Πέθανε ο «Βασιλιάς» της μπάλας Πελέ

Την τε­λευ­ταία του πνοή, σε ηλι­κία 82 ετών, άφησε ο Βρα­ζι­λιά­νος θρύ­λος του πο­δο­σφαί­ρου, Πελέ, έπει­τα από πο­λύ­μη­νη μάχη με τον καρ­κί­νο.

Η απώ­λεια του κατά γε­νι­κή ομο­λο­γία κα­λύ­τε­ρου πο­δο­σφαι­ρι­στή όλων των επο­χών, ο οποί­ος νο­ση­λευό­ταν εδώ και εβδο­μά­δες σε νο­σο­κο­μείο του Σάο Πάολο, προ­κα­λεί θλίψη σε ολό­κλη­ρη την – πο­δο­σφαι­ρό­φι­λη και μη – υφή­λιο.

Η κα­τά­στα­ση της υγεί­ας του Βρα­ζι­λιά­νου αστέ­ρα είχε επι­δει­νω­θεί ση­μα­ντι­κά το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, καθώς εκεί­νος είχε πάψει να αντα­πο­κρί­νε­ται στις χη­μειο­θε­ρα­πεί­ες ενώ είχε νο­σή­σει και με Covid.

Οι κόρες του Πελέ, Φλά­βια και Κέλι Κρι­στί­να Να­σι­μέ­ντο ήταν στο πλευ­ρό του τις πε­ρα­σμέ­νες ημέ­ρες, ενώ το Σάβ­βα­το (24/12) έφθα­σε στο νο­σο­κο­μείο «Άλ­μπερτ Αϊν­στάιν» και ο γιός του, Εντί­νιο, για να πε­ρά­σουν την πα­ρα­μο­νή των Χρι­στου­γέν­νων και τα Χρι­στού­γεν­να μαζί.

Ο Πελέ ει­σή­χθη στο νο­σο­κο­μείο «Άλ­μπερτ Αϊν­στάιν» πίσω στα τέλη του Νο­εμ­βρί­ου (29 Νο­εμ­βρί­ου), προ­κει­μέ­νου να επα­νε­κτι­μη­θεί η θε­ρα­πεία του για τον καρ­κί­νο που ήταν ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κή, αλλά έπει­τα εμ­φά­νι­σε και λοί­μω­ξη του ανα­πνευ­στι­κού που προ­κλή­θη­κε λόγω Covid. Στην πο­ρεία ωστό­σο, μέσα στον μήνα Δε­κέμ­βριο, οι ια­τροί δια­πί­στω­σαν «εξέ­λι­ξη» του καρ­κί­νου ενώ ο Πελέ θα άρ­χι­ζε να εμ­φα­νί­ζει πα­ράλ­λη­λα και «νε­φρι­κή και καρ­δια­κή ανε­πάρ­κεια».

Ο 82χρο­νος Πελέ είχε δια­γνω­σθεί με καρ­κί­νο του πα­χέ­ος εντέ­ρου, από τον Σε­πτέμ­βριο του 2021.

«Φεύ­γει» πλή­ρης ημε­ρών, αφή­νο­ντας πίσω μια λα­μπε­ρή κα­ριέ­ρα γε­μά­τη επι­τυ­χί­ες.

Το ρεκόρ του – των 1.281 γκολ σε 1.363 αγώ­νες – δεν έχει ξε­πε­ρα­στεί μέχρι σή­με­ρα, ενώ εκεί­νος θα μεί­νει στην ιστο­ρία και ως ο πο­δο­σφαι­ρι­στής που έχει κα­τα­κτή­σει το Πα­γκό­σμιο Κύ­πελ­λο τρεις φορές (τα έτη 1958, 1962 και 1970), την πρώτη φορά όντας μά­λι­στα μόλις 17 ετών.

