Αντώνης Αγγελής: “Μετά από 38 χρόνια”

Ήταν μια Παρα­σκευή του Ιανουα­ρίου του 1985, σχεδόν 38 χρόνια πριν, όταν παρέ­λαβα τα κλειδιά και μαζί και την ευθύνη της λει­τουρ­γίας, της τότε ονο­μα­ζό­με­νης Δημό­σιας Βιβλιο­θή­κης Ρόδου, από τον αεί­μνη­στο Στάμο Πινιγή.

Και ήταν η επόμενη Δευτέρα, όταν πρωί-πρωί πέρασε την είσοδο του παλιού ανα­γνω­στη­ρίου ο Φώτης Βαρέλης, σημείο ανα­φο­ράς για τη Βιβλιο­θήκη, όπως και η Βιβλιο­θήκη για το έργο του. Τα λόγια του; «Καλη­μέρα γιέ μου, τι κάνεις πρε;» και αμέσως μετά η κοι­νο­ποί­ηση από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, στο οποίο υπα­γό­ταν τότε η Βιβλιο­θήκη η απόφαση της Μελίνας Μερ­κούρη, με την οποίαν ορι­ζό­μουν

Διευ­θυ­ντής της Βιβλιο­θή­κης.

Έτσι άρχισε, δεν θα πω η υπαλ­λη­λική μου στα­διο­δρο­μία, αφού ποτέ δεν είδα τη Βιβλιο­θήκη έτσι, αλλά σαν ένα ταξίδι, που σήμερα έφθασε στο τέλος του.

Ένα ταξίδι που έναν πρό­χειρο απο­λο­γι­σμό του, και ας μου συγ­χω­ρε­θεί αυτό, κατα­θέτω σήμερα.

Η συλλογή της Βιβλιο­θή­κης τότε ανήρ­χετο στα 16.000 βιβλία, σήμερα πλη­σιά­ζει τα 100.000 τεκ­μή­ρια που είναι πλήρως κατα­λο­γο­γρα­φη­μένα και ο κατά­λο­γος είναι στη διάθεση του ανα­γνω­στι­κού μας κοινού, μέσα από την ιστο­σε­λίδα της Βιβλιο­θή­κης.

Το 1985 λει­τούρ­γησε για πρώτη φορά δανει­στικό τμήμα, σήμερα αυτό αριθμεί σχεδόν 9.000 μέλη, εξυ­πη­ρε­τεί τις μορ­φω­τι­κές, εκπαι­δευ­τι­κές και ψυχα­γω­γι­κές ανάγκες των κατοί­κων του νησιού μας, ιδιαί­τερα των μαθητών και των φοι­τη­τών μας, ενώ τα βιβλία που δανεί­ζο­νται κάθε έτος υπερ­κα­λύ­πτουν σε χρη­μα­τική αξία, τα έξοδα λει­τουρ­γίας της Βιβλιο­θή­κης μαζί με τη μισθο­δο­σία του πάντοτε ελλι­πούς, σε σχέση με τις προ­βλε­πό­με­νες θέσεις, προ­σω­πι­κού της.

Το 1989 ξεκί­νη­σαν με την υπο­γραφή σχε­τι­κής Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης με το Γραφείο Μεσαιω­νι­κής Πόλης του τότε Δήμου Ροδίων, οι εργα­σίες για την επι­σκευή του μνη­μείου της Καστελ­λα­νίας, που στε­γά­ζει από το 1947 τη Βιβλιο­θήκη, κυρίως όμως για τη δημιουρ­γία του νέου μας ανα­γνω­στη­ρίου στο αίθριο του κτηρίου, εργα­σίες που χρη­μα­το­δό­τησε, το Υπουρ­γείο Παι­δείας στο οποίο πλέον υπά­γε­ται η Βιβλιο­θήκη. Αισθά­νο­μαι την υπο­χρέ­ωση να αναφέρω τον αεί­μνη­στο Θανάση Ανα­πο­λι­τάνο, τον κ. Θεοδόση Κολιάδη, την κα Άννα Παρα­σκευο­πού­λου, τον κ. Νίκο Ζαρίφη και τον κ. Χάρη Λαμπρίδη, για την εργασία που πρό­σφε­ραν και επέ­βλε­ψαν αλλά και το τεχνικό προ­σω­πικό του Γρα­φείου, που αγκά­λιασε την προ­σπά­θεια.

