ρω­τιό­ντου­σαν: «Μπο­ρούμε να γρά­ψουμε Ιστορία;».

Ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ελλάδας, Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, σύμφωνα με ρεπορ­τάζ των Financial Times, είχε προ­σκα­λέ­σει τον Τζορτζ Οσμπορν, πρώην Συντη­ρη­τικό πολι­τικό και νυν πρόεδρο του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου, να διε­ρευ­νή­σει την πιθα­νό­τητα συμ­φω­νίας για τον τερ­μα­τι­σμό μίας από τις πιο σκληρές πολι­τι­κές και πολι­τι­στι­κές δια­μά­χες του κόσμου: για την τύχη των 2.500 ετών Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα.

Δύο αιώνες αφότου απο­σπά­στη­καν από τα ερείπια του ναού του Παρ­θε­νώνα στην Αθήνα από έναν Βρετανό ευγενή, οι θησαυ­ροί, γνωστοί και ως «Ελγί­νεια Μάρμαρα», είναι από τους λαμπρό­τε­ρους στο Βρε­τα­νικό Μουσείο. Στε­γα­σμένα σε μια ειδική αίθουσα, τα γλυπτά των Ολύ­μπιων θεών, κενταύ­ρων και πολε­μι­στών, είναι απα­ρά­μιλλα δείγ­ματα της τέχνης και της φιλο­δο­ξίας της Αθήνας του πέμπτου αιώνα π.Χ.

Η έξαρση της πολι­τι­στι­κής διπλω­μα­τίας έχει επα­να­φέ­ρει την προσοχή στα ιδιαι­τέ­ρως φορ­τι­σμένα επι­χει­ρή­ματα που αφορούν τα Γλυπτά του Παρ­θε­νώνα, πώς έφτασαν στη Βρε­τα­νία και πώς μπορεί να υπο­στη­ρι­χθεί η παρα­μονή τους στο Λονδίνο. Στο Βρε­τα­νικό Μουσείο όμως δεν υπάρ­χουν και πολλά στοι­χεία τού από δεκα­ε­τίες αιτή­μα­τος για τα έργα τέχνης να σταλούν στην Ελλάδα. Υπάλ­λη­λος του μου­σείου ανέφερε ότι τα φυλ­λά­δια που ασχο­λού­νται με τη σχετική διαμάχη εκτί­θε­νται στην κύρια αίθουσα, αλλά όταν οι Financial Times επι­σκέ­φθη­καν το Μουσείο δεν υπήρχε τίποτε να δια­βά­σει κανείς. Κατόπιν ερω­τή­σεων στο γκισέ των πλη­ρο­φο­ριών, κάποια φυλ­λά­δια βρέ­θη­καν σε ένα ντου­λάπι.

Η έκκληση για τον επα­να­πα­τρι­σμό και η διαμάχη για την ιδιο­κτη­σία ανα­φέ­ρο­νται εκεί, όπως και η ανέ­γερση του νέου Μου­σείου της Ακρό­πο­λης το 2009, αλλά το υπό­λοιπο κείμενο υπε­ρα­σπί­ζε­ται με θέρμη τη θέση του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου. Εκεί περι­λαμ­βά­νε­ται και ο αμφι­λε­γό­με­νος ισχυ­ρι­σμός ότι ο λόρδος Ελγιν, πρέσβης της Βρε­τα­νίας στην Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία, αφαί­ρεσε απο­σπα­σμένα αγάλ­ματα και το κτίσμα «δρώντας υπό την πλήρη γνώση και άδεια» των τοπικών αρχών (εννο­ώ­ντας τους Οθω­μα­νούς).

Ομοίως το θέμα έχει αντί­στοιχη έκθεση στο Μουσείο της Ακρό­πο­λης που εγκαι­νιά­στηκε το 2009. Εκεί εκτί­θε­νται δύο είδη αγαλ­μά­των στον τρίτο όροφο με θέα στον Παρ­θε­νώνα: τα πραγ­μα­τικά αγάλ­ματα και τα αντί­γραφα όσων απου­σιά­ζουν. Τοπο­θε­τη­μένα πλάι πλάι, δημιουρ­γούν έντονη αντί­θεση. Πέρα από τη σαφή ανα­γραφή ότι το πραγ­μα­τικό αντι­κεί­μενο τέχνης βρί­σκε­ται στο Λονδίνο, δεν υπάρ­χουν περαι­τέρω επε­ξη­γη­μα­τι­κές ανα­φο­ρές, εκτός από ένα βίντεο που εξηγεί την απώλεια των Γλυπτών στους επι­σκέ­πτες.