Ποιος ήταν ο Πελέ

Έν­τσον Αρά­ντες ντο Να­σι­μέ­ντο (Edson Arantes do Nascimento) ή απλά Πελέ. Ο θρύ­λος, το «μαύρο μαρ­γα­ρι­τά­ρι» (Perola negra) του πα­γκο­σμί­ου πο­δο­σφαί­ρου, γεν­νή­θη­κε στις 23 Οκτω­βρί­ου 1940, στην πόλη Τρες Κο­ρα­σό­ες (στα ελ­λη­νι­κά ση­μαί­νει «τρεις καρ­διές») της πο­λι­τεί­ας Μίνας Ζε­ράις της Βρα­ζι­λί­ας. Ήταν το πρώτο παιδί από τα τρία της οι­κο­γέ­νειας και βα­φτί­στη­κε Έντι­σον προν τιμή του εφευ­ρέ­τη Τόμας Έντι­σον (πήγε στη γε­νέ­θλια πόλη του λίγο καιρό πριν από τη γέν­νη­ση του Πελέ) και στη συ­νέ­χεια αφαι­ρέ­θη­κε το «ι» από το όνομα.

Ο Πελέ ήταν ένας από τους 20 πιο ση­μα­ντι­κούς αν­θρώ­πους του 20ου αιώνα σύμ­φω­να με το πε­ριο­δι­κό Time και ο παί­κτης που έχει κα­τα­κτή­σει τρία Πα­γκό­σμια Κύ­πελ­λα.

Παι­δι­κά χρό­νια

Τα παι­δι­κά χρό­νια ήταν φτω­χι­κά. Ανα­γκα­ζό­ταν να παί­ζει μπάλα γε­μί­ζο­ντας τις κάλ­τσες του με χαρ­τιά, αφού η οι­κο­γέ­νειά του δεν είχε την οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα να του αγο­ρά­σει πα­πού­τσια. Ο πα­τέ­ρας του Ζοάο Ράμος ντο Να­σι­μέ­ντο, ελ­πι­δο­φό­ρος διε­θνής πο­δο­σφαι­ρι­στής αγω­νι­ζό­με­νος ως κε­ντρι­κός επι­θε­τι­κός, που ένας σο­βα­ρός τραυ­μα­τι­σμός στα 25 του τον υπο­χρέ­ω­σε να στα­μα­τή­σει, ήθελε ο γιος του να ακο­λου­θή­σει τον δρόμο του, σε αντί­θε­ση με την μη­τέ­ρα του Δόνα Σε­λέ­στε. Θέ­λο­ντας να βοη­θη­θεί οι­κο­νο­μι­κά και να μπο­ρέ­σει να αγο­ρά­σει δική του μπάλα δού­λευε σε κα­τα­στή­μα­τα τσα­γιού ως υπάλ­λη­λος και γυά­λι­ζε πα­πού­τσια έξω από τους κι­νη­μα­το­γρά­φους.

Ο Πελέ σχο­λείο κα­τά­φε­ρε να πάει μόνο μέχρι την τέ­ταρ­τη τάξη της πρω­το­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης. Ο δρό­μος που θα έπρε­πε να περ­πα­τή­σει ήταν δια­φο­ρε­τι­κός.

«Έζησα μια ευ­τυ­χι­σμέ­νη παι­δι­κή ηλι­κία. Ο μπα­μπάς μου, μού έλεγε ότι για να είσαι πο­δο­σφαι­ρι­στής χρειά­ζε­σαι συ­κώ­τι. Είναι ένα θε­με­λιώ­δες όρ­γα­νο του αν­θρώ­που, αν δεν λει­τουρ­γεί καλά τότε δεν είσαι καλά. Είναι σαν την καρ­διά. Ο μπα­μπάς μου ήταν πο­δο­σφαι­ρι­στής, ήταν Νο 9, είχε ση­μειώ­σει πολλά γκολ με κε­φα­λιές. Το μόνο πράγ­μα που ήθελα, να μου δώσει ο Θεός ήταν να παίξω όπως και ο πα­τέ­ρας μου. Μία από τις κα­λύ­τε­ρες συμ­βου­λές του: “Μην νο­μί­ζεις ότι είσαι κα­λύ­τε­ρος ή πιο ση­μα­ντι­κός από τους άλ­λους, είσαι ίδιος, οπότε να τους σέ­βε­σαι όλους”», είχε πει ο Πελέ στην εκ­πο­μπή της ιτα­λι­κής τη­λε­ό­ρα­σης «Che Tempo che fa» (Πως είναι ο και­ρός).