Αρωγός και προ­ω­θη­τική δύναμη στην προ­σπά­θειά μας αυτή, ήταν η δωρεά της οικο­γέ­νειας του αεί­μνη­στου Νερα­τζούλη Κου­τσο­νούρη ομογενή από τις ΗΠΑ. Στη μνήμη του παιδιού τους Γεωρ­γίου, η οικο­γέ­νεια Κου­τσο­νούρη πρό­σφερε μεγάλο αριθμό βιβλίων και τον εξο­πλι­σμό του νέου ανα­γνω­στη­ρίου σε Βιβλιο­θή­κες, τρα­πέ­ζια, καθί­σματα και πολυ­θρό­νες. Με απόφαση του Υπουρ­γείου Παι­δείας δόθηκε στο νέο μας ανα­γνω­στή­ριο το όνομα του αεί­μνη­στου Γεωρ­γίου Κου­τσο­νούρη.

Η Βιβλιο­θήκη το ίδιο χρονικά διά­στημα ξεκί­νησε την εκδο­τική της προ­σπά­θεια, με στόχο αφ’ ενός την ανά­δειξη του πνευ­μα­τι­κού πλούτου του νησιού μας και αφε­τέ­ρου να κάνει γνωστή την παρου­σία της, στην πνευ­μα­τική ζωή του νησιού, με τρόπο ουσια­στικό. Μέχρι σήμερα έχει εκδώσει εννέα (9) βιβλία που όχι μόνο οι συγ­γρα­φείς τους παρα­χώ­ρη­σαν στη Βιβλιο­θήκη, αλλά κάποιοι επω­μί­στη­καν και το μεγα­λύ­τερο

μέρος των εξόδων της έκδοσής τους. Για την ιστορία αυτοί είναι, ο αεί­μνη­στος καθη­γη­τής και πρό­ε­δρος της Ακα­δη­μίας Αθηνών Αγα­πη­τός Τσο­πα­νά­κης, ο αεί­μνη­στος Φώτης Βαρέλης που είχαμε την τύχη και την τιμή στο ανα­γνω­στή­ριο της Βιβλιο­θή­κης να γράψει το μεγα­λύ­τερο μέρος του έργου του, οι αεί­μνη­στοι Μανώλης και Λούλα Παπα­μα­νώλη, ο Μανόλης Μακρής, η Βάσω Αντω­νίου και η κ. Μάγδα Μαριά.

Ακο­λού­θησε η ανα­βάθ­μιση της Βιβλιο­θή­κης από το Υπουρ­γείο Παι­δείας σε Διεύ­θυνση και η μετο­νο­μα­σία της σε «Δημόσια Κεντρική Βιβλιο­θήκη Ρόδου» επι­βρά­βευση του έργου, που είχε γίνει μέχρι τότε. Κατά­φερα τότε να κάνω πράξη, ένα όνειρο που φάνταζε απραγ­μα­το­ποί­ητο. Η Βιβλιο­θήκη χρη­μα­το­δο­τή­θηκε από το Υπουρ­γείο Παι­δείας και από­κτησε κινητή μονάδα. Οφείλω στο σημείο αυτό να ευχα­ρι­στήσω την τότε Προϊ­στα­μένη της Διεύ­θυν­σης Βιβλιο­θη­κών κ. Βούλα Μπου­ζί­κου, για την αγάπη της προς τη Βιβλιο­θήκη, αγάπη που έδειξε με άμεσες και χει­ρο­πια­στές απο­φά­σεις καθώς επίσης και την Ειδική Γραμ­μα­τέα Βιβλιο­θη­κών καθη­γή­τρια Βιβλιο­θη­κο­νο­μίας κ. Δάφνη Κυριάκη-Μάνεση. Επίσης τον τότε Δήμαρχο Ροδίων κ. Γιώργο Γιαν­νό­πουλο και τον Γραμ­μα­τέα της τότε Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοι­νο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου κ. Στέλιο Ρηνιού, οι οποίοι αντα­πο­κρι­νό­με­νοι άμεσα σε αίτημα της Βιβλιο­θή­κης διέ­θε­σαν έναν οδηγό, από την ΕΤΑΙΠΡΟΦΥΚΑ.