Σε άλλα σημεία, το Μουσείο ανα­δει­κνύει τα κομ­μά­τια μαρ­μά­ρου που πριο­νί­στη­καν και αφαι­ρέ­θη­καν από τον λόρδο Ελγιν και την ομάδα του, καθώς προ­σπα­θού­σαν να μειώ­σουν το βάρος όσων θα μετέ­φε­ραν στη Βρε­τα­νία.

Ο Νίκος Στα­μπο­λί­δης, γενικός διευ­θυ­ντής του Μου­σείου της Ακρό­πο­λης και καθη­γη­τής Αρχαιο­λο­γίας, τονίζει ότι κανένα μουσείο εκτός Αθηνών δεν μπορεί να προ­σφέ­ρει στους επι­σκέ­πτες του την εμπει­ρία της θέασης των Γλυπτών ακριβώς στον χώρο όπου φιλο­τε­χνή­θη­καν. «Δεν μπορείς να τα νιώσεις κάτω από το αττικό φως ή να δεις πώς τα επη­ρε­ά­ζουν οι αλλαγές των εποχών», εξηγεί.

Το πρόσωπο-κλειδί της από­σπα­σης των Γλυπτών

«Το πρόσωπο-κλειδί στην από­σπαση των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα είναι ο Ιταλός ζωγρά­φος Τζοβάνι Μπα­τί­στα Λου­σιέρι», σύμφωνα με την Τατιάνα Πούλου, αρχαιο­λόγο με έδρα την Αθήνα, που μίλησε στους Financial Times. Ο Ελγιν προ­σέ­λαβε τον Λου­σιέρι ως επι­κε­φα­λής της καλ­λι­τε­χνι­κής του ομάδας, σκε­πτό­με­νος ότι θα μπο­ρούσε να κατα­στή­σει την αρχαιο­ελ­λη­νική αρχι­τε­κτο­νική ευρέως διάσημη, όχι μόνο μέσω απει­κο­νί­σεων αλλά και με τη δημιουρ­γία εκμα­γείων και ακριβών αντι­γρά­φων που θα μπο­ρού­σαν να μετα­φερ­θούν στη Βρε­τα­νία.

Η κ. Πούλου έχει μελε­τή­σει τα αρχεία του λόρδου Ελγιν στην κατοι­κία του (Broomhall House) κοντά στο Εδιμ­βούργο, στη Σκωτία, εξε­τά­ζο­ντας πάνω από 500 επι­στο­λές που αντάλ­λαξε κατά τη διάρ­κεια της θητείας του ως πρέσβη. Λέει, μάλιστα, ότι συχνά ανα­τρί­χιαζε δια­βά­ζο­ντάς τες. Σε μία από αυτές με ημε­ρο­μη­νία Σεπτεμ­βρίου 1801, λέει, «ο Λου­σιέρι ζήτησε από τον λόρδο Ελγιν 12 πριόνια για να κόψει τα γλυπτά από τον ναό και να μειώσει το βάρος τους». Τον Ιανουά­ριο του 1802 έγραψε εκ νέου στον Ελγιν: «Λόρδε μου, με χαρά σάς αναγ­γέλλω ότι έχω πλέον στην κατοχή μου οκτώ μετόπες, εκείνη όπου οι κένταυ­ροι μετα­φέ­ρουν μια γυναίκα. Το κομμάτι μάς προ­ξέ­νησε πολλών ειδών προ­βλή­ματα, και υπο­χρε­ώ­θηκα να γίνω λίγο βάρ­βα­ρος».