Πελέ και… «βα­σι­λιάς»

Κι αν το όνομα Πελέ είναι γνω­στό σε όλο τον κόσμο, εκεί­νος είχε δη­λώ­σει πως δεν γνω­ρί­ζει πως προ­έ­κυ­ψε το προ­σω­νύ­μιο και επί­σης ότι δεν του άρεσε, ση­μειώ­νο­ντας ότι δεν υπο­δη­λώ­νει κάτι στην πορ­το­γα­λι­κή γλώσ­σα («Το όνομά μου είναι Έν­τσον, μετά άρ­χι­σαν να με απο­κα­λούν Πελέ. Δεν μου άρεσε. Θαύ­μα­ζα τον Τόμας Εντι­σον, είναι ση­μα­ντι­κός! »). Όταν πολύ αρ­γό­τε­ρα ένας θε­ο­λό­γος του είπε ότι η λέξη αυτή υπάρ­χει στη Βίβλο και στα εβραϊ­κά ση­μαί­νει θαύμα, άλ­λα­ξε την άποψή του.

Του το «κόλ­λη­σε» ένας συμ­μα­θη­τής του στο σχο­λείο. Μέχρι σή­με­ρα υπάρ­χουν δύο εκ­δο­χές για το πώς προ­έ­κυ­ψε. Η πρώτη ανα­φέ­ρει πως μία ημέρα που έπαι­ζε πο­δό­σφαι­ρο, στα χω­ρά­φια του Τρες Κο­ρα­σό­ες με τους φί­λους του, με μία αυ­το­σχέ­δια μπάλα φτιαγ­μέ­νη με πανιά και χαρ­τιά κά­ποια στιγ­μή βρήκε πε­τα­μέ­νη, κοντά σε σταθ­μό του τρέ­νου μία παλιά, ξε­φού­σκω­τη, χα­λα­σμέ­νη, αλλά δερ­μά­τι­νη μπάλα. Έτσι και το pele που ση­μαί­νει δέρμα σε πολ­λές λα­τι­νο­γε­νείς γλώσ­σες. Η άλλη εκ­δο­χή, είναι πως το όνομα προ­ήλ­θε όταν ο ίδιος φώ­να­ζε λαν­θα­σμέ­να τον αγα­πη­μέ­νο παί­κτη του «Μπιλέ», τερ­μα­το­φύ­λα­κα της Βάσκο ντα Γκάμα.

Όσο για το «βα­σι­λιάς», είναι ένας τί­τλος που του δό­θη­κε από τον θε­α­τρι­κό συγ­γρα­φέα Νέλ­σον Ρο­ντρί­γκες όταν ήταν μόλις 17 ετών.

Αδό­κι­μες συ­γκρί­σεις

Ο Πέλε συ­νε­χί­ζει να συ­γκρί­νε­ται με τους άλ­λους με­γά­λους στην Ιστο­ρία του πο­δο­σφαί­ρου, Ντι Στέ­φα­νο, Κρόιφ, Μα­ρα­ντό­να και τους… νε­ό­τε­ρους Μέσι και Κρι­στιά­νο Ρο­νάλ­ντο. Η σύ­γκρι­ση αυτή δεν είναι μόνο άδικη, αλλά και αδύ­να­τη, ανέ­φε­ρε πρό­σφα­τα η ισπα­νι­κή εφη­με­ρί­δα Marca: δια­φο­ρε­τι­κά χρό­νια, γή­πε­δα, διαι­τη­σία, μπά­λες, φυ­σι­κή ικα­νό­τη­τα. Άλ­λω­στε το πο­δό­σφαι­ρο είναι δια­φο­ρε­τι­κό, και τί­πο­τα δεν είναι το ίδιο, σε οποιο­δή­πο­τε είδος ζωής, όπως πριν από 50 χρό­νια.

