ΑΠΟΨΕΙΣ

Ανάγκη για συναινετική διόρθωση στρατηγικής

news room
4 λεπτά ανάγνωση

Εστω και καθυ­στε­ρη­μένα, γίνεται πλέον γενικά απο­δε­κτό ότι η τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα θα ενταθεί έτι περαι­τέρω το 2023. Ωστόσο, δεν φαί­νε­ται να προ­βλη­μα­τί­ζει η εύλογη δια­πί­στωση ότι οι βελ­τιώ­σεις που επήλθαν στην απο­τρε­πτική μας ισχύ κατά την τελευ­ταία τριετία απο­δει­κνύ­ο­νται ανε­παρ­κείς για να κάμψουν την τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα. Αραγε, τι περισ­σό­τερο πρέπει να συμβεί για να επα­νε­ξε­τα­στούν συναι­νε­τικά πτυχές της εθνικής στρα­τη­γι­κής;

Μισόν αιώνα µετά τη Μετα­πο­λί­τευση είναι πρω­τί­στως ανα­γκαίο να ανα­ρω­τη­θούμε για τον πραγ­μα­τικό στόχο που υπη­ρε­τεί η στρα­τη­γική μας. Συνε­χί­ζουμε να ανα­μέ­νουμε είτε ότι η Τουρκία θα απο­γοη­τευ­θεί και θα παραι­τη­θεί από τις βλέψεις της είτε ότι θα της το επι­βά­λει το διεθνές δίκαιο ή ενδε­χο­μέ­νως μια τρίτη δύναμη; Ή μήπως εφη­συ­χά­ζουμε με την ψευ­δαί­σθηση ότι την απο­τρέ­ψαμε από τους στόχους της, ενώ αντι­θέ­τως αυξάνει συνεχώς το εύρος των επι­διώ­ξεών της; Εντός της ίδιας περιό­δου δαπα­νή­σαμε, επι­πλέον για τα παρα­πάνω, μείζον διπλω­μα­τικό κεφά­λαιο και κατα­γρά­ψαμε ανυ­πο­λό­γι­στα δια­φυ­γό­ντα κέρδη: αδια­φο­ρή­σαμε (πλην λίγων εξαι­ρέ­σεων) για τον γεω­οι­κο­νο­μικό πλούτο μιας ΑΟΖ μέχρι και τέσ­σε­ρις φορές μεγα­λύ­τε­ρης από την ξηρά μας, αλλά και για τους καρπούς μιας ειρη­νι­κής συνεν­νό­η­σης. Οσο για τα υπερ­σύγ­χρονα και πανά­κριβα εξο­πλι­στικά προ­γράμ­ματά μας, δεν ήταν ποτέ δια­θέ­σιμα την ώρα της ανάγκης, αφού υλο­ποιού­νταν σχεδόν πάντα μετά τις κρίσεις (1974, 1987, 1996, 2020).

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι παράλ­ληλα, ότι παρά την προ­τί­μησή μας στη διεθνή δικαιο­σύνη, τελικά χρη­σι­μο­ποι­ή­σαμε και τις άλλες δύο μεθό­δους επί­λυ­σης προ­βλη­μά­των που προ­βλέ­πει το διεθνές δίκαιο, δηλ. τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και τη μεσο­λά­βηση. Θεω­ρη­τικά εξα­κο­λου­θούμε να θεο­ποιούμε ως πανά­κεια την προ­σφυγή στη Χάγη, παρα­γνω­ρί­ζο­ντας τις τερά­στιες δια­φο­ρές σε σχέση με τη δεκα­ε­τία του 1970 και την ανα­στροφή πλεύσης της Αγκυρας, η οποία πλέον δείχνει να προτιμά το (για εμάς απα­ρά­δε­κτο) «όλα στη Χάγη». Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, όμως, δοκι­μά­σαμε συχνό­τατα τόσο τις διμε­ρείς δια­πραγ­μα­τεύ­σεις (που απο­κα­λούμε κατ’ ευφη­μι­σμόν «διάλογο», «διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές», «μέτρα οικο­δό­μη­σης εμπι­στο­σύ­νης» κ.ά.) όσο και τη μεσο­λά­βηση τρίτων χωρών. Στην τελευ­ταία προ­σφύ­γαμε μάλιστα στις πιο επι­κίν­δυ­νες στιγμές (Ιμια 1996, «Ορούτς Ρέις» 2020) με την ελπίδα να «συγκρα­τη­θεί» η τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα – για να εισπρά­ξουμε τελικά την τήρηση «ίσων απο­στά­σεων». Ανάλογη προ­σπά­θεια φαί­νε­ται να εκτυ­λίσ­σε­ται παρα­σκη­νιακά και σήμερα ενόψει της κυο­φο­ρού­με­νης κρίσης του 2023. Χωρίς όμως φιλό­δοξο σχε­δια­σμό δεν δια­φαί­νο­νται ρεα­λι­στι­κές ελπίδες για αισθητά δια­φο­ρε­τική έκβαση. Από πλευράς τους μάλιστα, Τούρκοι ανα­λυ­τές προσ­δο­κούν χαρα­κτη­ρι­στικά ότι ο Ερντο­γάν «θα τα πάρει όλα με το στιλό», προ­ε­ξο­φλώ­ντας επι­κίν­δυνα ότι η Ελλάδα δεν θα «σηκώσει το γάντι» της ένοπλης ανα­μέ­τρη­σης.