Το πρώτο πλοίο που φόρτωσε ο Λου­σιέρι έφυγε από την Αθήνα τον ίδιο χρόνο, φορ­τω­μένο με 16 κιβώτια γεμάτα αρχαιό­τη­τες, ωστόσο βυθί­στηκε ανοικτά των Κυθήρων. Χωρίς να φεισθεί εξόδων, ο Ελγιν προ­σέ­λαβε τους καλύ­τε­ρους κατα­δύ­τες που υπήρχαν –Καλύ­μνιους σφουγ­γα­ρά­δες– οι οποίοι εργά­ζο­νταν επί τρία χρόνια για να ανα­σύ­ρουν από τον βυθό τους θησαυ­ρούς. Αν και οι καλ­λι­τε­χνι­κοί αυτοί θησαυ­ροί τελικά έφτασαν στη Βρε­τα­νία, ο Ελγιν κατα­στρά­φηκε οικο­νο­μικά. Η όλη επι­χεί­ρηση του κόστισε 74.000 στερ­λί­νες της εποχής εκείνης, που αντι­στοι­χούν σε περίπου 5,5 εκα­τομ­μύ­ρια σημε­ρι­νές λίρες (ή 6,2 εκατ. ευρώ). Το 1816 το Βρε­τα­νικό Μουσείο αγόρασε τα Γλυπτά από τον Ελγιν για λιγό­τερο από τα μισά χρήματα, όπως ανα­φέ­ρει η βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα.

Για κάποιους στη Βρε­τα­νία, ο Ελγιν κατέστη μισητός, με πρώτον τον σπου­δαίο λόρδο Βύρωνα, τον ποιητή του Ρομα­ντι­σμού που έδωσε και τη ζωή του για την απε­λευ­θέ­ρωση της Ελλάδας. Εγραψε ότι όποιος βλέπει το απο­τέ­λε­σμα «αναί­σθητη έχει την καρδιά που αβούρ­κωτη απο­μέ­νει, μετόπες, τείχη και βωμούς βλέ­πο­ντας σκόνη, αράδα να σου τα γδύνουν Βρε­τα­νοί», στο ποίημά του «Το Προ­σκύ­νημα του Τσάιλντ Χάρολντ» (μτφρ. Στέ­φα­νος Μύρτας). Οπως επι­ση­μαί­νει ο Ρίτσαρντ Λάμπερτ, η Ελλάδα διέθετε από τότε τους καλύ­τε­ρους εκπρο­σώ­πους των απόψεών της.

Σήμερα εκείνος που προ­σφέ­ρει συμ­βου­λές δημο­σίων σχέσεων στον Ελληνα πρω­θυ­πουργό είναι ο Εντ Γουί­λιαμς, επι­κε­φα­λής της Edelman στην Ευρώπη. Μετά την εκλογή του το 2019, ο κ. Μητσο­τά­κης, όπως σημειώ­νουν οι Financial Times, απο­φά­σισε να ασχο­λη­θεί ξανά με το ζήτημα των Γλυπτών, που είχε «παγώσει» για χρόνια. Κατα­νο­ώ­ντας ότι δεν υφί­στατο κάποια προ­φα­νής νομική οδός για την ανά­κτησή τους, άρχισε να εργά­ζε­ται προς την επιρροή της βρε­τα­νι­κής κοινής γνώμης, εξη­γώ­ντας τις ελλη­νι­κές θέσεις στα βρε­τα­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Ο άνεμος πλέον έχει γίνει ούριος για εκείνον: έρευνα της YouGov το 2021 έδειξε ότι το 59% των Βρε­τα­νών θεωρεί πως τα Γλυπτά ανήκουν στην Ελλάδα, έναντι του 18% που θεωρεί ότι ανήκουν στο Ηνωμένο Βασί­λειο.