Πά­ντως σί­γου­ρα λίγοι είναι εκεί­νοι που αμ­φι­σβη­τούν την ιστο­ρι­κή αξιο­πι­στία του Σέζαρ Λουίς Με­νό­τι, πα­γκό­σμιου πρω­τα­θλη­τή το 1978 με την Αρ­γε­ντι­νή, που υπο­στή­ρι­ξε, παρά το γε­γο­νός ότι στην… συ­ζή­τη­ση «συμ­με­τεί­χαν» τρεις Αρ­γε­ντι­νοί: «Αυτός, για εμένα, ήταν ο κα­λύ­τε­ρος στην Ιστο­ρία. Ο Πελέ είχε τα πάντα, δεν του έλει­πε τί­πο­τα: μια προ­νο­μια­κή σω­μα­τι­κή διά­πλα­ση, ένας παί­κτης που κέρ­δι­ζε τις μο­νο­μα­χί­ες, ηγέ­της σαν τους θεούς… Ήταν ο με­γα­λύ­τε­ρος, ο κα­λύ­τε­ρος όλων των επο­χών».

Εκεί­νος έχει πει: «Ο κό­σμος με ρω­τά­ει πότε θα γεν­νη­θεί ο νέος Πελέ. Ποτέ! Οι γο­νείς μου έκλει­σαν το ερ­γο­στά­σιο πα­ρα­γω­γής. Όταν ο Μέσι βάλει 1.283 γκολ σαν εμένα και πάρει τρία Μου­ντιάλ, το βλέ­που­με», τό­νι­ζε συχνά.

«Στις 19 Νο­εμ­βρί­ου 1969 ση­μεί­ω­σα το 1000ο γκολ μου στο Μα­ρα­κα­νά, έχω ακόμα την μπάλα. Έζησα με­ρι­κές ση­μα­ντι­κές στιγ­μές με όλους», ανέ­φε­ρε.

Κι αν το βα­σι­κό επι­χεί­ρη­μα όσων αμ­φι­βά­λουν για την πρω­το­κα­θε­δρία του είναι ότι δεν έπαι­ξε ποτέ σε ευ­ρω­παϊ­κή ομάδα, όπου ο συ­ντε­λε­στής δυ­σκο­λί­ας είναι υψη­λό­τε­ρος σε σχέση με το βρα­ζι­λιά­νι­κο πρω­τά­θλη­μα, η απά­ντη­ση έρ­χε­ται από την ίδια την Ιστο­ρία. Παρά τις πιέ­σεις που ασκού­σαν οι με­γά­λοι σύλ­λο­γοι της Ευ­ρώ­πης για να τον απο­κτή­σουν, ο Πελέ πα­ρέ­μει­νε στη Σά­ντος 19 χρό­νια λόγω της με­γά­λης του αγά­πης για την ομάδα, αλλά και λόγω της απα­γό­ρευ­σης που ασκού­σε η κυ­βέρ­νη­ση της χώρας, μιας και ο πρό­ε­δρός της Ζάνιο Κουά­δρος το 1961 τον κή­ρυ­ξε «εθνι­κό θη­σαυ­ρό», για να τον εμπο­δί­σει να φύγει.