Η χώρα χρειά­ζε­ται την «έξυπνη» αξιο­ποί­ηση των δύο μεγα­λύ­τε­ρων όπλων που δια­θέ­τει: της συμ­με­το­χής στην Ε.Ε. και του διε­θνούς δικαίου της θάλασ­σας. Στην Ε.Ε. η έλλειψη συνο­λι­κού σχεδίου (λαν­θα­σμένα ανα­πα­ρά­γε­ται και σήμερα ως τέτοιο το «Ελσίνκι») οδήγησε σε αμφί­ση­μες δηλώ­σεις στή­ρι­ξης των «27», ακόμη και απέ­να­ντι στον τουρ­κικό ανα­θε­ω­ρη­τι­σμό, τις οποίες επι­πλέον η Αγκυρα χλευά­ζει απτόητη. Αλλά ούτε και το δίκαιο της θάλασ­σας αξιο­ποι­ή­σαμε απο­τε­λε­σμα­τικά: η 9η χώρα στον κόσμο σε μήκος ακτο­γραμ­μών επέλεξε να εξα­ντλή­σει (ανα­πο­τε­λε­σμα­τικά) το ενδια­φέ­ρον της στα 12 ναυτικά μίλια, αδια­φο­ρώ­ντας για τα πολ­λα­πλά­σια οφέλη της ΑΟΖ και απέ­χο­ντας εντυ­πω­σιακά μέχρι και σήμερα από την απλή –έστω– απο­τύ­πωση επί χάρτου συντε­ταγ­μέ­νων θέσεων. Επι­πλέον, υπό την πίεση του (νομικά ανυ­πό­στα­του αλλά επί του πεδίου υπαρ­κτού) τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου, απο­δε­χθή­καμε στις οριο­θε­τή­σεις με Ιταλία και Αίγυπτο σχεδόν αδια­νό­η­τες μέχρι τότε ρυθ­μί­σεις.

Συναφής είναι και ο προ­βλη­μα­τι­σμός σχετικά με την καλο­δε­χού­μενη επί­δειξη δυνα­μι­σμού με τις έρευνες νότια της Κρήτης. Σημα­το­δο­τεί άραγε τον εμπλου­τι­σμό της στάσης μας με στοι­χεία Realpolitik πριν οι υδρο­γο­νάν­θρα­κες απο­λέ­σουν τη σημασία τους; Χωρίς δηλαδή να παρα­βλέ­πε­ται η θεμε­λιώ­δης σημασία του διε­θνούς δικαίου για τη χώρα μας, αρχί­σαμε μήπως να συνυ­πο­λο­γί­ζουμε και τη χρη­σι­μό­τητα δυνα­μι­κών (όχι απε­ρί­σκε­πτων) κινή­σεων; Μήπως η οιονεί μονο­με­ρής οριο­θέ­τηση από μέρους μας απέ­να­ντι στη Λιβύη (χάρτης Μανιάτη) και η θετική υποδοχή αντί­στοι­χης κίνησης της Αιγύ­πτου παρα­πέ­μπουν σε μια στα­διακή συνει­δη­το­ποί­ηση ότι από μόνο του το διεθνές δίκαιο δεν αρκεί για να κάμψει τους Τούρ­κους μιμητές του Πούτιν;

Συμπε­ρα­σμα­τικά, εν µέσω διογκούµενης αµφισβήτησης των μετα­πο­λε­μι­κών «ιερών κανόνων» περί απα­ρα­βί­α­στου των συνόρων, μόνο περιττή δεν θα έπρεπε να θεω­ρεί­ται η επα­να­ξιο­λό­γηση της εθνικής στρα­τη­γι­κής. Μήπως θα ήταν εθνικά χρήσιμη, ενόψει των παράλ­λη­λων προ­ε­κλο­γι­κών περιό­δων του 2023 και των κρί­σι­μων στρα­τη­γι­κών απο­φά­σεων που θα απαι­τη­θούν, η έναρξη δια­κρι­τι­κών «προ­πο­νή­σεων εθνικής συνεν­νό­η­σης» μεταξύ των αρμο­δίων των μεγα­λύ­τε­ρων κομ­μά­των (ίσως μέσω κοινών συνε­δριά­σεων Εθνικού Συμ­βου­λίου Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής και ΚΥΣΕΑ), ώστε να απο­φευ­χθούν νέες τρα­γω­δίες τύπου Ιμίων;

* Ο κ. Γιάννης Βαλη­νά­κης είναι καθη­γη­τής, πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Αρι­στείας/ΕΚΠΑ, πρώην υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών.

Πηγή kathimerini.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.