Η διαμάχη τότε και σήμερα

Η διαμάχη που χρο­νο­λο­γεί­ται από τον 19ο αιώνα βρί­σκε­ται πλέον στο επί­κε­ντρο στον 21ο και αμφι­σβη­τεί κατά πόσον τα μουσεία στη Δύση –περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων «γιγά­ντων» όπως το Βρε­τα­νικό Μουσείο και το Λούβρο– θα πρέπει να επι­στρέ­ψουν τα έργα τέχνης στις χώρες προ­έ­λευ­σής τους. Στην πλέον πρό­σφατη ανα­τροπή των μακρο­χρό­νιων πολι­τι­κών σχετικά με τον επα­να­πα­τρι­σμό, μουσεία ανά τον κόσμο έχουν αρχίσει να επι­στρέ­φουν τα διάσημα χάλκινα αρι­στουρ­γή­ματα του Μπενίν, τα οποία λεη­λά­τη­σαν Βρε­τα­νοί στρα­τιώ­τες κατά τον 19ο αιώνα στη Νιγηρία. Το Βρε­τα­νικό Μουσείο, που δια­θέ­τει πάνω από 900 από αυτά τα έργα τέχνης, δεν έχει ακόμη ανα­κοι­νώ­σει κάποια επι­στροφή, αλλά δήλωσε ότι «εμπλέ­κε­ται ενεργά» σε συζη­τή­σεις με νιγη­ρια­νούς οργα­νι­σμούς, όντας ένα από τα πολυά­ριθμα μουσεία στη λεγό­μενη Ομάδα Δια­λό­γου Μπενίν. Η τελευ­ταία βοηθά στη δημιουρ­γία νέων μου­σείων στην πόλη Μπενίν, όπου αντι­κεί­μενα των συλ­λο­γών τους θα τεθούν εντέλει σε μόνιμη έκθεση.

Οσοι αμφι­σβη­τούν το κίνημα για την επι­στροφή θησαυ­ρών λένε, ανα­φέ­ρει η βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα, πως υπάρχει ανάγκη για οργα­νι­σμούς όπου το σύνολο της πολι­τι­στι­κής ιστο­ρίας θα μπορεί να ιδωθεί και να απορ­ρο­φη­θεί σε έναν ενιαίο χώρο. «Το επι­χεί­ρημα για τη δια­τή­ρηση των Γλυπτών εδώ είναι ότι μπορεί κανείς να τα δει στο συνο­λικό πλαίσιο της ανθρω­πό­τη­τας», ανα­φέ­ρει ο Λάμπερτ, πρώην πρό­ε­δρος του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου.

Το πρό­βλημα, επι­ση­μαί­νει η Μέρι Μπίερντ, ειδική στην ιστορία των κλα­σι­κών χρόνων και μέλος του συμ­βου­λίου του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου, είναι πως τα Γλυπτά επι­τε­λούν δύο απο­στο­λές που αλλη­λο­συ­γκρού­ο­νται. Από τη μία πλευρά, απο­τε­λούν ένα πολύ ισχυρό σύμβολο του ελλη­νι­κού έθνους, αλλά, όπως λέει, «απο­τε­λούν επίσης ενεργά σύμβολα και εκπρο­σώ­πους της ιδέας του ελλη­νι­κού και του κλα­σι­κού πολι­τι­σμού παγκο­σμίως… Εχουν και εθνικό και διεθνή ρόλο», λέει.

Οι «ανοη­σίες» και τα επι­χει­ρή­ματα

Με 8 εκα­τομ­μύ­ρια αντι­κεί­μενα στις απο­θή­κες του, δεν μπορεί το Βρε­τα­νικό Μουσείο να βρει άλλο τρόπο να εξη­γή­σει αυτό το αφήγημα, ανα­ρω­τιού­νται οι Financial Times. Αυτό πιστεύει ο Βέιζι, απορ­ρί­πτο­ντας ως «ανοη­σίες» τον ισχυ­ρι­σμό ότι τα Γλυπτά πρέπει να παρα­μεί­νουν στο Λονδίνο ως τμήμα μια ολι­στι­κής εμπει­ρίας του παγκό­σμιου πολι­τι­σμού. «Το Βρε­τα­νικό Μουσείο είναι γεμάτο από αρχαιο­ελ­λη­νικά έργα τέχνης που θα μπο­ρού­σαν τέλεια να ανα­πλη­ρώ­σουν τον ρόλο των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα [ως εκπρό­σω­ποι] της αρχαιο­ελ­λη­νι­κής γλυ­πτι­κής», εξηγεί.