Γκολ και ρεκόρ

Αγω­νί­στη­κε ως δεύ­τε­ρος επι­θε­τι­κός. Η τε­χνι­κή κα­τάρ­τι­ση και η αθλη­τι­κό­τη­τά του επαι­νέ­θη­καν πα­γκο­σμί­ως, και κατά τη διάρ­κεια της κα­ριέ­ρας του ήταν γνω­στός για την άρι­στη ντρί­μπλα και πάσα του, την εξαι­ρε­τι­κή του ικα­νό­τη­τα στο ψηλό παι­χνί­δι, τη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τά του, αλλά και τη με­γά­λη του έφεση στο σκο­ρά­ρι­σμα.

Έπαι­ξε για 19 χρό­νια στη Σά­ντος (1956-1974) με τον εντυ­πω­σια­κό απο­λο­γι­σμό των 658 τερ­μά­των σε 639 ανα­με­τρή­σεις. Στη συ­νέ­χεια πήγε στις ΗΠΑ για να παί­ξει επί τρία χρό­νια στον Κόσμο της Νέας Υόρ­κης (37 γκολ σε 64 συμ­με­το­χές), του οποί­ου ανα­κη­ρύ­χθη­κε επί­τι­μος πρό­ε­δρος το 2010. Ο Πελέ τε­λεί­ω­σε την πο­λυ­ε­τή κα­ριέ­ρα του με τον Κόσμο της Νέας Υόρ­κης.

Επί­ση­μα, ο «Βα­σι­λιάς του Πο­δο­σφαί­ρου» πέ­τυ­χε 753 γκολ σε 813 παι­χνί­δια. Από αυτά, τα 77 (σε 91 αγώ­νες) με την εθνι­κή Βρα­ζι­λί­ας, αριθ­μός που τον κρα­τά­ει ακόμα στην κο­ρυ­φή των σκό­ρερ της selesao. Εκεί­νος και όχι μόνο, συ­νη­θί­ζει να ανα­φέ­ρει τον αριθ­μό 1.283 μι­λώ­ντας για τα γκολ, υπο­λο­γί­ζο­ντας εκεί­να σε ανε­πί­ση­μα παι­χνί­δια (1281 σε 1363 παι­χνί­δια σύμ­φω­να με την FIFA).

Με­τα­ξύ άλλων, κα­τέ­χει το πα­γκό­σμιο ρεκόρ επί­τευ­ξης χατ-τρικ (92), έχει θέση στο βι­βλίο «Guinness World Records» για τα ρεκόρ-γκολ και το ρεκόρ για τον μι­κρό­τε­ρο σε ηλι­κία πο­δο­σφαι­ρι­στή που έπαι­ξε σε τε­λι­κό Μου­ντιάλ και κα­τέ­κτη­σε το τρό­παιο, καθώς το 1958 στον αγώνα με την Σου­η­δία, ήταν 17 ετών και 249 ημε­ρών.

Κα­τέ­κτη­σε τρία Μου­ντιάλ (1958, 1962, 1970) με την εθνι­κή ομάδα της Βρα­ζι­λί­ας, με πρώτο εκεί­νο στη Σου­η­δία, σε ηλι­κία 17 ετών και 9 μηνών. «Το Πα­γκό­σμιο Κύ­πελ­λο στη Σου­η­δία το ’58; Δεν φα­ντά­στη­κα να κληθώ σε εκεί­νη την ηλι­κία. Υπήρ­χαν πολ­λοί άν­θρω­ποι δια­φο­ρε­τι­κοί από τους Βρα­ζι­λιά­νους (σ.σ: η πρώτη φορά που ο Πέλε έφυγε από τη Βρα­ζι­λία), όταν φτά­σα­με στο αε­ρο­δρό­μιο, δεν υπήρ­χαν μαύ­ροι. Δεν μπορώ να ξε­χά­σω το γκολ στον τε­λι­κό. Και σή­με­ρα σκέ­φτο­μαι πόσο καλός ήταν ο Θεός προς εμένα», έχει πει.