Απο­τέ­λε­σμα άμεσα η κινητή μας Βιβλιο­θήκη να ξεκι­νή­σει τα δρο­μο­λό­γιά της και να επι­σκέ­πτε­ται κάθε μήνα όλα τα σχολεία της υπαί­θρου του νησιού της Ρόδου. Δυστυ­χώς η απώλεια σε τροχαίο του Δημήτρη μας, οδηγού του αυτο­κι­νή­του, στα­μά­τησε, δέκα χρόνια μετά, το σπου­δαίο έργο της κινητής Βιβλιο­θή­κης. Η κινητή Βιβλιο­θήκη όλο αυτό το διά­στημα κάλυψε τις εκπαι­δευ­τι­κές, μορ­φω­τι­κές και ψυχα­γω­γι­κές ανάγκες των μαθητών και μαθη­τριών, των εκπαι­δευ­τι­κών, αλλά και των κατοί­κων των χωριών του νησιού μας.

Σήμερα 10 χρόνια μετά η Βιβλιο­θήκη μπορεί να ανα­κοι­νώ­σει, ότι είναι σε θέση να επα­να­λει­τουρ­γή­σει την κινητή μονάδα, αφού κατά­φερε να καλύψει την κενή θέση του οδηγού, μέσα από τις μετα­κι­νή­σεις προ­σω­πι­κού, στα πλαίσια της κινη­τι­κό­τη­τας. Βέβαια όλο αυτό το διά­στημα έγιναν συνε­χείς προ­σπά­θειες, που δεν βρήκαν όμως ευήκοα ώτα. Γενικά ενώ τα πρώτα χρόνια απα­ντού­σαμε «ευήκοα ώτα» με την

πάροδο του χρόνου αυτό ατόνησε.

Η Βιβλιο­θήκη μας θέλο­ντας αλλά και υπο­χρε­ω­μένη να ακο­λου­θεί τις εξε­λί­ξεις στη Βιβλιο­θη­κο­νο­μία, αλλά και στις νέες δυνα­τό­τη­τες που παρέχει η τεχνο­λο­γία, πιστή όμως πάντα στον σκοπό της ίδρυσής της, όπως τον περι­γρά­φει το Διά­ταγμα του τότε Στρα­τιω­τι­κού Διοι­κητή Αντι­ναυάρ­χου Περ. Ιωαν­νίδη που χαρα­κτη­ρι­στικά στο πρώτο άρθρο ανα­φέ­ρει: « Ιδρύ­ε­ται εν Ρόδω Δημοσία Βιβλιο­θήκη ήτις θέλει πλη­ρώ­σει

στοι­χειώ­δεις πνευ­μα­τι­κάς ανάγκας του λαού, τον οποίον ο κατα­κτη­τής, εσκεμ­μέ­νως εστέ­ρη­σεν, επί μακράν σειράν ετών των φώτων του ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού» απο­φά­σισε και υλο­ποί­ησε με δικά της μέσα , πρώτη σε όλη την Ελλάδα, την ψηφιο­ποί­ηση του μονα­δι­κού και πολύ­τι­μου αρχείου των τοπικών εφη­με­ρί­δων που δια­θέ­τει. Έτσι ολο­κλή­ρωσε σε 4 χρόνια την ψηφιο­ποί­ηση του αρχείου της για την περίοδο από το 1915 μέχρι και το 1975, υλικό που είναι ελεύ­θερα προ­σβά­σιμο για τους ανα­γνώ­στες της και τους ερευ­νη­τές, μέσα από την ιστο­σε­λίδα της. Η έκτασή του ανέρ­χε­ται στις 62.000 σελίδες. Πρό­σφατα και σε συνερ­γα­σία με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου προ­χω­ρή­σαμε στη συνέ­χιση του σπου­δαίου αυτού έργου, για την περίοδο από το 1976 μέχρι και το 2006, ανα­μέ­νουμε την ολο­κλή­ρωσή του, για να

είναι και αυτό πλήρως λει­τουρ­γικό και αξιο­ποι­ή­σιμο από τους ανα­γνώ­στες μας. Για το έργο αυτό και όχι μόνο, πολύ­τιμη ήταν η βοήθεια του φίλου Θεο­λό­γου Τσι­γά­ρου, που εδώ και χρόνια είναι ο μόνιμος άμισθος υπάλ­λη­λος της Βιβλιο­θή­κης, για όλα αυτά τα θέματα.