Το επι­χεί­ρημα ότι η επίλυση της δια­μά­χης για τον Παρ­θε­νώνα θα φέρει το Βρε­τα­νικό Μουσείο προ μιας χιο­νο­στι­βά­δας εξε­λί­ξεων με μαζικές επι­στρο­φές απορ­ρί­πτε­ται και από πολλούς ειδι­κούς στα μουσεία. Ο Αλε­ξά­ντερ Χέρμαν, διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Τεχνών και Νόμου, λέει πως τα Γλυπτά είναι «κοντά σε αυτό που λέμε μονα­δικά» σε σχέση με το ενδια­φέ­ρον που η διαμάχη έχει προ­κα­λέ­σει και την ένταση των συναι­σθη­μά­των από την πλευρά των διεκ­δι­κη­τών [δηλαδή της Ελλάδας].

Η Μπίερντ λέει στη βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα ότι η εντύ­πωση που έχουν ορι­σμέ­νοι για τους συμ­βού­λους του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου ως «κάτι γερο­ξε­κού­τη­δες» που προ­σπα­θούν να εμπο­δί­σουν την επι­στροφή των Γλυπτών στην Ελλάδα δεν θα μπο­ρούσε να απέχει περισ­σό­τερο από την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Τα μέλη του συμ­βου­λίου, τονίζει, έχουν «υπο­χρέ­ωση έναντι του μέλ­λο­ντος του μου­σείου και μία από τις πτυχές που θα δια­τη­ρή­σει την πρόοδο του μου­σείου είναι να βρούμε μια αρχή για την επίλυση αυτού» του ζητή­μα­τος.

Η άποψή της είναι ότι το Βρε­τα­νικό Μουσείο μπορεί να ιδωθεί ως ένα είδος «δανει­στι­κής βιβλιο­θή­κης». Θα ήθελε εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι να βλέπουν τα Γλυπτά όχι μόνο στο Λονδίνο και την Αθήνα αλλά και σε πόλεις όπως η Βομβάη στην Ινδία. Και προ­σθέ­τει: «Το Λονδίνο είναι μια παγκό­σμια πόλη. Χρειά­ζε­ται και ένα παγκό­σμιο μουσείο». Το θέμα είναι πώς θα πρέπει να είναι σήμερα ένα μουσείο του 18ου αιώνα.

Η απά­ντηση του Οσμπορν σε αυτό το ευρύ­τερο ερώτημα είναι το αξίας ενός δισε­κα­τομ­μυ­ρίου λιρών Σχέδιο Ροζέττα, η μεγα­λύ­τερη ανα­δό­μηση μου­σείου που έχει γίνει ποτέ στη Βρε­τα­νία. Στόχος του σχεδίου είναι η ανα­νέ­ωση ενός γερα­σμέ­νου κτιρίου και η «επα­νί­δρυσή» του ως μου­σείου, καθι­στώ­ντας το λιγό­τερο «μεσογειο-κεντρικό» και ανα­δει­κνύ­ο­ντας περισ­σό­τερη τέχνη προ­ερ­χό­μενη από την Ασία, την Αφρική και την Αμερική. Σχε­τι­κές λεπτο­μέ­ρειες πρό­κει­ται να ανα­κοι­νω­θούν την ερχό­μενη άνοιξη.

Ο ίδιος έχει μιλήσει με συνα­δέλ­φους του σχετικά με το πώς αυτό το και­νο­φα­νές μουσείο θα μπο­ρέ­σει να αντι­με­τω­πί­σει το παλαιό ζήτημα των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα, λέγο­ντας ότι θα πρέπει να αγκα­λιά­σει το θέμα και να το χρη­σι­μο­ποι­ή­σει ώστε να εξη­γή­σει τον λόγο που τώρα απο­τε­λούν τμήμα μιας «ευρύ­τε­ρης συμ­φω­νίας με την Αθήνα».

Εάν τα μέλη του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου ανα­ζη­τού­σαν κάλυψη για την πολι­τική αδρά­νειας, το πολι­τικό περι­βάλ­λον στη Βρε­τα­νία δεν θα μπο­ρούσε να είναι πιο θετικό σε μια τέτοια στάση, δεδο­μέ­νης της απο­στρο­φής της κυβέρ­νη­σης των Συντη­ρη­τι­κών για την «κουλ­τούρα της αφύ­πνι­σης» (woke culture). Η αντί­δρασή της σε δια­μαρ­τυ­ρίες κατά αμφι­σβη­τού­με­νων δημό­σιων γλυπτών, για παρά­δειγμα, ήταν να αλλάξει το 2021 τη νομο­θε­σία ώστε να απαιτεί για την απο­μά­κρυνσή τους άδεια από την πολε­ο­δο­μία.