Ο Πελέ θε­ω­ρεί­ται ως ο κα­λύ­τε­ρος πο­δο­σφαι­ρι­στής του 20ού αιώνα από την FIFA και την Διε­θνή Ομο­σπον­δία Ιστο­ρί­ας και Στα­τι­στι­κής Πο­δο­σφαί­ρου (IFFHS). Κατά τη διάρ­κεια της κα­ριέ­ρας του, ήταν για με­γά­λη πε­ρί­ο­δο ο κα­λύ­τε­ρα αμει­βό­με­νος αθλη­τής στον κόσμο. Κα­τέ­χει τους τί­τλους «Πο­δο­σφαι­ρι­στής του Αιώνα» από τη FIFA, «Αθλη­τής του Αιώνα» από την Ολυ­μπια­κή Επι­τρο­πή και είναι μέλος του πο­δο­σφαι­ρι­κού Hall of Fame. To 1999 εξε­λέ­γη Πο­δο­σφαι­ρι­στής του Aιώνα μετά από ψη­φο­φο­ρία των νι­κη­τών (1956-1999) της Χρυ­σής Μπά­λας του πε­ριο­δι­κού France Football.

Το 2000, σε πα­γκό­σμια δη­μο­σκό­πη­ση της FIFA στο Δια­δί­κτυο με το ερώ­τη­μα ποιος είναι κα­λύ­τε­ρος πο­δο­σφαι­ρι­στής όλων των επο­χών, ήρθε δεύ­τε­ρος με 18%, πρώ­τος με 53,60% ήρθε ο Μα­ρα­ντό­να, ενώ αντί­θε­τα, στην ψη­φο­φο­ρία της FIFA «Football family» και των ανα­γνω­στών του πε­ριο­δι­κού FIFA Magazine ο Πελέ ήρθε πρώ­τος με 72% των ψήφων. Στην ψη­φο­φο­ρία των ει­δι­κών αθλη­τι­κο­γρά­φων, ο Πελέ ήρθε πρώ­τος με 1.705 βαθ­μούς και δεύ­τε­ρος ήρθε ο Γιό­χαν Κρόιφ με 1.303. Σε ψη­φο­φο­ρία στη Βρα­ζι­λία για τον κα­λύ­τε­ρο πο­δο­σφαι­ρι­στή του αιώνα ήρθε πρώ­τος, με δεύ­τε­ρο τον Γκα­ρίν­τσα.

Ιστο­ρί­ες και δη­μο­πρα­σί­ες

Πολ­λές είναι οι ιστο­ρί­ες που πε­ρι­βά­λουν –και δη­μιούρ­γη­σαν– τον θρύλο του Πελέ. Ο Γκι­γιέρ­μο Βε­λά­σκες, ο πρώην διαι­τη­τής, πρω­τα­γω­νί­στη­σε σε μία από αυτές. Ήταν 18 Ιου­νί­ου 1968, στην Μπο­γκο­τά, σε μια φι­λι­κή συ­νά­ντη­ση με­τα­ξύ Σά­ντος και της εθνι­κής Κο­λομ­βί­ας, που προ­ε­τοι­μα­ζό­ταν να συμ­με­τά­σχει στους Ολυ­μπια­κούς Αγώ­νες του Με­ξι­κού. Μετά 42 λεπτά στο παι­χνί­δι, ο Πελέ έκανε φάουλ σε ένα αντί­πα­λό του και είδε την κόκ­κι­νη κάρτα.

Οι δια­μαρ­τυ­ρί­ες των παι­κτών της Σά­ντος ένω­σαν τους χι­λιά­δες οπα­δούς που βρί­σκο­νταν στις κερ­κί­δες του Estadio El Campin, απαι­τώ­ντας την επι­στρο­φή του στο γή­πε­δο. Οι αντι­δρά­σεις ανά­γκα­σαν την κο­λομ­βια­νή ομο­σπον­δία να αντι­κα­τα­στή­σει τον Γκι­γιέρ­μο Βε­λά­σκες στο ημί­χρο­νο και να επι­τρέ­ψει την επι­στρο­φή του Πελέ για να αγω­νι­στεί στην επα­νά­λη­ψη.