Ακόμη η Βιβλιο­θήκη έδωσε έμφαση στα εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα στο­χεύ­ο­ντας στην ανά­δειξη της τοπικής ιστο­ρίας, μιας ιστο­ρίας που δυστυ­χώς ελά­χι­στα γνω­ρί­ζουν οι νέοι μας, αφού αυτή δεν διδά­σκε­ται και όπου διδά­σκε­ται αυτό δεν γίνεται, δεν μπορεί να γίνει , με πλη­ρό­τητα. Χιλιά­δες παιδιά όλων των σχο­λι­κών βαθ­μί­δων επι­σκέ­πτο­νται κάθε χρόνο τη Βιβλιο­θήκη και παρα­κο­λου­θούν αυτά τα προ­γράμ­ματα.

Πολλά ακόμα θα μπο­ρούσα να αναφέρω, στο σημείο όμως αυτό αισθά­νο­μαι την υπο­χρέ­ωση, να ευχα­ρι­στήσω τα μέλη όλων των Εφο­ρευ­τι­κών Συμ­βου­λίων της Βιβλιο­θή­κης, τα οποία χωρίς κανένα οικο­νο­μικό όφελος πρό­σφε­ραν πολύ­τιμη βοήθεια, η συνερ­γα­σία με τα περισ­σό­τερα ήταν απο­δο­τική για τη Βιβλιο­θήκη, αλλά και για εμένα προ­σω­πικά, αφού κατέ­ληξε σε μια ειλι­κρινή φιλία. Ιδιαί­τερα οφείλω να ευχα­ρι­στήσω και δημόσια τον Μανόλη Μακρή επί 25 έτη πρόεδρο του Εφορ. Συμ­βου­λίου, τον Μητρο­πο­λίτη Λέρου Καλύ­μνου και Αστυ­πα­λαίας κ.κ. Παϊσιο, τον Νίκο Νικο­λάου, τον Κώστα Σκαν­δα­λίδη, τον Ανδρέα Ψαρό, τον Κώστα Ταρα­σλιά, να θυμηθώ την παρου­σία των Πατέρα Βασι­λείου Μαντι­κού , Μιχάλη Σκαν­δα­λίδη, Ιωσήφ Κου­μέ­ντου, η συμβολή όλων στο έργο που παρήχθη αυτά τα χρόνια ήταν σημα­ντική.

Και βέβαια να ευχα­ρι­στήσω τους συνα­δέλ­φους, τους πάντοτε λίγους, αλλά άξιους  και ικανούς την Ειρήνη, τη Σέβα, το Γιάννη τους εκπαι­δευ­τι­κούς που τα τελευ­ταία χρόνια απο­σπά­στη­καν στη Βιβλιο­θήκη, ενώ θέλω να κάνω μια ιδιαί­τερη αναφορά σε δυο απόντες το Δημήτρη μας που τόσο πρόωρα χάσαμε και την Κατε­ρίνα που έδωσαν και τη ψυχή τους για τη Βιβλιο­θήκη. Να ευχηθώ στο νέο Προϊ­στά­μενο της

Βιβλιο­θή­κης τον κ. Χρήστο Τερνέζη υγεία και δύναμη, για να μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στα καθή­κο­ντά του. Ακόμη οφείλω ευχα­ρι­στίες στους συνα­δέλ­φους του Υπουρ­γείου Παι­δείας, και των τοπικών Υπη­ρε­σιών, τόσο για τη βοήθεια όσο και για την καλή συνερ­γα­σία.

Τέλος στο ανα­γνω­στικό κοινό της Βιβλιο­θή­κης, που ήταν η κινη­τή­ρια δύναμη όλα αυτά τα χρόνια, ιδιαί­τερα τα παιδιά, που με την παρου­σία τους και την αγάπη τους για τη Βιβλιο­θήκη, μου έδιναν τη δύναμη για να υπερβώ τις δυσκο­λίες που συνα­ντούσα.

Ρόδος Τετάρτη 30 Νοεμ­βρίου 2022

Αντώνης Αγγελής