Παρά ταύτα, οι Ελληνες πολι­τι­κοί, σημειώ­νουν οι FT, θεωρούν ότι, αν δεν επι­λυ­θεί το ζήτημα των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα, θα είναι δυσκο­λό­τερο για το μουσείο του Οσμπορν να συγκε­ντρώ­σει το 1 δισ. λίρες στο σημε­ρινό πλαίσιο. «Για τους δωρητές, ιδιαι­τέ­ρως στις ΗΠΑ, θα είναι θετικό να δουν» την επίλυσή του, λέει Ελληνας πολι­τι­κός που επι­κα­λεί­ται η βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα. Ο Οσμπορν επα­να­λαμ­βά­νει στους συνα­δέλ­φους του ότι οι προ­τά­σεις του για δανει­σμό των Γλυπτών στην Αθήνα δεν αφορούν τα χρήματα ή την προ­σέλ­κυση δισε­κα­τομ­μυ­ριού­χων, αλλά σίγουρα αυτό θα βοη­θούσε.

Εάν πρό­κει­ται να υπάρξει συμ­φω­νία για τα Γλυπτά, δεν ανα­μέ­νε­ται πριν από τις εκλογές στην Ελλάδα, στις οποίες ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης εμφα­νί­ζε­ται ως επι­κρα­τέ­στε­ρος, σημειώ­νε­ται ακόμα στο δημο­σί­ευμα. Οπως τονί­ζουν οι FT, δεν πρό­κει­ται να προ­συ­πο­γρά­ψει κάτι που πρα­κτικά θα σημαί­νει ότι το Βρε­τα­νικό Μουσείο δανεί­ζει «κλεμ­μένα» αντι­κεί­μενα στη χώρα από όπου υπο­τί­θε­ται πως κλά­πη­καν. Εντού­τοις, και οι δύο πλευρές ανα­μέ­νουν την επα­νά­ληψη των συνο­μι­λιών και πιστεύ­ουν ότι δεν έχει υπάρξει στο παρελ­θόν καλύ­τερη ευκαι­ρία για συμ­φω­νία, παρά την πολι­τική ρητο­ρική γύρω από αυτή τη διαμάχη.

Ο Οσμπορν δεν χρειά­ζε­ται βρε­τα­νική πολι­τική υπο­στή­ριξη για να δανεί­σει τα Γλυπτά στην Ελλάδα –αφού ανήκουν στο μουσείο– αλλά σε κατ’ ιδίαν συζη­τή­σεις του λέει ότι η κυβέρ­νηση του Ρίσι Σούνακ θα στη­ρί­ξει έτσι κι αλλιώς την ιδέα. Ο Βέιζι συμ­φω­νεί με αυτό: «Δεν πιστεύω ότι ο Τζορτζ θα προβεί σε δανει­σμό χωρίς πρότερη συμ­φω­νία με τη βρε­τα­νική κυβέρ­νηση. Μπορεί να υπήρχαν εκκλή­σεις προς την κυβέρ­νηση ώστε να παρέμ­βει, αλλά δεν νομίζω ότι θα το έκανε».

«Υπάρχει σοβαρή πιθα­νό­τητα αυτό να μην έχει απο­τε­λέ­σματα», έχει πει σε φίλους του ο Οσμπορν. «Υπάρχει όμως και σοβαρή πιθα­νό­τητα τελικά να έχει. Υπάρχει λόγος που αυτό δεν έχει επι­λυ­θεί – είναι ότι δεν είναι εύκολο».

Η Μπίερντ, πάντως, τρέφει ελπίδες: «Νομίζω ότι έχει αλλάξει κάτι στην πολι­τική», λέει. «Αλλά αν θεωρώ ότι σε 50 ή ίσως σε 20 χρόνια όλα τα Γλυπτά θα είναι στο ίδιο μέρος; Οχι».

Πηγή: Financial Times

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.