Έναν χρόνο αρ­γό­τε­ρα, στις 19 Νο­εμ­βρί­ου 1969, στο στά­διο Maracana, ο Πελέ έγρα­ψε Ιστο­ρία ση­μειώ­νο­ντας το 1.000ο γκολ του (σε επί­ση­μα και ανε­πί­ση­μα παι­χνί­δια), νι­κώ­ντας από το ση­μείο του πέ­ναλ­τι τον Αρ­γε­ντι­νό τερ­μα­το­φύ­λα­κα Εντ­γκάρ­ντο Αντρά­ντι, κά­νο­ντας το 2-1 τον αγώνα Σά­ντος-Βάσκο ντα Γκάμα. Ο αγώ­νας δια­κό­πη­κε, καθώς πλή­θος δη­μο­σιο­γρά­φων και οπα­δών ει­σήλ­θε στον αγω­νι­στι­κό χώρο προ­κει­μέ­νου να τον απο­θε­ώ­σουν.

Εξάλ­λου, χι­λιά­δες προ­σω­πι­κά αντι­κεί­με­να του Πελέ, έχουν δη­μο­πρα­τη­θεί και με­τα­ξύ αυτών, τα τρία με­τάλ­λια του πα­γκο­σμί­ου κυ­πέλ­λου, προ­κει­μέ­νου να συ­γκε­ντρω­θούν χρή­μα­τα για φι­λαν­θρω­πι­κούς σκο­πούς αλλά και την ενί­σχυ­ση της πρώην ομά­δας του, Σά­ντος.

Στο «Tribeca Film festival», στη Νέα Υόρκη, πα­ρου­σιά­στη­κε η ται­νία για την παι­δι­κή του ηλι­κία, με τίτλο «Η γέν­νη­ση ενός Θρύ­λου». Η ται­νία σκη­νο­θε­τή­θη­κε από τους αδελ­φούς Τζεφ και Μάικλ Ζί­μπα­λιστ, συγ­γρα­φείς των ντο­κι­μα­ντέρ «Favela Rising» και «The two Escobars». Στην ται­νία πρω­τα­γω­νι­στούν με­ρι­κοί διά­ση­μοι Βρα­ζι­λιά­νοι ηθο­ποιοί, όπως οι Ρο­ντρί­γκο Σα­ντό­ρο, Μίλ­τον Γκον­σάλ­βες και ο 18χρο­νος πο­δο­σφαι­ρι­στής Κέβιν ντε Πά­ου­λα, στο ντε­μπού­το του στις οθό­νες, ο οποί­ος υπο­δύ­ε­ται τον Πελέ.

► Ο Πελέ πα­ντρεύ­τη­κε τη Ρο­σι­μέ­ρι Τσί­μπι, με την οποία απέ­κτη­σε τρία παι­διά (Εντί­νιο, Τζέ­νι­φερ, Κέλι), καθώς και με την τρα­γου­δί­στρια Ασί­ρια Να­σι­μέ­ντο, μη­τέ­ρα των δι­δύ­μων Ζό­σουα και Σε­λέ­στε, ενώ είχε επί­σης μια κόρη από την πρώην οι­κο­νό­μο του Ανί­ζια Μα­σά­ντο, τη Σά­ντρα Αρά­ντες, η οποία πέ­θα­νε το 2006. Λίγο πριν συ­μπλη­ρώ­σει 76 χρό­νια ζωής νυμ­φεύ­θη­κε στη Γκα­ρα­ού­χα, στην ακτή του Σάο Πάολο, την 50χρονη επι­χει­ρη­μα­τία ια­πω­νι­κής κα­τα­γω­γής Μάρ­σια Σι­μπέ­λε Αόκι, με την οποία δια­τη­ρού­σε σχέση από το 2010 και είχε γνω­ρί­σει στο ασαν­σέρ πο­λυ­κα­τοι­κί­ας του Σάο Πάολο, όπου και ζού­σαν.